|
Bosna’ya cilalı taş devrinde
insanlar yerleşmeye başlamıştır. Tunç çağının başlarında buradaki
topluluklarının yerini Hint-Avrupa kabileleri aldı. MÖ 4. ve 3.
yüzyıllarda bölgeye Kelt göçü başladı. Bölgeye Hıristiyanlık birinci
yüzyılın sonlarına doğru ulaştı. Roma döneminde Roma
İmparatorluğundaki Latince konuşan topluluklar bölgeye yerleşti.
Roma İmparatorluğunun yıkılması sonucunda bazı toprakların yönetimi
Batı Roma İmparatorluğuna geçti. Daha sonra bölgeye Ostrogotlar,
Hunlar egemen oldu.
Şu anki politik durumun
geçmişi 9. yüzyılda Slavların bölgeye gelirken kendi özgü sosyal
yapılarını ve Feodalizmi beraberinde getirmeleriyle başladı. Güneyde
yaşayan Slavların Hıristiyanlaşması aynı dönemde olmuştur. Sırbistan
ve Hırvatistan prenslikleri Bosna ve Hersek’in yönetimini
paylaştılar.
Bosna’nın Osmanlı işgali
altına girmesi ülke için yeni bir dönemi başlatmıştır. Osmanlılar,
bölgeye kültürel ve politik bakış açılarını bölgeye taşıdılar.
Osmanlı İmparatorluğu, 4 yüzyıl süren hâkimiyeti boyunca
Bosnalıların kimliklerini korumalarına ve geleneklerini
sürdürmelerine izin vermiştir. Bu Balkanlar’da yaşanan eşsiz bir
durumdur. Osmanlı Devleti Orta Avrupa’ya doğru ilerledikçe Bosna,
tampon bölge görevini yapmış ve Avrupa’dan getirilen ilk yeni olgu
ve olaylarla ilk tanışan bölge olmuştur. İmparatorluğun askeri
başarısızlığı ve başa geçen hükümdarların yeteneksizliği sonucu
Osmanlı yönetimi Avrupa’dan Anadolu’ya doğru çekilmeye başladı.
1878’deki Paris Antlaşması üzerine Bosna’nın yönetimi
Avusturya-Macaristan imparatorluğu’na bırakıldı. Yönetimde
değişiklik olduktan sonra özellikle Müslüman kesim göç etmeye
başladı. Sırp ve Hırvatistan ulusluğu kavramı Bosna ve Hersek’in
Katolik ve Ortodoks topluluklarına yayılmaya başladı. Birleşik Güney
Slav Devleti düşüncesi o dönemde oldukça meşhurdu. Bu fikir, Bosna
ve Hersek’i de kapsamaktaydı. 1914’te Sırp öğrenci Gavrilo
Princip’in Avusturya-Macaristan veliaht’ını öldürmesiyle gerilim
doruk noktasına ulaştı. Bu olay, I. Dünya Savaşının başlangıcını
teşkil eder. II. Dünya Savaşı’nda bölge Nazi güçleri tarafından
işgal edildi. Nazilerin Bosna üzerindeki hâkimiyeti Sırp ve
Yahudilerin çekilmesine ve azalmasına sebep oldu. Hırvat Suasha’nın
yaptığı soy kırım sonucunda yaklaşık 750,000 Sırplı öldürüldü.
Savaşın sonunda Yugoslavya Sosyal Federal Cumhuriyeti kuruldu ve
Bosna Hersek bu çatı altındaki 6 cumhuriyetten biri oldu. 1990larda
Yugoslavya dağıldı. 3 Mart 1992’de Bosna Hersek bağımsızlığını ilan
etti. Fakat Sırplar bu durumu boykot etti. Bosnalı Sırplar Büyük
Sırbistan düşüncesiyle silahlı mücadeleye başladı. Sırbistan ve
Karadağ tarafından desteklendi. 14 Aralık 1995’te imzalanan Dayton
Barış Antlaşması, Bosna Hersek’in ulusal sınırlarını tanıdı ve
yabancı, mali ve diplomasiyi yürütecek birleşik çok etnik gruplu bir
yönetim kurdu. Yaklaşık aynı büyüklükte Boşnak/Bosna Hersek
Hırvatistan Federasyonu ve Bosnalı Sırpların yönettiği Sırp
Cumhuriyeti adı altında iki sıra yönetimde uzlaşıldı.
 |
