|
Giriş: |
Estonya |
|
Estonya'nın Geçmişi: |
Yıllarca süren pegan inanışlardan
sonra Estonya, Almanlar ülkenin güneyini Kuzey Haçlıları olarak
işgal ettiklerinde Hristiyanlaştırıldı. Bu dönemlerde Danimarka
Estonyayı topraklarına katmak istiyordu. Estonya 1227 yılında
iki güç tarafından paylaşılmıştı. Kuzey Estonya 1346 ya kadar
Danimarka'nın himayesinde kaldı. Reval'e (1918'den beri Talin
olarak bilinir) 1248 yılında Lübek Hakları verildi ve Reval
(yani Estonya) 13.yüzyılın sonlarına doğru Hansa Birliğine
katıldı. 1343'te kuzey Estonya ve Saare halkları 1344 yılında
bastırılan Aziz George'un gecesi isyanıyla Almanya'ya karşı
isyan ettiler.
1481 ve 1558 yıllarında
başarısız Rus akınları olmuştur. 1524'ten sonra (Protestan
Reformu esnasında), Estonya Lütheryanizmi benimsemiştir.
Yüzyıllar süren Danimarka, İsveç, Almanya ve Rusya
egemenliklerinden sonra Estonya 1918 yılında bağımsızlığını
kazanmıştır. 1940 yılında SSCB ile zorunlu birliktelik yapmasına
rağmen 1991 yılında Sovyetler Birliğinin yıkılması ile tekrardan
bağımsızlığını elde etmiştir. 1994'te son Rus birlikleri
ayrıldığından beri Estonya Barı Avrupa ile politik ve ekonomik
bağlarını ilerletmiştir. Estonya 2004 yılı baharında hem NATO'ya
hemde AB'ye üye olmuştur. |
|
Estonya Coğrafya |
|
|
Estonya' in
Konumu: |
Doğu Avrupadadır. Letonya ve Rusya
arasındadır. Baltık Denizi'ne ve Finlandiya Körfezi'ne kıyısı
vardır. |
|
Estonya'nın
Coğrafi Koordinatları: |
59 00 K, 26 00 D |
|
Estonya'nın Harita dizini: |
Avrupa |
|
Estonya'nın Yüzölçümü: |
toplam: 45,226 km²
toprak: 43,211 km²
su: 2,015 km² |
|
Estonya
Yüz ölçüm karşılaştırma: |
New Hampshire ve Vermont
birleştirildiğinde ikisinden çok az küçüktür. |
|
Estonya'nın
Kara sınırları: |
Toplam: 633 km
Sınır Komşuları: Letonya 339
km, Rusya 294 km |
|
Estonya'nın
Kıyı boyu: |
3,794 km |
|
Estonya'nın
Deniz hakları: |
karasal deniz:12 nm
Özel ekonomik bölge: Sınırlar
komşu ülkelerle kararlaştırılmıştır. |
|
Estonya'da
İklim: |
Denizseldir; kışları ılık ve
yağışlı; yazları ise serindir. |
|
Estonya'da
Zemin (Toprak Yapısı- Arazi) : |
Bataklıklar, ovalar; Kuzey kısmı
alçaktır, güney kısmında yükselti artar, tepeliktir. |
|
Estonya'nın
Rakım uç değerleri: |
En alçak noktası: Baltık Denizi 0
m
En yüksek noktası: Suur
Munamagi 318 m |
|
Estonya'nın
Doğal Kaynakları: |
Petrol yağı, Bataklık kömürü,
apatit, kil, kireçtaşı, kum, dolomit, tarım alanlarına, deniz
çamuru. |
|
Estonya'nın
Toprak kullanımı: |
Tarım alanı: % 12.05
Sürekli tarım ürünleri: %0.35
Diğer: %87.6 (2005)
|
|
Estonya'da
Sulanan arazi: |
40 km² |
|
Estonya'da Doğal afetler: |
Bazen baharda seller oluşur. |
|
Estonya'nın
Çevre – bugünkü sorunlar: |
Kuzey doğudaki enerji
santrallerinin petrol yağı yakmasıyla sülfür dioksit salınır ve
havayı kirletir. Fakat; kirleticilerin salınımı düzenli bir
şekilde azalmaktadır mesela 2000yılındaki salınım 1980
yılındakinden %80 daha azdır;2000 yılındaki su kaynaklarına
arıtılmadan karıştırılan arıtılmayan atık madde oranı 1980
yılındakinin 20'de biri kadardır; yeni su arıtım sistemlerinin
kurulmasıyla suyun taşıdığı kirlilik oranı azalmaktadır.
