|
Giriş: |
BULGARİSTAN |
|
Bulgaristan'ın Geçmişi: |
Orta Asya Türk topluluğunun
bir kolu olan Bulgarlar, 7. yüzyılda Bulgaristan eyaletini kurmak amacıyla
Slav kökenli topluluğa katıldılar. Balkanlar’daki yerini koruyabilmek için
Bizans İmparatorluğu ile mücadele etiler ama 14. yüzyılın sonuna doğru
Balkanlar’a Osmanlı İmparatorluğu hakim olunca Bulgaristan bu ülkenin
boyunduruğu altına girdi. 1908’de Osmanlı İmparatorluğu zayıf düşünce
bağımsızlığını resmen ilan etti. Her iki dünya savaşında da yer alan ülke
Rusya’nın yanında yer aldı ve Rusya’nın da etkisiyle 1946’da Halk
Cumhuriyeti oldu. 1990’da komünist rejimin sona ermesiyle ikinci savaşından
bu yana ülkede ilk çok partili seçim gerçekleştirildi. Bulgaristan 2004’de
NATO’ya ve 2007’de de AB’ye girdi.
 |
|
Coğrafya |
|
|
Bulgaristan'ın
Konumu: |
Güneydoğu Avrupa’da
bulunmaktadır. Karadeniz’e kıyısı bulunmaktadır. Romanya ve Türkiye arasında
yer almaktadır. |
|
Bulgaristan'ın Coğrafi
Koordinatları: |
43 00 K, 25 00 D |
|
Bulgaristan'ın Harita
dizini: |
Avrupa |
|
Bulgaristan'ın Yüzölçümü: |
toplam: 110,910 km²
toprak: 110,550 km²
su: 360 km² |
|
Bulgaristan Yüz ölçüm
karşılaştırma: |
Tennessee’den biraz daha
büyüktür. |
|
Bulgaristan'ın
Kara sınırları: |
Toplam: 1,848 km.
Sınır Komşuları: Yunanistan 494 km.,
Romanya 608 km.,
Sırbistan 318 km., Türkiye 240 km.,
Makedonya 148 km. |
|
Bulgaristan'ın Kıyı boyu: |
Denize kıyı boyu 354 km.
|
|
Bulgaristan'ın Deniz
hakları: |
karasal deniz:12 nm
yakın bölge: 24 nm
özel ekonomik bölge: 200 nm |
|
Bulgaristan'da İklim: |
Ilıman iklime sahip olan
ülkede kışlar soğuk ve yağışlı; yazlar ise sıcak ve kuru geçer. |
|
Bulgaristan'da Zemin: |
Genellikle dağlıktır ve
kuzeyde ve güneydoğuda alçak kesimler bulunmaktadır.
|
|
Bulgaristan'ın Rakım uç
değerleri: |
En alçak noktası: Karadeniz 0 m
En yüksek noktası: Musala 2,925 m
|
|
Bulgaristan'ın Doğal
Kaynakları: |
Boksit, bakır, kurşun, çinko,
kömür, kereste, sürülebilir ve ekilebilir alanlar |
|
Bulgaristan'ın Toprak
kullanımı: |
Tarım alanı: % 29.94
Sürekli tarım ürünleri: % 1.9
Diğer: % 68.16 (2005) |
|
Bulgaristan'da Sulanan
arazi: |
5,880 km² (2003) |
|
Bulgaristan'da Doğal
afetler: |
Toprak kaymaları ve depremler |
|
Bulgaristan'ın Çevre –
bugünkü sorunları: |
Endüstriyel salımlarından
çıkan kirli hava; lağım pisliğinin, deterjanların ve ağır metallerin
kirlettiği nehirlerin durumu, orman arazisinin tahribatı ve bu tahribatın
sonucunda yağan asit yağmurları. Endüstriyel atıkların sebep olduğu ağır
metallerin toprakta bıraktığı kimyasal kirlilik ülke için çevresel
sorunlardandır. |
|
Bulgaristan Çevre – uluslar
arası anlaşmalar: |
Gruplar: Hava Kirliliği, Hava
Kirliliği-Nitrojen Oksitler, Hava Kirliliği-Kalıcı Organik kirleticiler,
Hava Kirliliği-Sulfur 85, Hava Kirliliği-Sulfur 94, Hava Kirliliği-Uçucu
Organik Bileşenler, Antarktika-Çevresel Protokol, Antarktika – Deniz Yaşamı
Kaynakları, Biyofarklılık, Antarktika Antlaşması, İklim Değişikliği, İklim
değişikliği-Kyoto Protokolü, Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Çevresel
Modifikasyon, Tehlikeli Atık Maddeler, Deniz İkmali, Deniz hayatının
korunması, Ozon tabakası korunması, Gemi Kirliliği, Sulak Alanlar,
İmzalanmış ama onaylanmamış: Belirtilen
antlaşmalardan hiçbiri |
|
Bulgaristan
Coğrafya - not: |
Türk boğazlarına yakın ve
stratejik konumu olan ülke, Avrupa’dan Orta Doğu’ya ve Asya’ya uzanan
güzergâhlarda çok önemli yerleri kontrol eder.
