|
Giriş: |
BANGLADEŞ |
|
|
BANGLADEŞ'in Geçmişi: |
Büyük Bengal bölgesinde 4,000 yıl öncesine
dayanmaktadır. Bengallilerin asıl kökenlerinin ne olduğu bilinmemektedir
ama bölgede MÖ 1,000lerde yaşayan Bang kabilesinden çoğaldığı
düşünülmektedir.
Avrupalılar, 16. yüzyılda Bangladeş’e
ticaret noktaları kurmaya başladılar ve özellikle İngilizler bu ülkeyi
kendi çıkarlarına uygun olarak yönettiler. İngilizlerin yönetimindeyken
Bangladeş İngiliz sömürgesi altındaki Hindistan’ın bir parçası haline
geldi. 1947’ye gelindiğinde Batı Pakistan ve Doğu Bengal Hindistan’dan
ayrıldılar ve Pakistan’ı kurdular. Doğu Bengal, Doğu Pakistan oldu. Bu
birleşme sonucuna Bengalliler 1600 km.lik alandaki bölgesel birimler
nedeniyle olaylardan uzak kaldı ve Doğu Pakistan 1971 yılında Batı
Pakistan’dan ayrıldı ve Banladeş ismini aldı..
Bağımsızlığını kazandıktan sonra ülkede
parlamenter demokrasi yönetim biçimi oldu ve Mujib başbakan seçildi. 1973
ve 1974’deki ülke çapında yaşanan kıtlık nedeniyle Mujib tek partili
sosyalist yönetimi seçti ve 15 Ağustos 1975’de Mujib ve ailesi suikasta
kurban oldu. Bu olaydan sonra kanlı darbeler yapıldı ve general Ziaur
Rahman’ın kurduğu Bangladeş Ulusal Partisi ile tekrar çok partili hayata
geçildi.
 |
|
|
Coğrafya |
|
|
|
Bangladeş' in
Konumu: |
Burma ve Hindistan arasında ve Bengal
Körfezi’ne kıyısı olan bir ülkedir.
|
|
|
Bangladeş'in Coğrafi Koordinatları: |
47 00 K, 90 00 D |
|
|
Bangladeş'in Harita dizini: |
Asya |
|
|
Bangladeş'in Yüzölçümü: |
toplam: 144,000 km²
toprak: 133,910 km²
su: 10,090 km²
|
|
|
Bangladeş Yüz ölçüm karşılaştırma: |
Iowa’dan çok az küçüktür. |
|
|
Bangladeş'in
Kara sınırları: |
Toplam: 4,246 km.
Sınır Komşuları: Burma 193 km, Hindistan
4,053 km |
|
|
Bangladeş'in Kıyı boyu: |
580 km |
|
|
Bangladeş'in Deniz hakları: |
karasal deniz:12 nm
yakın bölge: 18 nm
özel ekonomik bölge: 200 nm
kıtasal şelf: kıtasal kesimin dış sınırına
kadar |
|
|
Bangladeş’te İklim: |
Ülkede ılıman iklim hakimdir. Ekimden marta
kadar ılımlı kış mevsimi, marttan hazirana kadar sıcak ve nemli yaz
mevsimi ve hazirandan ekime kadar nemli ve bol yağışlı muson iklimi
etkilidir. |
|
|
Bangladeş’te Zemin: |
Bangladeş’in genelinde düz platolar hakimdir
ve ülkenin güneyinde tepeli araziler vardır. |
|
|
Bangladeş'in Rakım uç değerleri: |
En alçak noktası: Hint Okyanusu 0 m
En yüksek noktası: Keokradong 1,230 m |
|
|
Bangladeş'in Doğal Kaynakları: |
Doğal gaz, ekilebilir arazi, kömür ve
kereste. |
|
|
Bangladeş'in Toprak kullanımı: |
Tarım alanı: % 55.39
Sürekli tarım ürünleri: % 3.08
Diğer: % 41.53 (2005)
|
|
|
Bangladeş’te Sulanan arazi: |
47,250 km² (2003) |
|
|
Bangladeş’te Doğal afetler: |
Kuraklıklar ve kasırgalar ülkenin coğrafi
konumundan kaynaklanan doğal sorunlarıdır. Muson mevsimi sırasında ülke
her yıl suya teslim olmaktadır. |
|
|
Bangladeş'in Çevre – bugünkü sorunları: |
Birçok insanın ekilebilir toprağı yok ve her
an suyun basabileceği topraklarda çalışmak zorundalar. Su kaynaklı
hastalıklar su yüzeyinde yayılmaktadır. Özellikle balık avlanan
alanlardaki su kirliliği haşere öldürücü ilaçların yoğun şekilde
kullanımından kaynaklanmaktadır. Bunun sonucu olarak suyun dibinde biriken
arsenik ülkenin doğu ve merkez kısımlarında su seviyesinin azalması sonucu
olarak su kıtlığına sebep olmaktadır.
