|
Giriş: |
EKVATOR |
|
Ekvator’un
Geçmişi: |
İnsan
topluluklarından kalan izler, ülkenin tarihini MÖ 3,500’e
götürmektedir. Valdivia, Quitus ve Canari gibi birçok medeniyet
bu topraklarda doğdu. Her medeniyet kendi mimarisini, el
sanatlarını ve dini inançlarını oluşturdu.
Yapılan
savaşlar ve ülkeler arası evlilikler sonucunda İnka
İmparatorluğu bölgeye hâkim oldu. İmparatorluğun kurucusu olan
Cusco’nun ölümünden sonra taht kavgaları sebebiyle imparatorluk
ikiye bölündü. Atahualpa kardeşi Huascar’ı yenmek ve ülkeye tek
başına hâkim olmak için İspanyollardan yardım istedi. Fakat
İspanyolların niyetleri farklıydı ve 16. yüzyılın ortalarında
İnka İmparatorluğu İspanyolların eline geçti.
Yaklaşık üç
yüzyıl süren İspanya sömürge dönemi sonunda Ltin Amerika’da
İspanya’ya karşı ilk bağımsızlık mücadeleleri verilmeye
başlandı. 1822’de Quito, Pichincha Savaşında bağımsızlığını ilan
etti. 1830’da da Gran Kolombiya kendini ayrı bir cumhuriyet
olarak ilan etti. Yine aynı yılda ülkenin isme Ekvator
Cumhuriyeti olarak değiştirildi. 1904 ve 1942 yılları arasında
komşu ülkelerle yaptığı savaşlar sonucunda bir miktar toprak
kaybetti. 1941’de sınır antlaşmazlığı sebebiyle Peru ve Ekvator
arasında savaş çıktı. Savaş sonrasında Ekvator, El Oro ilinin ve
Loja ilinin bir kısmının kontrolünü kaybetti. Birleşik
Devletlerin baskısıyla savaş durduruldu. 1999’da her iki ülke
uzlaşmaya vardı.
|
|
Coğrafya |
|
|
Ekvator'un
Konumu: |
Güney Amerika’nın
batısında olan ülke; Kolombiya ve Peru arasındadır. Ekvator
çizgisi, ülkeden geçmektedir. Ayrıca Pasifik Okyanusu’na sınırı
bulunmaktadır. |
|
Ekvator'un
Coğrafi Koordinatları: |
2 00 G, 77 30 B |
|
Ekvator'un
Harita dizini: |
Güney Amerika
|
|
Ekvator'un
Yüzölçümü: |
toplam:
283,560
km²
toprak:
276,840
km²
su:
6,720
km²
Not:
Galapagos Adalarını da
kapsamaktadır. |
|
Ekvator Yüz
ölçüm karşılaştırma: |
Ülkenin yüzölçümü
Nevada’dan biraz küçüktür. |
|
Ekvator'un
Kara sınırları: |
Toplam:
2,010
km
Komşu ülkeler: Peru
1,420
km, Kolombiya 590 km
|
|
Ekvator'un Kıyı
boyu: |
2,237 km
|
|
Ekvator'un
Deniz hakları: |
karasal
deniz:200 nm
kıtasal şelf: 2,500 m izobattan
100 nm |
|
Ekvator'da
İklim: |
Kıyı boyunca
tropikal iklim görülmektedir, iç kısımlardaki yüksek alanlar
daha serindir ve Amazon ormanları düzlüklerinde de tropikal
iklim etkindir. |
|
Ekvator'da
Zemin: |
Kıyılarda ovalar
ve iç kesiminde yüksek alanlar vardır. Doğudaki ormanların
bulunduğu arazi de düzdür. |
|
Ekvator'un
Rakım uç değerleri: |
En alçak
noktası: Pasifik Okyanusu 0 m
En yüksek noktası:
Chimborazo 6,267 m |
|
Ekvator'un
Doğal Kaynakları: |
Petrol, balık,
kereste, su gücü |
|
Ekvator'un
Toprak kullanımı: |
Tarım alanı:
% 5.71
Sürekli tarım ürünleri: %
4.81
Diğer: %
89.48
(2005) |
|
Ekvator'da
Sulanan arazi: |
8,650 km²
(2003) |
|
Ekvator'da
Doğal afetler: |
Sıkça oluşan
deprem hareketleri, toprak kaymaları, volkanik hareketler,
seller ve belli zamanlardaki kuraklıklar |
|
Ekvator'un
Çevre – bugünkü sorunları: |
Ormanlık alanların
tahribatı, toprak erozyonu, çölleşme, su kirliliği, Amazon
bölgesi ve Galapagos Adaları gibi ekolojik duyarlılığı fazla
olan bırakılan petrol ürünleri atıklarının yarattığı kirlilik |
|
Ekvator Çevre –
uluslar arası anlaşmalar: |
Gruplar:
Antarktik – Çevre Protokolü, Antarktik Antlaşması, Biyofarklılık,
İklim Değişikliği, İklim Değişimi – Kyoto Protokolü, Çölleşme,
Tehlikedeki Türler, Tehlikeli Atıklar, Deniz hayatının
korunması, Ozon tabakasının korunması, Gemi Kirliliği, Tropikal
Kereste – 83, Tropikal Kereste – 94, Sulak Alanlar
İmzalanmış ama onaylanmamış:
Belirtilen antlaşmalardan hiçbiri |
|
Ekvator
Coğrafya - not: |
Andes’teki
Cotopaksi dünyadaki en hareketli volkanik dağdır. |
|
Halk |
|
|
Ekvator'un
Nüfusu: |
13,755,680
kişi (Temmuz 2007 tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0–14 yaş: %
32.6
( erkek 2,282,319/ kadın
2,196,685)
15–64 yaş: %
62.3 ( erkek
4,271,848/ kadın 4,301,149)
65 yaş ve üstü: % 5. ( erkek
330,302/
kadın 373,377)
(2007 tahmini.)
