|
Giriş: |
Etiyopya |
|
Etiyopya'nın Geçmişi: |
Etiyopya'da insan yerleşimleri çok
eskiye dayanır. Etiyopya'da ilk insan ırkının atalarına ait
fosiller 5.9milyon yıl ötesine kadar gidebilmektedir. Etiyopya,
ilk tarihi kayıtları MÖ. 25yy'a kadar giden ve Eski Mısırlılar
tarafından Punt olarak adlandırılan yeridir.
Yakın tarihine bakacak olursak
Etiyopya Afrika ülkeleri arasında bağımsızlık bakımından tektir.
Çünkü Antik Etiyopya monarşisi (Habeşistan), II. Dünya Savaşında
1936-41 yılları arasında İtalyan işgali haricinde hep özgürlük
ve bağımsızlığını sürdürmüştür. 1974'te askeri cunta,
1930yılından beri ülkeyi yöneten İmparator SELASSIE'yi devirmiş
ve sosyalist bir ülke kurmuştur. Kanlı darbelerle,
başkaldırılarla, geniş ölçüde görülen kuraklıklarla ve büyük
rehine sorunlarıyla sarsılan rejim sonunda Etiyopya Halkı
Demokratik Devrimci Cephesi tarafından 1991 yılında
devrilmiştir. 1994 yılında bir anayasa yürürlüğe kondu ve
Etiyopya'nın ilk çok partili seçimi 1995 yılında yapıldı. 1990
yılında Eritre ile çıkan sınır savaşı Aralık 2000'de imzalanan
barış antlaşması ile sonlandı. Sınırın çizilmesi konusu şu an
beklemededir; çünkü Etiyopya, kaybettiği sınırlar içinde yer
alan bölgelerin kendinden izler taşıdığı gerekçesi ile
uluslararası komisyona itiraz başvurusu yapmıştır. |
|
Etiyopya Coğrafyası |
|
|
Etiyopya'nın
Konumu: |
Doğu Afrika'da Somali'nin
batısındadır. |
|
Etiyopya'nın
Coğrafi Koordinatları: |
8 00 K, 38 00 D |
|
Etiyopya'nın Harita dizini: |
Afrika |
|
Etiyopya'nın Yüzölçümü: |
toplam: 1,127,127 km²
toprak: 1,119,683 km²
su: 7,444 km² |
|
Etiyopya
Yüz ölçüm karşılaştırma: |
Teksas'ın iki katından çok az
küçüktür. |
|
Etiyopya'nın
Kara sınırları: |
Toplam: 5,328 km
Sınır Komşuları: Cibuti 349 km,
Eritre 912 km, Kenya 861 km, Somali 1,600 km, Sudan 1,606 km
|
|
Etiyopya'nın
Kıyı boyu: |
(denizlere kıyısı yoktur.) |
|
Etiyopya'nın
Deniz hakları: |
(denizlere kıyısı yoktur.) |
|
Etiyopya'da
İklim: |
Yükselti nedeniyle tropikal muson
ikliminin şekillenmiş hali yaşanır. |
|
Etiyopya'da
Zemin (Toprak Yapısı- Arazi) : |
Ülke'inin orta kısmındaki yüksek
platolu dağlar Büyük Rift Vadisi tarafından bölünmüştür. |
|
Etiyopya'nın
Rakım uç değerleri: |
En alçak noktası: Denakil Çukuru
-125 m
En yüksek noktası: Ras Dejen
4,620 m |
|
Etiyopya'nın
Doğal Kaynakları: |
Küçük kaynaklar halinde altın,
platinyum, bakır, potas, doğal gaz, su gücü. |
|
Etiyopya'nın
Toprak kullanımı: |
Tarım alanı: % 10.01
Sürekli tarım ürünleri: %0.65
Diğer: %89.34 (2005)
|
|
Etiyopya'da
Sulanan arazi: |
2,900 km² (2003) |
|
Etiyopya'da Doğal afetler: |
Jeolojik olarak aktif olan Büyük
Rift Vadisi depremler ve volkanik patlamalar üretmeye
meyillidir; Sık sık kuraklık görülür. |
|
Etiyopya'nın
Çevre – bugünkü sorunları: |
Ormanların aşırı tahribatı; aşırı
otlatma; toprak erozyonu; çölleşme; bazı bölgelerde yanlış ve
aşırı sulama tekniklerinden kaynaklanan su kıtlıkları görülür. |
|
Etiyopya
Çevre – uluslar arası anlaşmalar: |
Gruplar: Biyofarklılık ,İklim
Değişikliği ,İklim değişikliği-Kyoto Protokolü, Çölleşme,
Tehlikedeki Türler, Tehlikeli Atık Maddeler, Ozon tabakası
korunması, İmzalanmış ama
onaylanmamış: Çevresel Modifikasyon, Deniz Kanunu |