Erozyon, orman alanlarının tahribatı ve aşırı
nüfus artışı ülke için diğer sorunlar arasındadır. |
|
|
Bangladeş Çevre – uluslar arası
anlaşmalar: |
Gruplar: Biyofarklılık, İklim Değişikliği,
İklim değişikliği-Kyoto Protokolü, Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Çevresel
Modifikasyon, Tehlikeli Atık Maddeler, Deniz Kanunu, Ozon Tabakası
Korunması, Gemi Kirliliği, Sulak Alanlar
İmzalanmış ama onaylanmamış: seçilen
antlaşmalardan hiçbiri |
|
|
Bangladeş
Coğrafya - not: |
Ülkenin büyük bir kısmı Himalayalar’dan akan
büyük nehirlerin oluşturduğu delta ovalarında toplanmıştır. Ganj nehri
Jamuna ile birleşir ve daha sonra Meghna’ya sularını akıtır. Bu nehir de
Bengal Körfezi’ne sularını boşaltır.
 |
|
|
Halk |
|
|
|
Bangladeş'in Nüfusu: |
150,448,339 (Temmuz 2007 tahmini) |
|
|
Yaş dağılımı: |
0-14 yaş: % 33.1 ( erkek 25,639,640 / kadın
24,174,937 )
15-64 yaş: % 63.4 ( erkek 48,659,087 /
kadın 46,712,687 )
65 yaş ve üstü: % 3.5 ( erkek 2,818,638 /
kadın 2,443,350)
(2007 tahmini.)
|
|
|
Bangladeş'de Ortalama yaş: |
Toplam: 22.5 yaş
Erkek: 22.5 yaş
Kadın: 22.5 yaş (2007 tahmini) |
|
|
Bangladeş’te Nüfus artış oranı: |
%
2.056 (2007 tahmini) |
|
|
Bangladeş’te Doğum oranı: |
29.36 doğum/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
|
Bangladeş’te Ölüm oranı: |
8.13 ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
|
Bangladeş’te Net göç oranı: |
-0.66 göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
|
Bangladeş’te Cinsiyet oranı: |
Doğumda: 1.06 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.061 erkek/kadın
15-64yaş arası: 1.042 erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 1.154 erkek/kadın
Toplam Nüfus: 1.052 erkek/kadın (2007
tahmini) |
|
|
Bangladeş’te Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000 canlı doğumda 59.12 ölüm
Erkek: 1000 canlı doğumda 60.13 ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda 58.05 ölüm (2007
tahmini) |
|
|
Bangladeş’te Ortalama yaşam süresi: |
Toplam nüfus: 62.84 yaş
Erkek: 62.81 yaş
Kadın: 62.86 yaş (2007 tahmini) |
|
|
Bangladeş’te Doğurganlık oranı: |
3.09 çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
|
Bangladeş’te Uyruk: |
İsim: Bangladeşli(tekil veya çoğul)
Sıfat: Bangladeşli |
|
|
Bangladeş’te Etnik gruplar: |
% 98 Bengalli, % 2 diğerleri (kabile
gruplarını ve Bengalli olmayan Müslümanları kapsar.) |
|
|
Bangladeş’te Dinler: |
% 83 Müslüman,, % 16 Hindu, % 4.3, % 1
diğerleri, (1998) |
|
|
Bangladeş’te Diller: |
Banga(resmi dil, Bengali olarak da bilinir)
İngilizce |
|
|
Bangladeş’te Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam Nüfus: % 43.1