|
|
Ekvator'da
Ortalama yaş: |
Toplam: 23.9
yaş
Erkek: 23.4 yaş
Kadın: 24.3 yaş (2007 tahmini) |
|
Ekvator'da
Nüfus artış oranı: |
%
1.554
(2007 tahmini) |
|
Ekvator'da
Doğum oranı: |
21.91
doğum/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Ekvator'da Ölüm
oranı: |
4.21
ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Ekvator'da Net
göç oranı: |
-2.16
göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Ekvator'da
Cinsiyet oranı: |
Doğumda:
1.05 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.039 erkek/kadın
15-64yaş arası: 0.993
erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.885
erkek/kadın
Toplam Nüfus: 1.002 erkek/kadın
(2007 tahmini) |
|
Ekvator'da
Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000
canlı doğumda 22.1ölüm
Erkek: 1000 canlı doğumda
26.5ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda
17.47
ölüm (2007 tahmini) |
|
Ekvator'da
Ortalama yaşam süresi: |
Toplam
nüfus: 76.62
yaş
Erkek:
73.74
yaş
Kadın:
79.63
yaş (2007 tahmini) |
|
Ekvator'da
Doğurganlık oranı: |
2.63
çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
Ekvator'da
Uyruk: |
İsim:
Ekvatorlu (tekil veya çoğul)
Sıfat: Ekvatorlu |
|
Ekvator'da
Etnik gruplar: |
% 65 mestizo
Amerikan-Hindu ve beyazın karması), % 25 Amerikan-Hindu, % 7
İspanyol ve diğerleri |
|
Ekvator'da
Dinler: |
% 95 Roma Katolik,
% 5 diğerleri (sayısı birkaç bini bulan Müslümanlar ve yine
sayısı binde biraz fazla olan Yahudiler vardır. Yahudilerin çoğu
Alman veya İtalyan kökenlidir.) |
|
Ekvator'da
Diller: |
İspanyolca(resmi), Amerikan-Hindu dilleri (özellikle
Quechua) |
|
Ekvator'da
Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15
yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam Nüfus: % 91
Erkek: % 92.3
Kadın: % 89.7 (2001 nüfus
sayımı) |
|
Yönetim |
|
|
Ekvator'un
Ülke adı: |
Kabul Edilen
Uzun Biçimi: Ekvator Cumhuriyeti
Kabul Edilen Kısa Biçimi:
Ekvator
Mahalli uzun biçimi: Republica
del Ecuador
Mahalli kısa biçimi:
Ecuador |
|
Ekvator'un
Bağımlılık durumu: |
|
|
Ekvator'un
Yönetim biçimi: |
Yönetim biçimi
cumhuriyettir. |
|
Ekvator'un
Başkenti: |
İsim:
Quito
Coğrafi koordinatları:
0 13 G, 78 30 B
Zaman farkı: UTC–5 (Standart zaman boyunca Washington DC ile
aynı) |
|
Ekvator'un
İdari bölgeleri: |
22 bölge: Azuay,
Bolivar, Canar, Carchi, Chimborazo, Cotopaxi, El Oro, Esmeraldas,
Galapagos, Guayas, Imbabura, Loja, Los Rios, Manabi, Morona-Santiago,
Napo, Orellana, Pastaza, Pichincha, Sucumbios, Tungurahua,
Zamora-Chinchipe
|
|
Ekvator'da
Bağımsızlık: |
24 Mayıs 1822
(İspanya’dan ayrılması) |
|
Ekvator'un
Milli Bayramı: |
Bağımsızlık
Günü (Quito’nun
bağımsızlığı), (10 Ağustos 1809) |
|
Ekvator
Anayasası: |
10 Ağustos 1998’de
yürürlüğe girdi. |
|
Ekvator'da
Kanun sistemi: |
Medeni hukuk
sistemine dayanmaktadır. Zorunlu ICJ yargılama hakkını kabul
etmedi. |
|
Ekvator'da Oy
hakkı: |
18 yaş; evrensel
ve zorunlu; 18 – 65 yaş arasındaki okuryazar kişiler için