Estonya'da 1,400'den fazla doğal ve insan yapımı göl vardır,
bunların tarım alanlarında bulunan küçük olanlarının
denetlenmesi gerekir; kıyıdaki deniz suyu bazı kesimlerde
kirletilir. |
|
Estonya
Çevre – uluslar arası anlaşmalar: |
Gruplar: Hava Kirliliği, Hava
Kirliliği-Nitrojen Oxidler, Hava Kirliliği-Kalıcı Organik
kirleticiler, , Hava Kirliliği Sülfür-85, Hava Kirliliği Uçucu
Organik bileşikler, Antartika Antlaşması, Biyofarklılık ,İklim
Değişikliği ,İklim değişikliği-Kyoto Protokolü, Tehlikedeki
Türler, Tehlikeli Atık Maddeler, Ozon tabakası korunması, Gemi
Kirliliği, Bataklık Alanlar
İmzalanmış ama onaylanmamış:
seçilmiş anlaşmalardan hiçbiri |
|
Estonya
Coğrafya - not: |
Genelde arazisi düz, bataklık ve
kısmen ormanlıktır; kıyısında 1,500'den fazla ada bulunur. |
|
Estonya Halk |
|
|
Estonya'nın
Nüfusu: |
1,315,912 kişi (Temmuz 2007
tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0-14 yaş: 15 % ( erkek 101,430 /
kadın 95,658 )
15-64 yaş: 67.5 % ( erkek
423,664 / kadın 464,813 )
65 yaş ve üstü: 17.5 % ( erkek
76,344 / kadın 154,003 ) (2007 tahmini.) |
|
Estonya'da Ortalama yaş: |
Toplam: 39.4 yaş
Erkek: 36 yaş
Kadın: 42.9 yaş (2007 tahmini) |
|
Estonya'da
Nüfus artış oranı: |
% -0.635 (2007 tahmini) |
|
Estonya'da
Doğum oranı: |
10.17 doğum/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Estonya'da
Ölüm oranı: |
13.3 ölüm/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Estonya'da
Net göç oranı: |
-3.22 göçmen/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Estonya'da
Cinsiyet oranı: |
Doğumda: 1.06 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.06 erkek/kadın
15-64yaş arası: 0.911
erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.496
erkek/kadın
Toplam Nüfus: 0.842 erkek/kadın
(2007 tahmini) |
|
Estonya'da
Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000 canlı doğumda 7.59
ölüm Erkek: 1000 canlı
doğumda 8.77 ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda 6.34
ölüm (2007 tahmini) |
|
Estonya'da Ortalama yaşam süresi: |
Toplam nüfus: 72.3 yaş
Erkek: 66.87 yaş
Kadın: 78.07 yaş (2007 tahmini) |
|
Estonya'da Doğurganlık oranı: |
1.41 çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
Estonya'da
Uyruk: |
İsim: Estonyalı(lar)
Sıfat: Estonyalı |
|
Estonya'da
Etnik gruplar: |
Estonyalı %67.9, Rus %25.6,
Ukraynalı %2.1, Belaruslu %1.3, Finli %0.9, diğerleri %2.2 (2000
nüfus sayımı) |
|
Estonya'da
Dinler: |
Evangelist Lutheryan %13.6,
Ortodoks %12.8, diğer Hristiyan (Metodist, Yedinci Gün Adventist
Kilisesi Mensubu, Roma Katoliği, Pentekostal) %1.4, hiçbirine
üye olmayan %34.1, diğerleri ve kökeni belli olmayanlar %32,
hiçbiri %6.1 (2000 nüfus sayımı) |
|
Estonya'da
Diller: |
Estonyaca (resmi dil) %67.3, Rusca
%29.7, diğer %2.3, bilinmeyen %0.7 (2000 nüfus sayımı)
|
|
Estonya'da Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup
yazabilir., Toplam Nüfus:
99.8 %
Erkek: 99.8 %
Kadın: 99.8 % (2000 nüfus
sayımı) |
|
Yönetim |
|
|
Estonya'nın
Ülke adı: |
Kabul Edilen Uzun Biçimi: Estonya
Cumhuriyeti Kabul Edilen
