|
Giriş: |
Belarus |
|
Belarus'un Geçmişi: |
6. ve 12. yüzyıllar arası bugünkü
Belarus'un olğugu yerde şimdi olduğu gibi Slavlar yaşardı.lk
Doğu Slavları Varangianlarla yavaş yavaş etkileşim içine girdi
ve Varangianlar onları Kievan Rus ülkesi altında topladı.
Belarus bağımsızlığını ilk olarak
25 Mart 1918'de Belarus Halk Cumhuriyetini kurarak ilan etti.
Cumhuriyet kısa ömürlüydü ve rejim Almanların çekilmesiyle bi
kenara atıldı. 1919'da Belarus Sovyet Sosyalist Belarus
Cumhuriyeti adını aldı. SSCB'nin 70 yıl süren tamalayıcı ögesi
olduktan sonra, Belarus 1991'de bağımsızlığını ilan etti.
Belarus Rusya'ya diğer eski Sovyet Cumhuriyetlerin olduğundan
daha yakın oldu, politik ve ekonomik bağları koparmamaya gayret
etti. Belarus ve Rusya 8 Aralık 1999'da daha derin politik ve
ekonomik iş birliğini amaçlayan iki kişilik bir antlaşma
imzaladılar. Belarus'un anlaşmanın çerçevesini kabul etmesine
rağmen hala tamamlanması gereken ciddi uygulamalar var. İlk
başbakan olan Alexandr LUKASHENKO Temmuz 1994'te seçilmesinden
bu yana gücünü istikrarlı bir biçimde otoriter yollardan
pekiştirdi. Devlet konuşma ve basın özgürlüğüne, özgürce
toplantılar düzenlemeye ve dini ibadetlerin devamına
kısıtlamalar getirmiştir. |
|
Belarus Coğrafya |
|
|
Belarus' in
Konumu: |
Doğu Avrupada Polonya'nın
doğusundadır. |
|
Belarus'un
Coğrafi Koordinatları: |
53 00 K, 28 00 D |
|
Belarus'un Harita dizini: |
Avrupa |
|
Belarus'un Yüzölçümü: |
toplam: 207,600 km²
toprak: 207,600 km²
su: 0 km² |
|
Belarus
Yüz ölçüm karşılaştırma: |
Kansas'tan çok az küçüktür.
|
|
Belarus'un
Kara sınırları: |
Toplam: 2,900 km
Sınır Komşuları: Letonya 141
km, Litvanya 502 km, Polonya 407 km, Rusya 959 km, Ukrayna 891
km |
|
Belarus'un
Kıyı boyu: |
0 km (denize kıyısı yoktur) |
|
Belarus'un
Deniz hakları: |
Bulunmaz. (denize kıyısı yoktur.) |
|
Belarus'ta
İklim: |
Denizsel iklim ile karasal iklim
arasında geçiş iklimidir; kışlar soğuk, yazlar serin ve
nemlidir. |
|
Belarus'ta
Zemin (Toprak Yapısı- Arazi) : |
Genellikle düzlüktür, çok fazla
bataklık vardır. |
|
Belarus'un
Rakım uç değerleri: |
En alçak noktası: Nyoman Nehri 90
m
En yüksek noktası:
Dzyarzhynskaya Hara 346 m |
|
Belarus'un
Doğal Kaynakları: |
Ormanlar, Bataklık Kömürü tortusu,
az miktarda bulunan petrol ve doğal gaz, dolomitimsi kireç taşı,
kireçli topraklar, kum, çakıl ve kil. |
|
Belarus'un
Toprak kullanımı: |
Tarım alanı: % 26.77
Sürekli tarım ürünleri: % 0.6
Diğer: %72.63 (2005)
|
|
Belarus'ta
Sulanan arazi: |
1,310 km² |
|
Belarus'ta Doğal afetler: |
Mevcut Değil. |
|
Belarus'un
Çevre – bugünkü sorunlar: |
Böcek zehiri kullanımından
kaynaklanan toprak kirlenmesi; Ülkenin güney kısmı 1986'da
Ukrayna'nın kuzeyindeki Çernobil nükleer santralinde meydana
gelen kaza sonrası serpinti yüzünden kirlenmiştir. |
|
Belarus
Çevre – uluslar arası anlaşmalar: |
Gruplar: Hava Kirliliği, Hava
Kirliliği-Nitrojen Oxidler, Hava Kirliliği Sülfür-85,
Biyofarklılık ,İklim Değişikliği ,İklim değişikliği-Kyoto
Protokolü, Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Çevresel Modifikasyon,
Deniz Kanunu, Deniz Kirliliği, Tehlikeli Atık Maddeler, Ozon
tabakasının korunması, Gemi Kirliliği, Bataklık Alanlar
İmzalanmış ama onaylanmamış:
seçilmiş anlaşmalardan hiçbiri |
|
Belarus
Coğrafya - not: |
Denizlere kıyısı yoktur; Buzul
aşındırması Belarus arazisinin düz olmasının ve 11,000 tane
gölün oluşmasının nedenidir. |
|