zorunlu, 65 yaşının üzerindekiler için tercihe bağlı |
|
Ekvator'un
Katıldığı uluslar arası örgütler: |
CAN, CSN, FAO, G-77, IADB, IAEA, IBRD, ICAO,
ICC, ICCt, ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO,
Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, ITUC, LAES, LAIA, Mercosur
(ortak), MIGA, MINUSTAH, NAM, OAS, OPANAL, OPCW, PCA, RG, UN,
UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNMIL, UNMIS, UNOCI, UNWTO, UPU,
WCL, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO |
|
Ekvator'un
Bayrak şekli: |
Üstten alta olmak üzere üç yatay şerit ve bu
şeritlerin renkleri sırasıyla sarı, mavi ve kırmızıdır. Sarı
renkteki şerit diğer şeritlerden iki kat büyüktür. Bayrağın tam
ortasında arma bulunmaktadır. Kolombiya’nın bayrağına çok
benzer. Kolombiya’nın bayrağı daha küçüktür ve bayrağın
ortasında arma yoktur.
|
|
Ekonomi |
|
|
Ekvator'da
Ekonomiye genel bakış: |
|
Ekvator,
ihracat gelirlerinin
% 40’ını ve merkezi yönetim bütçe
gelirlerinin üçte birini karşılayan petrol kaynaklarına
sahiptir. Dolayısıyla dünya pazarındaki dalgalanmalar, yerel
pazar üzerinde de etkisi olmaktadır. 1990’ların sonuna doğru
ülkede en kötü ekonomik kriz dönemi yaşandı. Doğal afetler ve
1999’daki dünya pazarındaki petrol fiyatlarındaki sert düşüşler
ülke ekonomisini olumsuz yönde etkiledi. GSYİH % 6 küçüldü ve
yoksulluk oranı arttı. Bankacılık sektörü de çökme noktasına
geldi. Ülkenin parası % 70 değer kaybetti. 2000 Ocak’ında Mahaud
hükümeti devrildi. Askeri desteği arkasına alan Gustavo Noboa
başbakan oldu. Mart 2000’de alınan karar sonucunda ABD
Doları’nın para birimi olması kararlaştırıldı. Para biriminin
değişmesi ile ülkenin ekonomisi düzelmeye başladı. 2003’e
gelindiğinde Lucio Gutierrez yönetimindeki ülke, yine petrol
fiyatlarından kar elde etmeye başladı. Son olarak Alfredo
Palacio’nun yaptığı ekonomik reformlarla ülkenin petrol
fiyatlarına karşı olan hassaslığı azaltıldı. |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi): |
|
61.52 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru): |
|
32.73 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı): |
|
%
4.1
(2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP): |
|
4,500 $
(2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım: |
|
Tarım: %
6.3
Endüstri: %
33.5
Hizmet: %
60.2
(2006 tahmini) |
|
İş gücü: |
|
4.57 milyon
kişi (2006 tahmini) |
|
İş gücü- iş
alanlarına göre: |
|
Tarım: % 8
Endüstri: % 24
Hizmet: % 68(2001) |
|
İşsizlik oranı: |
|
%
10.6
resmi oran; ama nüfusun % 47’sinde geçinecek kadar iş imkânı
yok. (2006 tahmini) |
|
Yoksulluk
sınırı altındaki nüfus: |
|
%
38.5
(2005) |
|
Yüzdelik paya
göre ev geliri ya da gideri: |
|
En az: % 10:
% 2 En fazla: % 10: % 32
Not: Sadece şehirlerdeki
yerleşmeler için geçerli (Ekim 2003) |
|
Enflasyon oranı
(tüketici fiyatları): |
% 3.4 (2006
tahmini) |
|
Ekvator
Bütçesi: |
Gelirler:
11.5milyar
$
Giderler:
10.46 milyar
$, (1.6
milyar $’lık sermaye giderleri
dâhil.)