 |
|
Halk |
|
|
Bulgaristan'ın Nüfusu: |
7,322,858 kişi (Temmuz 2007
tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0-14 yaş: % 13.9 ( erkek
521,117 / kadın 496,022 )
15-64 yaş: % 68.7 ( erkek 2,472,424 / kadın
2,556,102))
65 yaş ve üstü: % 17.4 ( erkek 523,660 /
kadın 753,533) (2007 tahmini.) |
|
Bulgaristan'da Ortalama
yaş: |
Toplam: 40.9 yaş
Erkek: 38.8 yaş
Kadın: 43.1 yaş (2007 tahmini) |
|
Bulgaristan'da Nüfus artış
oranı: |
% - 0.837 (2007 tahmini) |
|
Bulgaristan'da Doğum oranı: |
9.62 doğum/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Bulgaristan'da Ölüm oranı: |
14.28 ölüm/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Bulgaristan'da Net göç
oranı: |
-3.71 göçmen/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Bulgaristan'da Cinsiyet
oranı: |
Doğumda: 1.06 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.051 erkek/kadın
15-64yaş arası: 0.967 erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.695 erkek/kadın
Toplam Nüfus: 0.924 erkek/kadın (2007
tahmini) |
|
Bulgaristan'da Bebek ölüm
oranı: |
Toplam: 1000 canlı doğumda 19.16 ölüm
Erkek: 1000 canlı doğumda 22.75 ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda 15.37 ölüm (2007
tahmini) |
|
Bulgaristan'da Ortalama
yaşam süresi: |
Toplam nüfus: 72.57 yaş
Erkek: 68.95 yaş
Kadın: 76.4 yaş (2007 tahmini) |
|
Bulgaristan'da Doğurganlık
oranı: |
1.39 çocuk/kadın (2007
tahmini) |
|
Bulgaristan'da Uyruk: |
İsim: Bulgar (tekil veya çoğul)
Sıfat: Bulgar |
|
Bulgaristan'da Etnik
gruplar: |
% 83.9 Bulgar, % 9.4 Türk, %
4.7 Roma, % 2 diğerleri (Makedonlar, Ermeniler, Tatarlar dâhil) (2001 Nüfus
sayımı) |
|
Bulgaristan'da Dinler: |
% 82.6 Bulgar Ortodoks, % 12.2
Müslüman, % 1.2 diğer Hıristiyan, % 4 diğerleri (2001 Nüfus sayımı)
|
|
Bulgaristan'da Diller: |
% 84.5 Bulgarca (resmi dil), %
9.4 Türkçe, % 1.8 diğerleri ve belirlenmemiş |
|
Bulgaristan'da Okuryazarlık
oranı: |
Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam Nüfus: % 98.2
Erkek: % 98.7
Kadın: % 97.7 (2001 Nüfus sayımı) |
|
Yönetim |
|
|
Bulgaristan'ın
Ülke adı: |
Kabul Edilen Uzun Biçimi: Bulgaristan
Cumhuriyeti
Kabul Edilen Kısa Biçimi: Bulgaristan
Mahalli uzun biçimi: Republika Balgariya
Mahalli kısa biçimi: Balgariya |
|
Bulgaristan'ın Bağımlılık
durumu: |
|
|
Bulgaristan'ın Yönetim
biçimi: |
Ülkede parlamenter demokrasi
yönetim biçimidir. |
|
Bulgaristan'ın Başkenti: |
İsim: Sofya
coğrafi koordinatları: 42 41 K, 23 19 D
zaman farkı: UTC+2 (Standart zaman boyunca
Washington Dc’den 7 saat ileri)
Gün ışığından yararlanma süresi: +1saat,
Mart ayı son Pazar günü başlar; Ekim ayı son Pazar günü sona erer.