Belarus Halk |
|
|
Belarus'un
Nüfusu: |
9,724,723 kişi (Temmuz 2007
tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0-14 yaş: %14.7 ( erkek 733,010 /
kadın 691,734 )
15-64 yaş: % 70.4 ( erkek
3,327,119 / kadın 3,520,690 )
65 yaş ve üstü: % 14.9 ( erkek
471,863 / kadın 980,307 ) (2007 tahmini.) |
|
Belarus'ta Ortalama yaş: |
Toplam: 38.2 yaş
Erkek: 35.1 yaş
Kadın: 41.1 yaş (2007 tahmini) |
|
Belarus'ta
Nüfus artış oranı: |
%-0.41 (2007 tahmini) |
|
Belarus'ta
Doğum oranı: |
9.5 doğum/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Belarus'ta
Ölüm oranı: |
13.98 ölüm/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Belarus'ta
Net göç oranı: |
0.38 göçmen/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Belarus'ta
Cinsiyet oranı: |
Doğumda: 1.06 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.06 erkek/kadın
15-64yaş arası: 0.945
erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.481
erkek/kadın
Toplam Nüfus: 0.873 erkek/kadın
(2007 tahmini) |
|
Belarus'ta
Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000 canlı doğumda 6.63
ölüm Erkek: 1000 canlı
doğumda 7.67 ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda 5.53
ölüm (2007 tahmini) |
|
Belarus'ta Ortalama yaşam süresi: |
Toplam nüfus: 70.05 yaş
Erkek: 64.31 yaş
Kadın: 76.14 yaş (2007 tahmini) |
|
Belarus'ta Doğurganlık oranı: |
1.22 çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
Belarus'ta
Uyruk: |
İsim: Belaruslu(lar)
Sıfat: Belaruslu |
|
Belarus'ta
Etnik gruplar: |
Belaruslu %81.2, Rus %11.4,
Polonyalı %3.9, Ukraynalı %2.4, diğerleri %1.1 (1999 nüfus
sayımı) |
|
Belarus'ta
Dinler: |
Doğulu Ortodoks %80, diğerleri
(Müslümanları, Roma Katoliklerini, Protestanları ve Yahudileri
içerir ) %20 (1997 tahmini.) |
|
Belarus'ta
Diller: |
Belarusca, Rusca , diğer |
|
Belarus'ta Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup
yazabilir., Toplam Nüfus:
99.6 %
Erkek: 99.8 %
Kadın: 99.4 % (1999 nüfus
sayımı) |
|
Yönetim |
|
|
Belarus'un
Ülke adı: |
Kabul Edilen Uzun Biçimi: Belarus
Cumhuriyeti Kabul Edilen
Kısa Biçimi: Belarus
mahalli uzun biçimi: Respublika
Byelarus'
mahalli kısa biçimi: Byelarus'
Önceki ismi: Sovyet Sosyalist
Belarus Cumhuriyeti |
|
Belarus'un Bağımlılık durumu: |
|
|
Belarus'un
Yönetim biçimi: |
Adı cumhuriyettir ama aslında
diktatörlük ile yönetilir. |
|
Belarus'un Başkenti: |
İsim: Minsk
coğrafi koordinatları: 53 54 K,
27 34 D
zaman farkı: UTC+2 (Standart
zaman boyunca Washington Dc’den 7 saat ileri)
Gün ışığından yararlanma
süresi: +1saat, Mart ayı son Pazar günü başlar; Ekim ayı son
Pazar günü sona erer. |
|
Belarus'un
İdari bölgeleri: |
6 bölge ve 1 belediye*: Brest,
Homyel', Horad Minsk*, Hrodna, Mahilyow, Minsk, Vitsyebsk
not:
Yönetimsel Bölgeler aynı isimli yönetimsel merkezler tarafından
yönetilmektedir. |
|
Belarus'ta Bağımsızlık: |
25 Ağustos 1991 (Sovyetler
Birliği'nden) |
|
Belarus'un
Milli bayramı: |
Kurtuluş Günü, 3 Temmuz (1944);
not: - 3 Temmuz 1944 tarihi Minsk'in Alman Birliklerinden
arındığı tarihtir. 25Ağustos 1991 tarihi Belarus'un Sovyetler
Birliğinden bağımsızlığını kazanıp ilan ettiği tarihtir. |
|
Belarus Anayasası: |
15 Mart 1994; 24 Kasım 1996'da
başbakanlık görevine çok genişletilmiş büyük güçler veren
anayasa ulusal referandumla tekrardan gözden geçirildi ve 27
Kasım 1996'da yürürlüğe girdi. 17 Ekim 2004'te başbakanlığın
süre kısıtlamasının kaldırılmasıyla tekrardan düzenlendi.