Erkek: % 53.9
Kadın: % 31.8 (2003 tahmini)
 |
|
|
Yönetim |
|
|
|
Bangladeş'in
Ülke adı: |
Kabul Edilen Uzun Biçimi: Bangladeş Halk
Federasyonu Kabul Edilen Kısa
Biçimi: Bangladeş
Mahalli uzun biçimi: Gana Prajatantri
Banladesh
Mahalli kısa biçimi: Banladesh
Önceki ismi: Doğu Bengal, Doğu Pakistan |
|
|
Bangladeş'in Bağımlılık durumu: |
|
|
|
Bangladeş'in Yönetim biçimi: |
Parlamenter demokrasi ülkenin yönetim
biçimidir. |
|
|
Bangladeş'in Başkenti: |
İsim: Dhaka
Coğrafi koordinatları: 23 43 K, 90 25 D
Zaman farkı: UTC+1 (Standart zaman boyunca
Washington Dc’den 11 saat ileri)
|
|
|
Bangladeş'in İdari bölgeleri: |
6 bölgeden oluşur: Barisal, Chittagong, Dhaka,
Khulna, Rajshahi, Sylhet |
|
|
Bangladeş’te Bağımsızlık: |
16 Aralık 1971 (Batı Pakistan’dan).
Not: 26 Mart 1971 Batı Pakistan’dan ayrılma
tarihidir ama 16 Aralık 1971 Zafer Günü olarak bilinir ve Bangladeş
eyaletinin resmi günü olarak kutlanır. |
|
|
Bangladeş'in Milli Bayramı: |
Bağımsızlık Günü 26 Mart 1971
Not: 26 Mart 1971 Batı Pakistan’dan
ayrılma tarihidir ama 16 Aralık 1971 Zafer Günü olarak bilinir ve
Bangladeş eyaletinin resmi günü olarak kutlanır. |
|
|
Bangladeş Anayasası: |
4Kasım 1972’de hazırlanan anayasa 16 Aralık
1972’de yürürlüğe girdi ve 24 Mart 1982’deki darbeyle askıya alındı, 10
Kasım 1986’da tekrar düzenlendi ve birçok kez düzeltmeler yapıldı.
|
|
|
Bangladeş’te Kanun sistemi: |
İngiliz genel hukukuna dayanır.
|
|
|
Bangladeş’te Oy hakkı: |
18 yaş; evrensel |
|
|
Bangladeş'in Katıldığı uluslar arası
örgütler: |
ARF, AsDB, BIMSTEC, C, CP, FAO, G-77, IAEA,
IBRD, ICAO, ICC, ICCt (signatory), ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC, IFRCS, IHO,
ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, ITUC, MIGA, MINURSO,
MONUC, NAM, OIC, OPCW, SAARC, SACEP, UN, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO,
UNMEE, UNMIL, UNMIS, UNOCI, UNOMIG, UNWTO, UPU, WCL, WCO, WFTU, WHO, WIPO,
WMO, WTO |
|
|
Bangladeş'in Bayrak şekli: |
Yeşil zemin üzerine bayrağın direğe asılan
kısmının merkezinde kırmızı bir plak. Kırmızı plak, doğan güneşi ve
bağımsızlığı kazanmak uğruna verilen fedakârlığı temsil eder ve yeşil alan
ise Bangladeş’in bereketli topraklarının sembolüdür.
|
|
|
Ekonomi |
|
|
|
Bangladeş'te Ekonomiye genel bakış: |
|
|
Ekonomik özelliklerini geliştirmek için
harcanan çabalara rağmen Bangladeş fakir, sık nüfuslu ve yetersiz
yönetilmiş bir ülke olarak kalmıştır. GSYİH’nin büyük bir oranı hizmet
sektöründen sağlanmasına rağmen Bangladeşlilerin üçte ikisi tarım
sektöründe istihdam edilmektedir. En önemli tarım ürünü ise pirinçtir.