|
|
Bulgaristan'ın İdari
bölgeleri: |
28 eyalet bulunmaktadır:
Blagoevgrad, Burgas, Dobrich, Gabrovo, Khaskovo, Kurdzhali, Kyustendil,
Lovech, Montana, Pazardzhik, Pernik, Pleven, Plovdiv, Razgrad, Ruse, Shumen,
Silistra, Sliven, Smolyan, Sofiya, Sofiya-Grad, Stara Zagora, Turgovishte,
Varna, Veliko Turnovo, Vidin, Vratsa, Yambol |
|
Bulgaristan'da Bağımsızlık: |
3 Mart 1878 (Osmanlı İmparatorluğu’nun
boyunduruğu altında dış işlerde bağımlı, iç işlerinde serbest);
22 Eylül 1908 (Osmanlı İmparatorluğu’ndan
bağımsızlığını kazanması) |
|
Bulgaristan'ın Milli
Bayramı: |
3 Mart’ta (1878) Bağımsızlık
Günü kutlanmaktadır. |
|
Bulgaristan Anayasası: |
12 Temmuz 1991’de
uyarlanmıştır. |
|
Bulgaristan'da Kanun
sistemi: |
Roma hukukuna bağlı olarak
medeni hukuk ve ceza hukuku zorunlu ICJ yargılama yetkisini kabul etmiştir.
|
|
Bulgaristan'da Oy hakkı: |
18 yaş; evrensel |
|
Bulgaristan'ın Katıldığı
uluslar arası örgütler: |
ACCT, Avustralya Grubu, BIS,
BSEC, CE, CEI, CERN, EAPC, EBRD, EU (yeni üye), FAO, G- 9, IAEA, IBRD, ICAO,
ICCt, ICRM, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU,
ITUC, MIGA, NAM (misafir), NATO, NSG, OAS (gözlemci), OIF, OPCW, OSCE, PCA,
SECI, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNMEE, UNMIL, UNMIS, UNWTO, UPU, WCL, WCO,
WEU (ortak), WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO, ZC |
|
Bulgaristan'ın Bayrak
şekli: |
Üç eşit boyda yatay şerit ve bu şeritlerin
rengi üstten alta sırasıyla beyaz, yeşil ve kırmızı
Not: bayrağın direğe asıl kısmındaki beyaz
şerit bayraktan çıkarılmıştır.
 |
|
Ekonomi |
|
|
Bulgaristan'da Ekonomiye
genel bakış: |
|
Avrupa Birliği’ne 1 Ocak
2007’de giren ülke, komünist rejimini kısa zamanda yıkmayı bilmiştir ve
1996’da sosyalist hükümetin yarattığı büyük ekonomik bunalımından beri
makroekonomik dengesini kısa zamanda geri kazanmıştır. 1996’daki bu ekonomik
bunalım sonucunda hükümet ekonomide yeni uygulamalara gitmiş ve gelecek için
mali planlamalar yapılmıştır. 1997’ye gelindiğine Alman Markına karşı
levanın sabit değişim oranının sağlanmasıyla yine ekonomi makroekonomik
seviyede güç kazanmıştır.( Şu anda da euroya karşı kur sabitlendi – IMF ile
destek antlaşmaları konusunda görüşülmektedir.)