(2006 tahmini) |
|
Ekvator'da
Tarım – Ürünleri: |
Muz, kahve, kakao,
pirinç, patates, şeker kamışı, sığır, koyun, domuz, et, domuz
eti, süt ürünleri, balık |
|
Sanayiler: |
Petrol, yiyecek
işleme, tekstil ürünleri, ağaç ürünleri, kimyasallar |
|
Ekvator'un
Endüstriyel üretimin gelişme hızı: |
% 5 (2006 tahmini) |
|
Ekvator’un
Elektrik üretimi: |
12.2 milyar
kWh (2004) |
|
Ekvator'un
Elektrik tüketimi: |
12.95 milyar
kWh (2004) |
|
Ekvator'un
Elektrik ihracatı: |
35 milyon kWh
(2004) |
|
Ekvator'un
Elektrik ithalatı: |
1.642 milyar
kWh (2004) |
|
Ekvator'un
Petrol üretimi: |
493,200 bbl/gün
(2005 tahmini) |
|
Ekvator'un
Petrol tüketimi: |
148,000 bbl
/gün (2004 tahmini) |
|
Ekvator’un
Petrol ihracatı: |
387,000 bbl
/gün |
|
Ekvator'un
Petrol ithalatı: |
0 bbl/ gün
|
|
Ekvator'un
Doğal gaz üretimi: |
170 milyon
cu m (2004 tahmini) |
|
Ekvator'un
Doğal gaz tüketimi: |
170 milyon
cu m (2004 tahmini) |
|
Ekvator’da
İhracat: |
12.56 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Ekvator'da
İhracat malları: |
Petrol, muz,
çiçek, balık |
|
Ekvator'da
İhracat ortakları: |
Birleşik Devletler
% 50.6, Peru % 7.9, Almanya % 4.3, Kolombiya % 4.3 (2005) |
|
Ekvator'da
İthalat: |
10.81 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Ekvator'da
İthalat malları: |
Araçlar, tıbbi
ürünler, telekomünikasyon malzemeleri, elektrik |
|
İthalat
ortakları: |
Birleşik Devletler
%22.1, Kolombiya % 14.8, Venezuela % 7.7, Brezilya % 7.2, Çin %
5.2 (2005) |
|
Ekvator Dış
borç: |
18.1 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Ekvator
Ekonomik yardım - alıcı |
216 milyon $
(2002) |
|
Ekvator'un Para
birimi (kod): |
Amerikan Doları |
|
Döviz kurları: |
Amerikan Doları
kullanılmaktadır. 2000’de Amerikan Doları’na geçildi.
|
|
Ekvator'da Mali
yıl: |
Takvim Yılı
|
|
İletişim |
|
|
Ekvator'da
Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar: |
1.701 milyon
(2005) |
|
Ekvator'da
Telefonlar – cep telefonu: |
6.246 milyon
(2005) |
|
Ekvator'da
Telefon sistemi: |
Genel
Değerlendirme: genel olarak gelişme aşamasında
Yerel: yetersiz ve güvenilir değil
Uluslar arası: Ülke kodu 593,
Uydu dünya istasyonları – 1 Intelsat, (Atlantik Okyanusu) (1997) |
|
Ekvator'da
Radyo yayın istasyonları: |
AM 392, FM 35,
kısa dalga 29 (1999) |
|
Ekvator'da
Televizyon yayın istasyonları: |
7 ( ve 14 sürekli
yayın) (1997) |
|
Internet ülke
kodu: |
.ec |
|
Ekvator
İnternet sahibi: |
19,027
(2006) |
|
Internet
kullanıcıları: |
616,000
(2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Ekvator'da Hava
alanları: |
359 (2006)
|
|
Döşeli pistleri
(asfalt) olan hava alanları: |
Toplam: 98
3,047 m' den fazla: 3
2,438’den 3,047 m ’e: 4
1,524’den 2,437 m 'e: 19
914’den 1,523 m’ e: 24
914 m altı: 43 (2006)
|
|
Döşenmemiş
pistli (asfalt olmayan) hava alanları: |
Toplam: 261
914’den 1,523 m’ e: 33
914 m altı: 228 (2006)
|
|
Karayolları: |
Toplam:
43,197
km
Asfaltlanmış:
6,467
km
Asfaltlanmamış:
36,730
km (2004) |
|
Ekvator'da
Limanlar ve terminaller: |
Esmeraldas,
Guayaquil, La Libertad, Manta, Puerto Bolivar |
|
Askerlik |
|
|
Ekvator Kuvvet
Komutanlıkları: |
Ordu, Donanma
(Donanma Piyadeleri, Donanma Havacılığı, Sahil Güvenlik) Hava
Kuvvetleri (2007) |
|
Askeri görev
yaşı ve zorunluluk: |
20 yaşına girenler
için zorunlu askerlik hizmeti vardır. 12 ay süren askeri eğitimi
vardır. |