Ekonomiyi geliştirmek için harcanan çabalar genellikle sık sık oluşan
kasırgalar ve seller sebebiyle sonuçsuz kalmıştır.
Yönetimin yaptığı yatırımların eksikliği,
liman özelliklerinin yeteri kadar geliştirilememesi, artan iş gücünün
sadece tarımda istihdam edilmesi, enerji kaynaklarının sömürülmesi,
yetersiz güç kaynakları, ekonomik reformların olması gereken hızla
uygulamaya konulmaması ülkeyi olumsuz etkilemektedir. Başbakan Khaleda
ZIA’nın yönettiği BNP hükümeti gereken reformları yapmada yeterli güce
sahip ama partisinin politik istekleri bu konuda yetersiz kalmaktadır.
Saydığımız olumsuzluklara rağmen ülke ekonomisi son birkaç yıldır % 5 – 6
oranında büyümektedir. |
|
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (satın
alma gücü paritesi): |
|
|
$ 336.7 milyar (2006 tahmini) |
|
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi
döviz kuru): |
|
|
$ 69.34 milyar (2006 tahmini) |
|
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek
büyüme hızı): |
|
|
% 6.6 (2006 tahmini) |
|
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi
başına (PPP): |
|
|
2,300 $ (2006 tahmini) |
|
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) –
sektörlere göre dağılım: |
|
|
Tarım: % 19.9
Endüstri: % 20.6
Hizmet: % 59.5 (2006 tahmini) |
|
|
İş gücü: |
|
|
68 milyon kişi (2006 tahmini)
Suudi Arabistan’a, Katar’a, Kuveyt’e ve
Malezya’ya iş gücü göçü yaşanmaktadır. |
|
|
İş gücü- iş alanlarına göre: |
|
|
Tarım: % 63
Endüstri: % 11
Hizmet: % 26 (2003) |
|
|
İşsizlik oranı: |
|
|
% 2.5 (2006 tahmini) |
|
|
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus: |
|
|
% 45 (2004 tahmini) |
|
|
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:
|
|
|
En az: % 10: % 3.9
En fazla: % 10: % 28.6 (1992)
|
|
|
Enflasyon oranı (tüketici fiyatları): |
% 7.2 (2006 tahmini) |
|
|
Bangladeş Bütçesi: |
Gelirler: 6.389 milyar $
Giderler: 8.694 milyar $, mevcut olmayan
sermaye giderleri dahil.
(2006 tahmini) |
|
|
Bangladeş’te Tarım – Ürünleri: |
Pirinç, Hint keneviri, çay, buğday, şeker
pancarı, patates, tütün, bakliyatlar, baharatlar, meyve, sığır, süt, kümes
hayvancılığı
 |
|
|
Sanayiler: |
Yünlü tekstil ürünleri, Hint keneviri,
elbise, çay işleme, çimento, kimyasal gübreler, elektrik mühendisliği,
şeker |
|
|
Bangladeş'in Endüstriyel üretimin gelişme
hızı: |
% 7.2 (2006 tahmini) |
|
|
Bangladeş’in Elektrik üretimi: |
18.09 milyar kWh (2004) |
|
|
Bangladeş'in Elektrik tüketimi: |
16.82 milyar kWh (2004) |
|
|
Bangladeş'in Elektrik ihracatı: |
0 kWh (2004) |
|
|
Bangladeş'in Elektrik ithalatı: |
0 kWh (2004) |
|
|
Bangladeş'in Petrol üretimi: |
6,813 bbl/gün (2004 tahmini) |
|
|
Bangladeş'in Petrol tüketimi: |
85,000 bbl /gün (2004 tahmini) |
|
|
Bangladeş'in Petrol ihracatı: |
Petrol ihracatı yok |
|
|
Bangladeş'in Petrol ithalatı: |
Petrol ithalatı yok |
|
|
Bangladeş'in Doğal gaz üretimi: |
13.1 milyar cu m (2004 tahmini) |
|