Bulgaristan ekonomisi 2000 yılından beri
ortalama % 5.1 büyüdü ve yabancı yatırımcıların dikkatini kendi üzerine
çekti. Kamu yönetiminin tam olarak gerçekleştirilememesi, adli düzenin
zayıflığı ve organize suçların varlığı Bulgaristan için hala büyük bir
sorundur. |
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH)
(satın alma gücü paritesi): |
|
78.68 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH)
(resmi döviz kuru): |
|
28.06 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH)
– gerçek büyüme hızı): |
|
% 6.3 (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH)
– kişi başına (PPP): |
|
10,700 $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH)
– sektörlere göre dağılım: |
|
Tarım: % 13.6
Endüstri: % 32.1
Hizmet: % 54.3 (2006 tahmini) |
|
İş gücü: |
|
3.51 milyon kişi (2006
tahmini) |
|
İş gücü- iş alanlarına
göre: |
|
Tarım: %8.5
Endüstri: % 33.6
Hizmet: % 57.9 (2003) |
|
İşsizlik oranı: |
|
% 9.6 (2006 tahmini) |
|
Yoksulluk sınırı altındaki
nüfus: |
|
% 14.1 (2003 tahmini) |
|
Yüzdelik paya göre ev
geliri ya da gideri: |
|
En az: % 10: % 2.9
En fazla: % 10: %25.4 (1995)
|
|
Enflasyon oranı (tüketici
fiyatları): |
% 6.5 (2006 tahmini) |
|
Bulgaristan Bütçesi: |
Gelirler: 13.28 milyar $
Giderler: 12.16 milyar $, mevcut olmayan
sermaye giderleri dâhil.
(2006 tahmini) |
|
Bulgaristan'da Tarım –
Ürünleri: |
Meyveler, Sebzeler, Tütün,
Şarap, Buğday, Arpa, Ayçiçeği, Şeker Pancarı |
|
Sanayiler: |
Elektrik, Gaz, Su, Yiyecek,
Meşrubat, Tütün, Makine ve Malzeme, Baz Metaller, Kimyasal Ürünler, Kola,
Rafine Edilmiş, Petrol, Nükleer Yakıt |
|
Bulgaristan'ın Endüstriyel
üretimin gelişme hızı: |
% 11.3 (2006 tahmini) |
|
Bulgaristan’ın Elektrik
üretimi: |
45.7milyar kWh (2004) |
|
Bulgaristan'ın Elektrik
tüketimi: |
37.4 milyar kWh (2004) |
|
Bulgaristan'ın Elektrik
ihracatı: |
7.8 milyar kWh (2004) |
|
Bulgaristan'ın Elektrik
ithalatı: |
0 kWh (2004) |
|
Bulgaristan'ın Petrol
üretimi: |
3,000 bbl/gün (2004 tahmini) |
|
Bulgaristan'ın Petrol
tüketimi: |
131,400 bbl /gün (2004
tahmini) |
|
Bulgaristan'ın Petrol
ihracatı: |
51,000 bbl /gün (2001)
|
|
Bulgaristan'ın Petrol
ithalatı: |
128,400 bbl/ gün (2001) |
|
Bulgaristan'ın Doğal gaz
üretimi: |
407,000 cu m (2004 tahmini) |
|
Bulgaristan'ın Doğal gaz
tüketimi: |
3.472 milyon cu m (2004
tahmini) |
|
Bulgaristan’da İhracat: |
15.5 milyar $ f.o.b. (2006
tahmini) |
|
Bulgaristan'da İhracat
malları: |
Elbise, Ayakkabı, Demir ve
Çelik, Makine ve Malzeme, Yakıt |
|
Bulgaristan'da İhracat
ortakları: |
İtalya % 12, Türkiye % 10.5,
Almanya % 9.8, Yunanistan % 9.5, Bielçika % 5.9, Fransa % 4.6 (2005) |
|
Bulgaristan'da İthalat: |
23.8 milyar $ f.o.b (2006
tahmini) |
|
Bulgaristan'da İthalat
malları: |
Makine ve Malzeme, Metaller ve
Filizler, Kimyasallar ve Plastikler, Mineraller ve Ham maddeler |
|
İthalat ortakları: |
Rusya % 15.6, Almanya % 13.6,
İtalya % 9, Türkiye % 6.1, Yunanistan % 5, Fransa % 4.7 (2005) |
|
Bulgaristan Dış borç: |
24.3 milyar $ (30 June 2006)
|
|
Bulgaristan Ekonomik yardım
- alıcı |
742 milyon $ |
|
Bulgaristan'ın Para birimi
(kod): |
Bulgaristan Levası (BGL) |
|
Döviz kurları: |
Bulgaristan Levasının Amerikan
Dolarına oranı: 1.5576 (2006), 1.5741 (2005), 1.5751 (2004), 1.7327 (2003),
2.077 (2002) |
|
Bulgaristan'da Mali yıl: |
Takvim yılı |
|
İletişim |
|
|
Bulgaristan'da Telefonlar –
kullanımdaki ana hatlar: |
2.483 milyon (2005)
|
|
Bulgaristan'da Telefonlar –
cep telefonu: |
6.245 milyon (2005)
|
|
Bulgaristan'da Telefon
sistemi: |
Genel Değerlendirme: Ağ bağlantısı yaygı ama
çok eski Yerel: Mevcut hatların üçte
ikisi konutlara bağlı ve telefon hizmeti kasabaları çoğuna ulaşabilmektedir.