|
Etiyopya
Coğrafya - not: |
Denizlere kıyısı yoktur. Kızıl
Denize olan tüm kıyısını Eritre ile 24 Mayıs 1993'te yaptığı
hukuki anlaşma ile kaybetti. Nil nehrini besleyen en yüksek
debili kolu Mavi Nil, Etiyopya'nın kuzeyinde yer alan Tana
gölünden doğar; üç ana tarım bitkileri olan kahve, sorgum tohumu
ve hint yağı bitkisinin Etiyopya'dan türediğine inanılır. |
|
Etiyopya Halkı |
|
|
Etiyopya'nın
Nüfusu: |
76,511,887 kişi
Not: Bu ülke hakkındaki
rakamlar AIDS'e bağlı ölümler göz önüne alınarak özellikle
hesaplanmıştır. Bu etkiler; düşük yaşam beklentisi, yüksek çocuk
ölümleri oranı, düşük nüfuslanma ve büyüme oranları ve de
beklentilerin aksine nüfus içindeki yaş ve cinsiyet
dağılımlarında değişikliklerin olmasıyla sonuçlanabilir. (Temmuz
2007 tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0-14 yaş: % 43.4 ( erkek
16,657,155 / kadın 16,553,812 )
15-64 yaş: % 53.8 ( erkek
20,558,026 / kadın 20,639,076 )
65 yaş ve üstü: %2.7 ( erkek
953,832 / kadın 1,149,986 ) (2007 tahmini.) |
|
Etiyopya'da Ortalama yaş: |
Toplam: 18 yaş
Erkek: 17.8 yaş
Kadın: 18.1 yaş (2007 tahmini) |
|
Etiyopya'da
Nüfus artış oranı: |
%2.272 (2007 tahmini) |
|
Etiyopya'da
Doğum oranı: |
37.39 doğum/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Etiyopya'da
Ölüm oranı: |
14.67 ölüm/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Etiyopya'da
Net göç oranı: |
0 göçmen/1000 nüfus
not:
Sudan'da yaşayan Etiyopya'lı mültecilerin ülkelerine geri
dönmeleri yıllardır bekleniyor; Kuraklıktan veya ülkelerinden
savaşlardan Etiyopya'ya kaçan bazı Sudanlı, Somalili ve Eritreli
mülteciler ülkelerine dönmeye devam ediyorlar.
(2007 tahmini) |
|
Etiyopya'da
Cinsiyet oranı: |
Doğumda: 1.03 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.006 erkek/kadın
15-64yaş arası: 0.996
erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.829
erkek/kadın
Toplam Nüfus: 0.995 erkek/kadın
(2007 tahmini) |
|
Etiyopya'da
Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000 canlı doğumda 91.92
ölüm Erkek: 1000 canlı
doğumda 101.57 ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda 81.99
ölüm (2007 tahmini) |
|
Etiyopya'da Ortalama yaşam süresi: |
Toplam nüfus: 49.23 yaş
Erkek: 48.06 yaş
Kadın: 50.44 yaş (2007 tahmini) |
|
Etiyopya'da Doğurganlık oranı: |
5.1 çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
Etiyopya'da
Uyruk: |
İsim: Etiyopyalı(lar)
Sıfat: Etiyopyalı |
|
Etiyopya'da
Etnik gruplar: |
Oromolar %32.1, Amaralar %30.1,
Tigravaylar %6.2, Somalililer %5.9, Guragiler 4.3%, Sidamalar
%3.5, Velaitalar %2.4, diğerleri %15.4 (1994 nüfus sayımı)
|
|
Etiyopya'da
Dinler: |
Hristiyan %60.8 (Ortodoks %50.6,
Protestan %10.2), Müslüman %32.8, geneleksel yerel dinler %4.6,
diğerleri %1.8 (1994 nüfus sayımı) |
|
Etiyopya'da
Diller: |
Amarigna %32.7, Oromigna %31.6,
Tigrigna %6.1, Somalice 6%, Guaragigna %3.5, Sidamigna %3.5,
Hadiyigna %1.7, diğerleri %14.8, İngilizce (önemli yabancı
diller okullarda öğretiliyor) (1994 nüfus sayımı) |
|
Etiyopya'da Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup
yazabilir., Toplam Nüfus:
% 42.7
Erkek: %50.3
Kadın: %35.1 (2003 tahmini) |
|
Yönetim |
|
|
Etiyopya'nın
Ülke adı: |
Kabul Edilen Uzun Biçimi: Etiyopa
