|
|
TERCÜMANLAR İÇİN KAYNAK
DOSYALAR
Edebi Çeviri
Teknolojinin gelişip sınırları kaldırmasıyla milletler arası her türlü etkileşim
hızlanarak artmıştır ve bu etkileşimler daha da artarak devam etmektedir.
Kültürel alandaki etkileşim de bu alış verişin arasında önemli bir yere
sahiptir. Bireyler diğer kültürlere merak salmış ve meraklarını giderebilmek
için diğer toplumların edebiyat ürünlerini inceleyerek bu toplum hakkında fikir
sahibi olmaya çalışmışlardır. İşte bu noktada bireylerin yardımına çevirmen
koşacaktır. Çevirmen, öteki toplumdaki edebi ürünleri en iyi şekilde sunarak
edebi çeviri yapacaktır.
Edebi çeviriler ilk olarak Rönesans Dönemi'nde eski Yunan kaynaklarının Avrupa
dillerine çevrilmesiyle yapılmış olduğunu söyleyebiliriz. Eski Yunan
kaynaklarındaki özün ve ışığın kaybedilmeyerek yansıtılması Avrupa'nın tam
anlamıyla yeniden doğmasında çok büyük bir rol oynar. bu rolün yaratıcısı da
çevirmendir. Çünkü onlar skolastik düşüncenin kol gezdiği orta çağ
Avrupa'sındaki kilise öğretilerine inanmamış, kitabi bilgileri ilk elden
kendileri çevirip büyük bir hareketin başlangıcı gerçekleştirmişlerdir.
Edebi çeviri, diğer çeviri türleri arasında en zor olanıdır. Edebi çevirilerin
çeşitli unsurları vardır. Bu unsurların en önemlisi, çevirmenin hedef ve kaynak
dilleri mükemmel olarak bilmesinin yanı sıra hedef ve kaynak dillerin
kültürlerinin de çok iyi bilinmesinin gerekliliğidir. Eğer çevirmen bu kültürler
arası bağı kuramazsa başarılı olmasına imkan yoktur. Diğer bir unsur ise
çevirmenin, çevirisini yaptığı eserin sahibi olan sanatçıyı (şair, yazar, oyun
yazarı vs.) çok iyi tanımasının gerekliliğidir. Çevirmen sanatçıyı tanımazsa,
yazarın eserlerinde yansıtmak istediği duygu ve düşünceyi özümseyemezse, yani
sanatçının söyledikleriyle ne anlatmak istediğini bilmezse bunu aktarabilmesine
imkan yoktur. Bunlara ek olarak çevirmen çevirisini yapacağı metnin ( şiir,
roman, oyun vs.) ruhunu ve özünü de hedef dile ulaştırabilmelidir. Eğer bunu
yapamıyorsa çevirdiği eser edebi eser olmaktan uzaklaşıp kullanmalık bir metine
dönüşecektir. Bunları dışında edebi çeviride önemli olan bir nokta daha vardır.
O da şekli çevirebilmektir. Şekil çevirisinden kastımız, çevirmenin orijinal
metinde bulunan uyak, ölçü gibi unsurları da hedef dile yansıtmasıdır. Bu
unsurlar eserin anlaşılmasında kilit rol oynadığından çevrilmeleri zorunludur.
yani edebi çevirilerin olmazsa olmazlarındandır. Tanımladığımız tüm unsurlar
edebi eserin bütünlüğünü oluşturan parçalardır. Bu parçalar ne kadar iyi
özümsenirse edebi çeviri o ölçüde başarılı olur.
Sonuç olarak; edebi çeviri, çeviri türleri arasında en fazla kabiliyet
gerektirenidir. Kötü yapıldığında ilaç reçetesinden farksızdır fakat iyi
yapıldığında ise bir toplumu karanlıktan aydınlığa çıkaracak itici bir güç bile
olabilir.
Adnan ANADOLULU
|