|
Bangladeş'in Doğal gaz tüketimi: |
13.1 milyar cu m (2004 tahmini) |
|
|
Bangladeş’te İhracat: |
11.17 milyar $ f.o.b. (2006 tahmini) |
|
|
Bangladeş'te İhracat malları: |
Elbiseler, Hint keneviri ve ürünleri, deri,
donmuş balık ve deniz mahsulleri |
|
|
Bangladeş’te İhracat ortakları: |
ABD % 23.6, Almanya % 13.5, Birleşik Krallık
% 9.4, Fransa % 6.4 (2005) |
|
|
Bangladeş’te İthalat: |
13.77 milyar $ (2006 tahmini) |
|
|
Bangladeş’te İthalat malları: |
Makineler ve malzemeler, kimyasal maddeler,
demir ve çelik, tekstil ürünleri, yiyecek malzemeleri, petrol ürünleri,
çimento |
|
|
İthalat ortakları: |
Hindistan % 14.1, Çin % 13.5, Kuveyt % 8.5,
Singapur % 6.2, Japonya % 4.1, Hong Kong % 4.1 (2005) |
|
|
Bangladeş Dış borç: |
22.55 milyar $ (30 June 2006) |
|
|
Bangladeş Ekonomik yardım - alıcı |
1.575 milyar $ (2000) |
|
|
Bangladeş'in Para birimi (kod): |
Taka (BDT) |
|
|
Döviz kurları: |
Takanın Amerikan Dolarına oranı: 69.031
(2006), 64.328 (2005), 59.513 (2004), 58.15 (2003), 57.888 (2002)
|
|
|
Bangladeş'te Mali yıl: |
1 Temmuz – 30 Haziran |
|
|
İletişim |
|
|
|
Bangladeş'te Telefonlar – kullanımdaki ana
hatlar: |
1.07 milyon (2005) |
|
|
Bangladeş'te Telefonlar – cep telefonu: |
9milyon (2005) |
|
|
Bangladeş'te Telefon sistemi: |
Genel Değerlendirme: Modern bir ülkeye göre
iletişim gerçekten çok yetersiz
Yerel: Gelişen dijital sistemler vardır. Ana sistemler VHF ve UHF
mikrodalga radyo tesisatı bağlantılarını ve şehirlerdeki diğer fiber optik
kabloyu kapsamaktadır.
Uluslar arası: Ülke kodu 880, uydu dünya
istasyonları – 6 uluslar arası radyotelefon haberleşmesi ve komşu
ülkelerle karadan bağlantı hizmeti sağlanmaktadır. (2005) |
|
|
Bangladeş'te Radyo yayın istasyonları: |
AM 15, FM 13; kısa dalga 2 (1998)
|
|
|
Bangladeş'te Televizyon yayın
istasyonları: |
115 (ek olarak 1,919 kesintisiz yayın) (2006)
|
|
|
Internet ülke kodu: |
.bd |
|
|
Bangladeş İnternet sahibi: |
469 (2006) |
|
|
Internet kullanıcıları: |
300,000 (2005) |
|
|
Taşımacılık |
|
|
|
Bangladeş'te Hava alanları: |
16 (2006) |
|
|
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava
alanları: |
Toplam: 15
3,047 m' den fazla: 1
2,438’den 3,047 m ’e: 4
1,524’den 2,437 m 'e: 4
914’den 1,523 m’ e: 1
914 m altı: 5 (2006)
|
|
|
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan) hava
alanları: |
Toplam: 1
1,524’den 2,437 m 'e: 1 (2006)
|
|
|
Karayolları: |
Toplam: 239,226 km
Asfaltlanmış: 22,726 km
Asfaltlanmamış: 216,500 km (2003) |
|
|
Bangladeş’teki Limanlar ve terminaller: |
Chittagong, Mongla Port |
|
|
Askerlik |
|
|
|
Bangladeş Kuvvet Komutanlıkları: |
Bangladeş Savunma Kuvvetleri: Bangladeş
Ordusu, Bangladeş Donanması, Bangladeş Hava Kuvvetleri (Bangladesh Biman
Bahini, BAF) (2006) |
|
|
Askeri görev yaşı ve zorunluluk: |
18 yaşına girenler gönüllü olarak askerlik
hizmetini yapabilirler ve bununla ilgili hiçbir zorunluluk yoktur. (2005) |
|