Federal Demokratik Cumhuriyeti
Kabul Edilen Kısa Biçimi: Etiyopya
mahalli uzun biçimi: Ityop'iya
Federalawi Demokrasiyawi Ripeblik
mahalli kısa biçimi: Ityop'iya
Önceki İsmi: Abyssinia, İtalyan
Doğu Afrikası
Kısaltma: FDRE |
|
Etiyopya'nın Bağımlılık durumu: |
|
|
Etiyopya'nın
Yönetim biçimi: |
Federal Cumhuriyet |
|
Etiyopya'nın Başkenti: |
İsim: Addis Ababa
coğrafi koordinatları: 9 02 K,
38 42 D
zaman farkı: UTC+3(Standart
zaman boyunca Washington Dc’den 8 saat ileri) |
|
Etiyopya'nın
İdari bölgeleri: |
Etnik Farklılıklara göre bölünmüş
9 eyalet ve kendi kendini yöneten 2 eyalet*: Adis Abeba* (Addis
Ababa), Afar, Amara (Amhara), Binshangul Gumuz, Dire Dawa*,
Gambela Hizboch (Gambelılar), Hareri Hizb (Hararilılar), Oromiya
(Oromia), Sumale (Somali), Tigray, Ye Debub Biheroch
Bihereseboch na Hizboch (Güney Eyaletleri, Uyrukları ve
İnsanları) |
|
Etiyopya'da Bağımsızlık: |
Afrikadaki ve neredeyse Dünyadaki
en eski bağımsızlığı olan ülkedir ve bu en az 2000 yıllıktır.
|
|
Etiyopya'nın
Milli bayramı: |
Ulus Günü (MENGISTU rejminin
yıkılması), 28 Mayıs (1991) |
|
Etiyopya Anayasası: |
8 Aralık 1994'te onaylandı, 22
Ağustos 1995'te yayınlandı. |
|
Etiyopya'da
Kanun sistemi: |
Şu an bögesel ve ulusal mahkemeler
arasında geçiş dönemindedir. |
|
Etiyopya'da
Oy hakkı: |
18 yaş; evrensel |
|
Etiyopya'nın
Katıldığı uluslar arası örgütler:
|
ACP, AfDB, AU, COMESA, FAO, G-24,
G-77, IAEA, IBRD, ICAO, ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRCS, IGAD, ILO,
IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM (gözlemci) , IPU, ISO, ITU, ITUC,
MIGA, NAM, ONUB, OPCW, PCA, UN, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO,
UNMIL, UNOCI, UNWTO, UPU, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO
(gözlemci) |
|
Etiyopya'nın
Bayrak şekli: |
Zemin, yeşil(en üstte),
sarı(ortada) ve kırmızı olman üzere üç eşit yatay şeritten
oluşur. Bayrağın orta kısmındaki açık mavi dairenin ortasında
bir pentagram bulunmaktadır. Pentagramın köşe açılarının her
birinden sarı ışınlar doğmaktadır. Etiyopya Afrikadaki en eski
bağımsızlığa sahip ülkedir ve bayarındaki üç renk diğer Afrika
ülkeleri tarafından özgürlükle bağdaştırılıp o kadar örnek
alınmıştır ki bir süre sonra bu renkler pan-Afrika renkleri
olarak anılmaya başlanmıtır. |
|
Etiyopya
Ekonomisi |
|
|
Etiyopya'da Ekonomiye genel
bakış: |
|
GSYİH'nin neredeyse yarısını,
ihracatın %60'ını ve toplam iş gücü dağılımının %80'ini
oluşturan tarım sektörü Etiyopya'nın fakirlik çeken ekonomisinin
temel taşıdır. Tarım sektörü ilkel teknikler ve sık sık görülen
kuraklıklar yüzünden darbeler almaktadır. Kahve, 2006 yılındaki
350 milyon $'lık ihraç rakamıyla Etiyopya ekonomisi için hayati
önem taşımaktadır; fakat geçmiş yıllarda verilen düşük fiyatlar
çiftçilerin geliş elde etmek için kahve ekimini bırakıp Khat out
ekmelerine dönmelerine neden olmuştur. 1998-2000 yılları
arasında Eritre ile yapılan savaş ve tekrar eden kuraklık
nedeniyle Etiyopya ekonomisi özellikle de kahve üretimi büyük
yaralar almıştır. Kasım 2001'de Etiyopya, Çok Fazla Borcu Olan
Fakir Ülkeler kurumundan borçlarını affettirmiştir ve Aralık
2005'te IMF Etiyopya'nın borçlarını affedeceğini bildirmiştir.