Kısa Biçimi: Estonya
mahalli uzun biçimi: Eesti
Vabariik
mahalli kısa biçimi: Eesti
Önceki ismi: Sovyet Sosyalist
Estonya Cumhuriyeti |
|
Estonya'nın Bağımlılık durumu: |
|
|
Estonya'nın
Yönetim biçimi: |
Parlementer Demokrasi |
|
Estonya'nın Başkenti: |
İsim: Tallinn
coğrafi koordinatları: 59 25 K,
24 45 D
zaman farkı: UTC+2 (Standart
zaman boyunca Washington Dc’den 7 saat ileri)
Gün ışığından yararlanma
süresi: +1saat, Mart ayı son Pazar günü başlar; Ekim ayı son
Pazar günü sona erer. |
|
Estonya'nın
İdari bölgeleri: |
15 bölge:Harjumaa (Tallinn),
Hiiumaa (Kardla), Ida-Virumaa (Johvi), Jarvamaa (Paide),
Jogevamaa (Jogeva), Laanemaa (Haapsalu), Laane-Virumaa (Rakvere),
Parnumaa (Parnu), Polvamaa (Polva), Raplamaa (Rapla), Saaremaa (Kuressaare),
Tartumaa (Tartu), Valgamaa (Valga), Viljandimaa (Viljandi),
Vorumaa (Voru)
not:
Bölgelerin parantez içindeki yerlerde yönetim merkezleri
bulunmaktadır. |
|
Estonya'da Bağımsızlık: |
20 Ağustos 1991 (Sovyetler
Birliği'nden) |
|
Estonya'nın
Milli bayramı: |
Kurtuluş Günü, 24 Şubat (1918);
not: - 24 Şubat 1918 tarihi Estonya'nın Sovyet Rusya'dan
bağımsızlığını kazandığı ve ilan ettiği tarihtir. 20 Ağustos
1991 tarihi Estonya'nın Sovyetler Birliğinden bağımsızlığını
kazanıp ilan ettiği tarihtir. |
|
Estonya Anayasası: |
28 Haziran 1992'de kabul
edilmiştir. |
|
Estonya'da
Kanun sistemi: |
Sivil Hukuk Sistemi üzerine
kurulmuştur. zorunlu ICJ yargılama yetkisini belirli şartlarla
kabul etti. |
|
Estonya'da
Oy hakkı: |
18 yaş; Tüm Estonya vatandaşları
için evrensel |
|
Estonya'nın
Katıldığı uluslar arası örgütler:
|
Avustralya Grubu, BA, BIS, CBSS,
CE, EAPC, EBRD, EIB, EU, FAO, IAEA, IBRD, ICAO, ICCt, ICRM, IFC,
IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO (vekil),
ITU, ITUC, MIGA, NATO, NIB, NSG, OAS (gözlemci), OPCW, OSCE, PCA,
UN, UNCTAD, UNESCO, UNTSO, UPU, WCO, WEU (hakları sınırlı üye),
WHO, WIPO, WMO, WTO |
|
Estonya'nın
Bayrak şekli: |
1940 öncesi bayrak Büyük Sovyet
tarafından Mayıs 1990 tekrardan düzenlendi; Mavi(üstte),
siyah(ortada) ve beyaz (altta) olmak üzere üç eşit yatay
şeritten oluşmaktadır. |
|
Estonya
Ekonomisi |
|
|
Estonya'da Ekonomiye genel
bakış: |
|
Estonya, Batı ile kuvvetli bağları
olan modern pazar kaynaklı bir ekonomiye sahiptir. Estonya WTO
ve AB üyesidir ve AB'nin para birimini olan Euro'yu
kullanmaktadır. Ekonomisi üç büyük ticaret ortağı olan
Finlandiya, İsveç ve Almanyadaki gelişmelerden etkilenmektedir
ve elektronik ve telekomünikasyon sectörlerinden güçlü karlar
elde etmektedir.Şu anki bütçe açığı fazladır; fakat devlet
bütçesi dengededir ve dış borç azdır. |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(satın alma gücü paritesi): |
|
26.85 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(resmi döviz kuru): |
|
13.89 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– gerçek büyüme hızı): |
%11.4
(2006 tahmini) |
|
20,300 $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) –
kişi başına (PPP): |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– sektörlere göre dağılım: |