|
|
Belarus'ta
Kanun sistemi: |
Sivil Hukuk Sistemi üzerine
kurulmuştur. |
|
Belarus'ta
Oy hakkı: |
18 yaş; evrensel |
|
Belarus'un
Katıldığı uluslar arası örgütler:
|
BSEC (gözlemci), CEI, CIS, EAEC,
EAPC, EBRD, GCTU, IAEA, IBRD, ICAO, ICRM, IFC, IFRCS, ILO, IMF,
Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, ITUC, MIGA, NAM, NSG, OPCW,
OSCE, PCA, PFP, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNWTO, UPU, WCO, WFTU,
WHO, WIPO, WMO, WTO (gözlemci) |
|
Belarus'un
Bayrak şekli: |
Zemin, yatay olarak düzenlenmiş
kırmızı (üstte) ve yeşil (kırmızının yarısı boyutta ve altta)
yatay şeritlerden oluşur. Bayrağın gönder kısmındaki dikey
şeritin içinde kırmızı renk ile işlenmiş Belarus'un ulusal
motifi vardır. |
|
Belarus
Ekonomisi |
|
|
Belarus'ta Ekonomiye genel
bakış: |
|
Belarus ekonomisi 2006 yılından
%8'den fazla bir büyüme rakamı ilan etti. Rusya ile ticaret
(Rusya en büyük ticaret ortağı olmuştur.) büyük ölçüde ticarete
eklenen KDV'nin toplanması yönündeki değişiklik nedeniyle 2006
yılında azalma gösterdi. Avrupa ülkeleriyle ticaret arttı.
Belarus, başbakan LUKASHENKO'nun ülke sosyalizm pazarındayken
başlattığı yapısal reformlardan 1995'den beri çok az etkilendi.
Bu politikayı sürdüren LUKASHENKO, yönetim kontrollerini
fiyatlara ve döviz kurlarına zorla kabul ettirdi ve ülkenin özel
girişimlerin yönetimlerine karışması konusunda haklarını
genişletti. 2005'ten bu yana hükümet bazı özel şirketleri
kamulaştırdı. Ek olarak, iş yerleri yerel ve merkezi yönetim
tarafından sürekli baskı altında tutuluyordu, örneğin:
düzenlemelerdeki keyfi değişlikler, sayısız sıkı denetimler,
yeni iş düzenlemelerinde önceki olayları kapsayan uygulamalar
koymak, bozguncu iş adamı ve fabrika sahiplerini tutuklamak
gibi. Geniş ölçekteki yeniden dağıtım projeleri merdivenin en
alt basamağında olanlara yardım etti; gini katsayısı dünyanın en
düşük olanlarından biridir. Sınırlayıcı ekonomik poltikalar
yüzünden Belarus zaten az olan yabancı yatırımcıyı etkileme
sorunu çekmektedir. Büyüme son yıllarda güçlü engellere sahip,
merkezden yönetilen, yüksek fakat düşme eğiliminde olan
enflasyonu olan ekonomiye hala güçlüdür. Belarus Rusya'dan
indirimli fiyattan yoğun olarak petrol ve gaz alımı yapar ve
Belarus'un büyümesi ucuzdan aldığı Rus petrolünü ve gazını
piyasa fiyatından vermesiyle ilişkilendirilebilir. Bu büyüme,
Rusya'nın enerjiyi Belarus'a dünya piyasındaki fiyata yakın bir
fiyattan vermesiyle 2007 yılında tehlike altına girdi. Rusya
Belarus'a sattığı gazın fiyatını 2007 yılı için 47$'dan
100$'a(bin metreküpü) çıkarmayı ve 2001 yılında fiyatları dünya
piyasasıyla eşitlemeyi planlamaktadır . |
|
82.94 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(satın alma gücü paritesi): |
|
28.98 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(resmi döviz kuru): |
|
%9.9
(2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– gerçek büyüme hızı): |
|
8,100 $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) –
kişi başına (PPP): |
|
Tarım: %9.3
Endüstri: %31.6