Oldukça modern olan dijital kablo ana hattı bölgelerin çoğundaki bölgeleri
dağılmaktadır. Diğerleri de dijital mikrodalga radyo bağlantısı ile
bağlanabilmektedir.
Uluslar arası: Ülke kodu 359, uydu dünya
istasyonları – 1 Intelsat (Atlantik Okyanusu ve Hint Okyanusu) Intersputnik
(Atlantik Okyanusu bölgesi); |
|
Bulgaristan'da Radyo yayın
istasyonları: |
AM 31, FM 63 kısa dalga 2
(1998) |
|
Bulgaristan'da Televizyon
yayın istasyonları: |
39 (ek olarak 1,242 kesintisiz
yayın) (2001) |
|
Internet ülke kodu: |
.bg |
|
Bulgaristan İnternet
sahibi: |
184,975 (2006) |
|
Internet kullanıcıları: |
2.2 milyon (2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Bulgaristan'da Hava
alanları: |
217 (2006) |
|
Döşeli pistleri (asfalt)
olan hava alanları: |
Toplam:132
3,047 m' den fazla: 1
2,438’den 3,047 m ’e: 19
1,524’den 2,437 m 'e: 15
914’den 1,523 m’ e: 1
914 m altı: 96 (2006) |
|
Döşenmemiş pistli (asfalt
olmayan) hava alanları: |
Toplam: 85
1,524’den 2,437 m 'e: 2
914’den 1,523 m’ e: 11
914 m altı:72 (2006) |
|
Karayolları: |
Toplam: 44,033 km
Asfaltlanmış: 43,593 km ( 333 km lik
ekspres yolu da kapsar.)
Asfaltlanmamış: 440 km (2004) |
|
Bulgaristan’daki Limanlar
ve terminaller: |
Burgas, Varna |
|
Askerlik |
|
|
Bulgaristan Kuvvet
Komutanlıkları: |
Bulgaristan Silahlı
Kuvvetleri: Kara Kuvvetleri, Donanma Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri (Bulgarski
Voennovazdyshni Sily, BVVS), |
|
Askeri görev yaşı ve
zorunluluk: |
18 yaşına girenler için zorunlu veya gönüllü
askerlik hizmetini kapsar. Askerlik hizmeti, 27 yaş altındaki tüm erkekler
zorunludur ve 9 ay sürmektedir. 2006 Mayıs ayı itibariyle Bulgaristan
ordusunun üçte ikisi profesyonel askerlerden oluşmaktadır. 2008 ‘in başında
zorunlu askerlik hizmeti kaldırılacaktır. 2006’nın sonunda Hava ve Hava
Savunma Kuvvetleri ve Donanması’nın tamamı profesyonel askerlerden
oluşmaktadır. Ülkedeki asker sayısı 300,000’i geçmiştir.
Bulgaristan’ın donanması ve hava kuvvetleri
Sovyet döneminden kalma gemilerden ve malzemelerden oluşmaktadır.
Bulgaristan’ın silahlı kuvvetler için ayırdığı miktar GSİYH’nin yaklaşık%
2.6’sı kadardır. |