|
Tarım: %3.4
Endüstri: %28
Hizmet: % 68.6 (2006 tahmini) |
|
İş gücü: |
|
673,000
(2006 tahmini) |
|
İş gücü- iş alanlarına göre: |
|
Tarım: %11
Endüstri: %20
Hizmet: %69 (1999 tahmini) |
|
İşsizlik oranı: |
|
%4.5 (2006) |
|
Yoksulluk sınırı altındaki
nüfus: |
|
%5 (2003) |
|
Yüzdelik paya göre ev geliri ya
da gideri: |
|
En az: 10%: %1.9
En fazla: 10%: %28.5
(2000) |
|
Enflasyon oranı (tüketici
fiyatları): |
%4.4 (2006 tahmini) |
|
Estonya Bütçesi: |
Gelirler: 5.994 milyar $
Giderler: 5.718 milyar $ , mevcut
olmayan sermaye giderleri dahil. (2006 tahmini) |
|
Estonya 'teTarım – Ürünleri: |
Patates, Sebzeler; canlı hayvan ve
mandıra ürünleri; balık |
|
Sanayiler: |
Mühendislik, elektronik, ağaç ve
ağaç ürünleri, dokuma; bilişim teknolojileri, telekomünikasyon.
|
|
Estonya'nın Endüstriyel üretimin
gelişme hızı: |
% 8 (2006 tahmini) |
|
Estonya 'inElektrik üretimi: |
9.29 milyar kWh (2004) |
|
Estonya'nın Elektrik tüketimi: |
6.846 milyar kWh (2004) |
|
Estonya'nın Elektrik ihracatı: |
2.141 milyar kWh (2004) |
|
Estonya 'inElektrik ithalatı: |
347 milyon kWh (2004) |
|
Estonya 'in Petrol üretimi: |
6,819 varil/gün (2004 tahmini) |
|
Estonya'nın Petrol tüketimi: |
60,000 varil /gün (2004 tahmini) |
|
Estonya 'in Petrol ihracatı: |
0 varil /gün (2001) |
|
Estonya'nın Petrol ithalatı: |
54,000 varil/ gün (2004) |
|
Estonya 'in Doğal gaz üretimi: |
0 cu m (2004 tahmini) |
|
Estonya 'in Doğal gaz tüketimi: |
1.44 milyar cu m (2004 tahmini) |
|
Estonya'da İhracat: |
9.68 milyar $ f.o.b. (2006
tahmini) |
|
Estonya'da İhracat malları: |
Makine ve malzemeleri %33, ağaç ve
kağıt %15, dokuma %14, besin ürünleri %8, mobilya %7 metaller ve
kimyasal ürünler. (2001) |
|
Estonya'nın İhracat ortakları: |
Finlandiya %26.3, İsveç %13.2,
Letonya %8.8, Rusya %6.5, Almanya %6.2, Litvanya %4.6 (2005)
|
|
Estonya 'te İthalat: |
12.03 milyar $ f.o.b (2006
tahmini) |
|
Estonya'da İthalat malları: |
Makine ve malzemeleri %33.5,
kimyasal ürünler %11.6, dokuma %10.3, besin maddeleri %9.4,
ulaşım malzemeleri %8.9 (2001) |
|
İthalat ortakları: |
Finlandiya %19.7, Almanya %13.9,
Rusya %9.2, İsveç %8.9, Litvanya %6, Letonya %4.7 (2005)
|
|
Estonya Dış borç: |
13.94 milyar $ (30 Haziran 2006)
|
|
Estonya Ekonomik yardım alıcı: |
108 milyon $
(2000)
|
|
Estonya 'in Para birimi (kod): |
Estonya Kronu (EEK) |
|
Döviz kurları: |
EEK 'nın Amerikan Dolarına oranı:
12.473 (2006), 12.584 (2005), 12.596 (2004), 13.856 (2003),
16.612 (2002)
Not: Kron Euro € 'ya çevrildi. |
|
Estonya'da Mali yıl: |
Takvim yılı |
|
İletişim |
|
|
Estonya'da Telefonlar –
kullanımdaki ana hatlar: |
442,000 (2005) |
|
Estonya'da Telefonlar – cep
telefonu: |
1.445 milyon (2005) |
|
Estonya 'te Telefon sistemi: |
Genel Değerlendirme: Müşterek iş
şeklindeki yabancı yatırımlar telefon servislerinde çok iyi bir
iyileşmenin görülmesini sağladı; sağlam fiber-optik kablo
sistemleri telefon, TV, ve radyo trafiğini dijital modda taşır;
Internet servisi ülkenin çoğu kesimlerinde mevcuttur.
