|
|
TERCÜMANLAR İÇİN KAYNAK
DOSYALAR
Küreselleşme sürecinde ülkeler arasındaki sınırlar
şeffaflaştıkça
insanlar daha çok seyahat yapıyorlar, yabancı yatırımların kapasitesi artıyor,
ticaret canlanıyor, eğitimde kaynaşma oluyor, devletler arası işbirliği
yoğunlaşıyor, kültürel ilişkiler gelişiyor, vb. Dünya her geçen gün çeşitli
ülkelerden çeşitli dilde konuşan çeşitli alanlarda uzman insanların, başka
alanlarda uzman insanlarla işbirliği halinde yeni atılımlar yaptığına tanık
oluyor. Böyle bir ortamda, en önemli etken çeşitli ülkelerden farklı dillerde
konuşan insanların kendi aralarında anlaşabilmeleridir. Bu kapsamda
çeviri
sanatının önemi çok büyüktür.
Peki tercüme nedir? Her şeyden önce
çeviri işi bir sanattır; hatta ince
bir sanat olduğu söylenebilir. Nasıl ressamlar tablo yapıyorlarsa, tercümanlar da
yaptıkları her işi birer eser gibi değerlendirmelidirler. Tercüme sadece
kelimeleri sözlükten bulup yerine koymak değil,
çeviri karşı dili hissetmektir,
onun inceliklerini esere yansıtmaktır. Tercümede en önemli nokta orijinal
kaynağın anlamının sapmamasıdır. Tercüme, kaynağın anlamı ile bire bir örtüşen,
karşı dilin gramer ve diğer kurallarına uyularak yapılan çeviridir (eserdir).
Tercüme işini kimler yapabilir?
Çeviri işini yapabilmek için üç şart
sağlanmalıdır: 1) Gerek şart: dil edebiyat bölümlerinden mezun olmak; 2) Yeter
şart: karşı dil ana dili olan ülkelerde en az beş sene yaşamak; 3) Yetki şartı:
Milli Eğitim Bakanlığı’nın veya diğer uygun devlet kurumunun sınav sonucuna
bağlı olarak vereceği tercüme yapma yetkisi sertifikasına sahip olmak. Bu
şartların amacı tercümanın çeviride kullandığı dilleri iyi seviyede bilmesini
sağlamaktır. Bilindiği gibi, tercümanların büyük çoğunluğu ana dili ile
(örneğin; Türkçe) herhangi bir yabancı dil (örneğin; İngilizce) arasında
tercümanlık yapıyorlar. Tercümanlar çok nadir hallerde birkaç yabancı dilde
tercümanlık yapmaktadırlar. Önerilen de herhangi tek dilde yoğunlaşmaktır. Bir
noktaya dikkat edilmelidir. Tercüme iki yönlü yapılmaktadır: doğru yönde
(örneğin, Türkçe’den İngilizce’ye) ve ters yönde (örneğin, İngilizce’den
Türkçe’ye). Doğru yönde çeviri yapmak ters yöne göre daha zordur. Genelde,
yukarıda bahsedilen yeter şartı sağlamayan tercümanların çoğu bu yönde tercüme
yapmaktan kaçmaktadırlar. Ters yönde çeviri daha yaygındır. Ters yönde
tercümeyi kolay sayanların sayısı da fazladır, nasıl olsa her tercüman kendi
düşüncelerini kendi ana dilinde daha iyi ifade edebilir. Ama yukarıda sıralanan
üçüncü şart sağlanmadığından bu yönde de eksikler çoktur. Bu yüzden yukarıda
sıralanan üç şart çok önemlidir. Maalesef, bu şartlar sadece sıradan tercümanlar
için değil, aynı zamanda noter yeminli tercümanlarında da aranmamaktadır. Bu sebepten
bir şekilde dil diplomasına sahip olanlar veya hatta olmayanlar denetim
eksikliğinden yararlanarak tercümanlık yapmaktadırlar. Sadece Ankara’da yüzlerle
çeviri bürosu ve binlerle tercüman bulunmaktadır. Bu sebeptendir ki
ülkemizde çeviri işinin değeri de düşüktür. Ankara’da bir sayfa tercümeyi (200
kelime) 3,5 YTL’ ye yapan tercümanların sayısı oldukça fazladır. Yurt dışında aynı
kapasitede tercüme işinin fiyatı 30-50$ arasında değişmektedir. Her şeyden
önemlisi bu durum tercümelerin kalitesini çok olumsuz etkilemektedir.
Tercüme alanları nelerdir? Tercümeler çok çeşitli alanlar ve amaçlar için
yapılmaktadır. Aşağıda tercümanlık alan ve amaçlarının tahmini sınıflandırılması
verilmektedir:
v Noter onayı gerektiren ve yeminli tercümanların yaptıkları tercümeler (bütün
diller arasında çevrilecek resmi evrak, diploma, mahkeme kararı, sözleşmeler,
anlaşmalar, ithalat ve ihracat belgeleri, yurtdışı yazışmaları, master ve
doktora tezleri, noterlik evrakları, şirket kuruluş senetleri, kitaplar ve
dergiler, her türlü metin ve belge tercümeleri);
v Ardıl tercümeler (konuşmacı bir kaç cümleden sonra ara vererek tercümanın o
ana kadar aldığı notları tercüme ederek aktarmasına imkan veren tercüme yöntemi
olup karakol sorguları, duruşmalarda verilen ifadeler, mihmandarlık ve refakat
hizmetleri ve eskort hizmetleri için kullanılabilir tercümedir);
v Eşzamanlı tercümeler (katılımcı sayısının yüksek olduğu büyük ölçekli
organizasyonlarda bu konuda özel olarak eğitilmiş tercümanlar, özel ses
sistemleri ve tercüman odaları kullanılarak verilen eşzamanlı tercüme
hizmetidir. Bu hizmet seçeneğinde
tercüman
tercüme etmek için konuşmacının ara
vermesini beklemez, bir yandan dinlerken bir yandan da duyduklarını tercüme
ederek dinleyicilere aktarır. Örneğin; konsey toplantıları, seminerler,
konferanslar tercümeleri);
v Taslak tercümeleri (teknik içerik barındırmayan dokümanlardır. Örneğin;
kişisel yazışmalar, günlük ticari yazışmalar, gazete kupürleri, haber
bültenleri tercümeleri);
v Branş tercümeleri (mühendislik, tıp, hukuk gibi teknik içerikli metinler ile
sektöre özgü terimler içeren ve uzmanlık gerektiren, örneğin; bilimsel/tıbbi
makaleler, teknik ve idari şartnameler, hukuki belgeler, ilaç tescil belgeleri,
prospektüsler, TC Kanun yönetmelik ve mevzuatı, AB mevzuatı, gümrük belgeleri
tercümeleri).
Safiye TINGIR
Noterler Yeminli Tercümanı
www.onlinetercumanlik.com
info@onlinetercumanlik.com
|