Etiyopya'nın toprak sahipliği kanununa göre, devlet toprakların
hepsinin sahibidir ve toprakları kiracılara uzun vadede kiralar;
bu sistem, girişimcilerin toprakları ödünç aldıkları paralar
için maddi teminat olarak gösterememlerinden dolayı endüstiri
sektörünün büyümesini devam ettirmesini engeller. 2002'nin
sonlarına doğru kuraklık yine baş gösterdiğinde 2003 yılı
GSYİH'sı %3.3'lük bir kayba uğradı. Fakat 2004-06 yılların hava
şartlarının düzelmesi tarımsal ve GSYİH rakamlarının
iyileşmesini sağladı. |
|
74.88 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(satın alma gücü paritesi): |
|
13.32 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(resmi döviz kuru): |
|
%10.6
(2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– gerçek büyüme hızı): |
|
$1,000 $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) –
kişi başına (PPP): |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– sektörlere göre dağılım: |
|
İş gücü: |
|
Tarım: %46.7
Endüstri: %12.9
Hizmet: % 40.4 (2006 tahmini) |
|
İş gücü- iş alanlarına göre: |
|
27.27 Milyon
(1999) |
|
İşsizlik oranı: |
|
Yoksulluk sınırı altındaki
nüfus: |
|
Tarım: %80
Endüstri: %8
Hizmet: %12 (1985) |
|
Mevcut Değil. |
|
Yüzdelik paya göre ev geliri ya
da gideri: |
|
%38.7 (FY05/06 tahmini)
|
|
En az: 10%: %3
En fazla: 10%: %33.7 (1995)
|
|
Enflasyon oranı (tüketici
fiyatları): |
%13 (2006 tahmini) |
|
Etiyopya Bütçesi: |
Gelirler: 2.679 milyar $
Giderler: 3.388 milyar $ , 788
milyon $'lık sermaye giderleri dahil. (2006 tahmini) |
|
Etiyopya'da Tarım – Ürünleri: |
Tahıllar, Bakliyat, Kahve, Yağ
Tohumları, Şeker Kamışı, Patates, Khat otu, Çiçekler; Post,
sığır, koyun, keçi; Balık. |
|
Sanayiler: |
Besin işleme tesisleri, İçecek
sanayisi, Dokuma sanayisi, Deri işleme tesisleri, Kimyasallar,
Metal işleme tesisleri, Çimento sanayisi. |
|
Etiyopya'nın Endüstriyel üretimin
gelişme hızı: |
% 7.4 (2006 tahmini) |
|
Etiyopya'nın Elektrik üretimi: |
2.294 milyar kWh (2004) |
|
Etiyopya'nın Elektrik tüketimi: |
2.133 milyar kWh (2004) |
|
Etiyopya'nın Elektrik ihracatı: |
0 kWh (2004) |
|
Etiyopya'nın Elektrik ithalatı: |
0 kWh (2004) |
|
Etiyopya'nın Petrol üretimi: |
0 varil/gün (2004 tahmini) |
|
Etiyopya'nın Petrol tüketimi: |
29,000 varil /gün (2004 tahmini) |
|
Etiyopya'nın Petrol ihracatı: |
Mevcut Değil. |
|
Etiyopya'nın Petrol ithalatı: |
Mevcut Değil. |
|
Etiyopya'nın Doğal gaz üretimi: |
0 cu m (2004 tahmini) |
|
Etiyopya 'in Doğal gaz tüketimi: |
0 cu m (2004 tahmini) |
|
Etiyopya'da İhracat: |
1.085 milyar $ f.o.b. (2006
tahmini) |
|
Etiyopya'da İhracat malları: |
Kahve, Khat otu, Deri ürünleri,
Canlı Hayvan, Yağ Tohumları. |
|
Etiyopya'nın İhracat ortakları: |
Almanya %15.5, Çin %10.5, Japonya
%8.5, Suudi Arabistan %6.9, Cibuti %6.8, İsviçre %6.4, İtalya
%5.9, ABD %5.5, Hollanda %4.2 (2005) |
|
Etiyopya'da İthalat: |
4.105 milyar $ f.o.b (2006
tahmini) |
|
Etiyopya'da İthalat malları: |
Besin ve canlı hayvanlar, Petrol
ve petrol ürünleri, Kimyasallar, Makineler, Motorlu Taşıtlar,
Tahıllar, Dokuma ürünleri. |
|
İthalat ortakları: |
Suudi Arabistan %14.7, Çin %12.6,