Hizmet: % 59.1 (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– sektörlere göre dağılım: |
|
İş gücü: |
|
4.3 milyon
(31 Aralık 2005) |
|
İş gücü- iş alanlarına göre: |
|
Tarım: %14
Endüstri: %34.7
Hizmet: %51.3 (2003 tahmini) |
|
İşsizlik oranı: |
|
%1.6 Not: Açıklanan resmi rakam
budur; fakat çok büyük sayılarda işsizler vardır. (2006)
|
|
%27.1 (2003) |
|
Yoksulluk sınırı altındaki
nüfus: |
|
En az: 10%: %5.1
En fazla: 10%: %20
(1998) |
|
Yüzdelik paya göre ev geliri ya
da gideri: |
|
Enflasyon oranı (tüketici
fiyatları): |
%9.5 (2006 tahmini) |
|
Belarus Bütçesi: |
Gelirler:6.578 milyar $
Giderler: 7.164 milyar $ , 180
milyon $'lık sermaye giderleri dahil. (2006 tahmini) |
|
Belarus 'teTarım – Ürünleri: |
Hububat, patates, sebzeler, şeker
pancarı, lepiska; sığır eti, süt |
|
Sanayiler: |
Metal kesme makineleri için
malzemeler, traktör, kamyon, iş makinesi, motosiklet,
televizyon, kimyasal lif, gübre, dokuma, radyo, buzdolabı
sanayileri. |
|
Belarus'un Endüstriyel üretimin
gelişme hızı: |
% 15.6 (2005 tahmini) |
|
Belarus 'inElektrik üretimi: |
29.33 milyar kWh (2004) |
|
Belarus'un Elektrik tüketimi: |
31.05 milyar kWh (2004) |
|
Belarus'un Elektrik ihracatı: |
4.723 milyar kWh (2004) |
|
Belarus 'inElektrik ithalatı: |
8.5 milyar kWh (2004) |
|
Belarus 'in Petrol üretimi: |
34,260 varil/gün (2004 tahmini) |
|
Belarus'un Petrol tüketimi: |
165,000 varil /gün (2004 tahmini) |
|
Belarus 'in Petrol ihracatı: |
14,500 varil /gün (2004 tahmini)
|
|
Belarus'un Petrol ithalatı: |
360,000 varil/ gün (2004 tahmini) |
|
Belarus 'in Doğal gaz üretimi: |
180 milyon cu m (2004 tahmini) |
|
Belarus 'in Doğal gaz tüketimi: |
20.5 milyar cu m (2005 tahmini) |
|
Belarus'ta İhracat: |
19.61 milyar $ f.o.b. (2006
tahmini) |
|
Belarus'ta İhracat malları: |
Makine ve malzemeleri, maden
ürünleri, kimyasallar, metaller, dokuma ürünleri, besin
ürünleri. |
|
Belarus'un İhracat ortakları: |
Rusya %35.8, Holanda %15.1,
İngiltere %7, Ukrayna %5.7, Polonya %5.3, Almanya %4.4 (2005)
|
|
Belarus 'te İthalat: |
21.12 milyar $ f.o.b (2006
tahmini) |
|
Belarus'ta İthalat malları: |
Maden ürünleri, makine ve
malzemeleri, kimyasallar, besin maddeleri, metaller. |
|
İthalat ortakları: |
Rusya %60.6, Almanya %6.7, Ukrayna
%5.4 (2005) |
|
Belarus Dış borç: |
5.498 milyar $ (30 Haziran 2006)
|
|
Belarus Ekonomik yardım alıcı: |
194.3 milyon $
(1995)
|
|
Belarus 'in Para birimi (kod): |
Belarus Rublesi (BYB/BYR)
|
|
Döviz kurları: |
BYB 'nın Amerikan Dolarına oranı:
2,144.6 (2006), 2,150 (2005), 2,160.26 (2004), 2,051.27 (2003),
1,790.92 (2002) |
|
Belarus'ta Mali yıl: |
Takvim yılı |
|
İletişim |
|
|
Belarus'ta Telefonlar –
kullanımdaki ana hatlar: |
3,284,300 (2005) |
|
Belarus'ta Telefonlar – cep
telefonu: |
4.098 milyon (2005) |
|
Belarus 'te Telefon sistemi: |
Genel Değerlendirme: Belarus
telefon altyapılarının iyileştirilmesinden komşularının
gerisinde kalmıştır. Devlet'in şirketi olan Beltelcom, sabit hat
ve uzun mesafe servislerinin tek sağlayıcısıdır. Şebeke
sisteminden dijital sisteme geçiş yavaş yavaş ilerlemektedir.