Yerel: Ülke genelinde kaliteli bir
ses, veri ve Internet servisi aktarımı vardır.
Uluslar arası: Ülke kodu
372;Finlandiya, İsveç, Letonya ve Rusya 'ya fiber-optik
kablolarla dünya çapında paket servis sunar; 2 uluslar arası
santraller Tallinn'de yer alır. (2001) |
|
Estonya'da Radyo yayın
istasyonları: |
AM 0, FM 98, kısa dalga 0, (2001)
|
|
Estonya'da Televizyon yayın
istasyonları: |
3 (2001) |
|
Internet ülke kodu: |
.ee |
|
Estonya İnternet sahibi: |
52,241 (2006) |
|
Internet kullanıcıları: |
690,000 (2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Estonya'da Hava alanları: |
24 (2006) |
|
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava
alanları: |
toplam:
12
3,047'den fazla: 1
2,438’den 3,047 m ’e: 7
1,524’den 2,437 m 'e :
1
914’den 1,523 m’ e:
3 (2006) |
|
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan)
hava alanları: |
Toplam: 12
3,047'den fazla: 1
1,524’den 2,437 m 'e :2
914’den 1,523 m’ e: 4
914 m altı: 5
(2006) |
|
Karayolları: |
Toplam: 56,856 km
Asfaltlanmış:13,384 (99 km'lik
otoban yolları da dahildir.)
Asfaltlanmamış: 43,472 km
(2004) |
|
Estonya'da Limanlar ve
terminaller: |
Kopli, Kuivastu, Muuga, Tallinn,
Virtsu |
|
Askeri |
|
|
Estonya
Kuvvet Komutanlıkları: |
Estonya Savunma Kuvvetleri: Kara
Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Gönüllü Savunma
Birimi (Kaitseliit, KL) (2006) |
|
Askeri görev yaşı ve zorunluluk: |
Zorunlu askerlik 19 ve 28 yaş
arasındaki erkekler içindir; Zorunlu Askerlik hizmeti erler ve
yedek erler için 11 aydır. Yedek Subaylar ve özel olarak askere
alınanlar için askerlik hizmeti farklıdır. Estonya 2010 a kadar
mecburi askerliği kaldırmamayı planlıyor ve Letonya ve
Litvanya'nın aksine silahlı kuvvetleri sözleşmeliye geçirme gibi
bir niyeti de yoktur. 17 yaşındakiler gönüllü askerlik
yapabilirler; yedek subaylık için 60 yaşına kadar
başvurulabilir. (2006) |
|
Askeri hizmet için mevcut insan
gücü: |
yaşları 18-49 arası erkekler:
291,696 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar: 304,961 kişi (2005 tahmini) |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
200,382 kişi ( Not: 2004 yılında zorunlu askerlik için çağırılan
adayların %51'i askerlik için çürük çıktı, bunun sebebi
çoğunlukla fiziksel ve de psikolojiktir.)
yaşları 18-49 arası kadınlar: 250,351 kişi (2005 tahmini)
|
|
Askeri hizmet için uygun insan
gücü: |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
11,146 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar: 10,605 kişi (2005 tahmini) |
|
Askeri hizmete hazır hale gelen
insan gücü(yıllık) |
| |
| |
|