ABD %12.4, Hindistan %6.7, İtalya %4.6 (2005) |
|
Etiyopya Dış borç: |
6.038 milyar $ (2006 tahmini)
|
|
Etiyopya Ekonomik yardım alıcı: |
1.6 milyar $ (FY
05/06)
|
|
Etiyopya'nın Para birimi (kod): |
Birr (ETB) |
|
Döviz kurları: |
ETB'nin Amerikan Dolarına oranı:
.69 (2006), 8.68 (2005), 8.6356 (2004), 8.5997 (2003), 8.5678
(2002)
Not: 24 Ekim 2001'den beri
Döviz kurları, bankalar arası günlük işlemlerin Merkez Bankası
tarafından düzenlenmesiyle belirlenir. |
|
Etiyopya'da Mali yıl: |
8 Temmuz- 7 Temmuz |
|
İletişim |
|
|
Etiyopya'da Telefonlar –
kullanımdaki ana hatlar: |
610,300 (2005) |
|
Etiyopya'da Telefonlar – cep
telefonu: |
410,600 (2005) |
|
Etiyopya'da Telefon sistemi: |
Genel Değerlendirme: Devletin
Kullanması için uygundur.
Yerel: Açık kablolar; Mikrodalga
telsiz yayınını ; HF, VHF ve UHF Frekanslarında telsiz
iletişimi; 2 yerel uydu ulusal kütük(iletişimi)sistemini sağlar.
Uluslar arası: Ülke kodu 251;
Sudan ve Cibuti'ye havadan açık teller; Kenya ve Cibuti'ye
mikrodalga telsiz yayını; yüzeye kurulu uydu istasyonları: 3
Intelsat (1Atlas Okyanusuna ve 2 Pasifik Okyanusuna)
|
|
Etiyopya'da Radyo yayın
istasyonları: |
AM 8, FM 0, kısa dalga 1, (2001)
|
|
Etiyopya'da Televizyon yayın
istasyonları: |
1 (ek olarak 24 naklen yayın)
(2001) |
|
Internet ülke kodu: |
.et |
|
Etiyopya İnternet hostu sayısı: |
88 (2006) |
|
Internet kullanıcıları: |
113,000 (2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Etiyopya'da Hava alanları: |
84 (2006) |
|
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava
alanları: |
toplam:
14
3,047'den fazla: 3
2,438’den 3,047 m ’e: 5
1,524’den 2,437 m 'e :
5
914’den 1,523 m’ e:
1 (2006) |
|
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan)
hava alanları: |
Toplam: 70
3,047'den fazla: 3
2,438’den 3,047 m ’e: 3
1,524’den 2,437 m 'e :
13
914’den 1,523 m’ e: 28
914 m altı: 23
(2006) |
|
Karayolları: |
Toplam: 36,469 km
Asfaltlanmış: 6,980 km
Asfaltlanmamış: 29,489 km
(2004) |
|
Etiyopya'da Limanlar ve
terminaller: |
Etiyopya denizlere kıyısı olmaması
nedeniyle Cibuti Limanını kullanır. |
|
Military |
|
|
Etiyopya
Kuvvet Komutanlıkları: |
Etiyopya Ulusal Savunma
Kuvvetleri: Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri
Not: Etiyopya denizlere kıyısı
olmadığından donanmaya sahip değildir. Eritre'nin Etiyopya'dan
ayrılmasıyla Etiyopya'nın denizcilik faaliyetleri ve donanması
Eritre'ye geçti. |
|
Askeri görev yaşı ve zorunluluk: |
18 yaşına gelenlere gönüllü ve
zorunlu askerlik. (2001) |
|
Askeri hizmet için mevcut insan
gücü: |
yaşları 18-49 arası erkekler:
14,568,277 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar:
14,482,885 kişi (2005
tahmini) |
|
Askeri hizmet için uygun insan
gücü: |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
8,072,755 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar:
7,902,660 kişi (2005
tahmini) |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
803,777 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar:
801,789 kişi (2005
tahmini) |
|
Askeri hizmete hazır hale gelen
insan gücü(yıllık) |
| |
| |
|