Yerel: sabit hat dağıtımı
gelişmesine karşın kırsal kesimlere hala servis
götürülememektedir; Kablosuz 4 GSM operatörü hızlı bir büyüme
göstermektedir. Telekomünikasyon teknolojilerinde sıkı bir ülke
denetimi vardır.
Uluslar arası: Ülke kodu 375;
Belarus'un Trans-Avrupa Hattı (TEL), Trans-Asya-Avrupa (TAE)
fiber-optik hattı, ve Trans-Siberya Hattına erişimi vardır(TSL);
3 fiber-optik parça Letonya ile, Polonya ile, Rusya ile, ve
Ukrayna'yla bağlantı sağlar; dünyaçapı bağlantı bu altyapı
sayesinde mümkündür; Rusya'ya ek analog bağlantıları vardır;
Intelsat, Eutelsat, ve Intersputnik uydu istasyonları mevcuttur. |
|
Belarus'ta Radyo yayın
istasyonları: |
AM 28, FM 37, kısa dalga 11 (1998)
|
|
Belarus'ta Televizyon yayın
istasyonları: |
47 (ek olarak 27 kesintisiz yayın)
(1995) |
|
Internet ülke kodu: |
.by |
|
Belarus İnternet sahibi: |
33,641 (2006) |
|
Internet kullanıcıları: |
3.394 milyon (2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Belarus'ta Hava alanları: |
86 (2006) |
|
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava
alanları: |
toplam:
41
3,047'den fazla: 2
2,438’den 3,047 m ’e: 22
1,524’den 2,437 m 'e :
4
914’den 1,523 m’ e:
1
914 m altı: 12
(2006) |
|
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan)
hava alanları: |
Toplam: 45
3,047'den fazla: 1
2,438’den 3,047 m ’e:1
1,524’den 2,437 m 'e :2
914’den 1,523 m’ e: 6
914 m altı: 35
(2006) |
|
Karayolları: |
Toplam: 93,310 km
Asfaltlanmış:81,180 km
Asfaltlanmamış: 12,130 km
(2004) |
|
Belarus'ta Limanlar ve
terminaller: |
Mazyr |
|
Askeri |
|
|
Belarus
Kuvvet Komutanlıkları: |
Belarus Silahlı Kuvvetleri: Kara
Kuvvetleri ve Hava Kuvvetleri (2006) |
|
Askeri görev yaşı ve zorunluluk: |
Zorunlu askerlik 18 ve 27 yaş
arasındaki erkekler içindir; Zorunlu Askerlik hizmeti 18 aydır.
(2005) |
|
Askeri hizmet için mevcut insan
gücü: |
yaşları 18-49 arası erkekler:
2,520,644 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar: 2,564,696 kişi (2005
tahmini) |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
1,657,984 kişi yaşları 18-49 arası kadınlar: 2,102,793 kişi
(2005 tahmini) |
|
Askeri hizmet için uygun insan
gücü: |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
85,202 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar: 82,037 kişi (2005 tahmini) |
|
Askeri hizmete hazır hale gelen
insan gücü(yıllık) |
| |
| |
|
