FAS

Giriş:	FAS
Fas'ın Geçmişi:	Faslıların tarihi, Berberilerin MÖ 8,000’den itibaren ülkeye yerleşmesiyle başlar. Fakat yapılan arkeolojik çalışmalar, bugünkü kültürün oluşmasında birçok medeniyetin etkisi olduğunu göstermektedir. Klasik dönemde, Kuzey Afrika ve Fas, ham madde kaynağı arayan Avrupalı tüccarlar tarafından sömürülmeye başlandı. 5. yüzyıla kadar ülkede Roma İmparatorluğu hâkimiyetini sürdürdü. Roma İmparatorluğu’nun ikiye bölünmesiyle bölgeye Vandallar, Vizigotlar ve Bizans Yunanları egemen oldu. 7. yüzyılda Arapların yayılmasıyla ülkeye Arapların gelenekleri, kültürü ve o dönemde yeni doğmuş olan İslamiyet yayılmaya başladı. Bugünkü Fas’ın da temeli atılmış oldu. İspanya’nın ve Osmanlı İmparatorluğu’nun yayılmacı politikasına karşı kendini korumaya çalıştı. Birleşik Devletlerin bağımsızlığını tanıyan ilk devlet Fas’tır. 1777’de Sultan III. Muhammed, Amerikan ticaret gemilerinin güven içinde denizlerde dolaşabileceğini belirtti. Fas -Birleşik Devletler dostluğu en eski dostluklardan biridir. 1860’da İspanya, kuzey Fas’ı işgal etti yarım yüzyıl boyunca Fas’ın egemenliğini aleyhine kullandığını gören Avrupalı Devletlerle ticari mücadeleye girişti. 1912’de Fransa Fas’ı koruması altına aldı. Fransa’yla bağımsızlık mücadelesi 1956’da sona erdi. 1970lerin sonlarına doğru Fas, Batı Sahra’yı topraklarına kattı. Ama hala bu bölge ile ilgili çözüm bulunamadı.
Coğrafya
Fas'ın Konumu:	Kuzey Afrika’daki ülkenin Kuzey Atlantik Okyanusuna ve Akdeniz’e kıyısı bulunmaktadır. Cezayir ve Batı Sahra arasında yer almaktadır.
Fas'ın Coğrafi Koordinatları:	32 00 K, 5 00 B
Fas'ın Harita dizini:	Kuzey Afrika
Fas'ın Yüzölçümü:	toplam: 446,550 km² toprak: 446,300 km² su: 250 km²
Fas Yüz ölçüm karşılaştırma:	Yüzölçümü Kaliforniya’dan biraz büyüktür.
Fas’ın Kara sınırları:	Toplam: 2,017.9 km Sınır Komşuları: Cezayir 1,559 km, Batı Sahra 443 km., İspanya (Ceuta) 6.3 km., İspanya (Melilla) 9.6 km
Fas'ın Kıyı boyu:	1,835 km
Fas'ın Deniz hakları:	karasal deniz:12 nm yakınsal bölge: 24 nm özel ekonomik bölge: 200 nm kıtasal şelf: 200 m derinlik
Fas'ta İklim:	Kıyılarda Akdeniz iklimi kendini gösterir. İç kesimlerde ise mevsim şartları daha serttir.
Fas'ta Zemin:	Kuzey kıyıları ve iç bölgeler dağlıktır. Dağlara yakın kesimlerde platolar yer alır. Kıyılarda zengin delta ovaları oluşmuştur.
Fas'ın Rakım uç değerleri:	En alçak noktası: Sebkha Tah -55 m En yüksek noktası: Jebel Toubkal 4,165 m
Fas’ın Doğal Kaynakları:	Fosfat, demir filizi, manganez, kurşun, çinko, balık, tuz
Fas’ın Toprak kullanımı:	Tarım alanı: % 19 Sürekli tarım ürünleri: % 2 Diğer: % 79 (2005)
Fas'ta Sulanan arazi:	14,450 km² (2003)
Fas'ta Doğal afetler:	Kuzeydeki dağlar hala oluşma dönemine olduğu için deprem faaliyetleri görülmektedir.
Fas'ın Çevre – bugünkü sorunları:	Toprak aşınması/çölleşme(kenardaki bölgelerde çiftçilik yapılması sebebiyle toprak erozyonu oluşmaktadır.), lağım pisliğinin kirlettiği su kaynakları, su depolarının alüvyonlarla dolması, kıyıda oluşan petrol kirliliği
Fas Çevre – uluslar arası anlaşmalar:	Gruplar: Biyofarklılık, İklim Değişikliği, İklim Değişimi – Kyoto Protokolü, Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Deniz İkmali, Tehlikeli Atıklar, Ozon tabakasının korunması, Gemi Kirliliği, Sulak Alanlar. İmzalanmış ama onaylanmamış: Çevresel Modifikasyon, Deniz Kanunu,
Fas Coğrafya - not:	Ülke, Cebelitarık Boğazı’na sahiptir.
Halk
Fas'ın Nüfusu:	33,757,175 kişi (Temmuz 2007 tahmini)
Yaş dağılımı:	0–14 yaş: % 31 ( erkek 5,339,730 / kadın 5,140,482 ) 15–64 yaş: % 63.9 ( erkek 10,750,240 / kadın 10,815,470 ) 65 yaş ve üstü: % 5.1 ( erkek 740,686 / kadın 970,567 ) (2007 tahmini.)
Fas'ta Ortalama yaş:	Toplam: 24.3 yaş Erkek: 23.8 yaş Kadın: 24.8 yaş (2007 tahmini)
Fas'ta Nüfus artış oranı:	% 1.528 (2007 tahmini)
Fas'ta Doğum oranı:	21.64 doğum/1000 nüfus (2007 tahmini)
Fas'ta Ölüm oranı:	5.54 ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini)
Fas'ta Net göç oranı:	-0.82 göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini)
Fas'ta Cinsiyet oranı:	Doğumda: 1.05 erkek/kadın 15 yaş altı: 1.039 erkek/kadın 15-64yaş arası: 0.994 erkek/kadın 65 yaş ve üzeri: 0.763 erkek/kadın Toplam Nüfus: 0.994 erkek/kadın (2007 tahmini)
Fas'ta Bebek ölüm oranı:	Toplam: 1000 canlı doğumda 38.85 ölüm Erkek: 1000 canlı doğumda 42.56 ölüm Kadın: 1000 canlı doğumda 34.96 ölüm (2007 tahmini)
Fas'ta Ortalama yaşam süresi:	Toplam nüfus: 71.22 yaş Erkek: 68.88 yaş Kadın: 73.67 yaş (2007 tahmini)
Fas'ta Doğurganlık oranı:	2.62 çocuk/kadın (2007 tahmini)
Fas'ta Uyruk:	İsim: Faslı (tekil veya çoğul) Sıfat: Faslı
Fas'ta Etnik gruplr:	% 99.1 Arap - Berberi, % 0.7 diğerleri % 0.2 Yahudi
Fas'ta Dinler:	% 98.7 Müslüman, % 1.1 Hıristiyan, % 0.2 Yahudi
Fas'de Diller:	Arapça (resmi), Berberi lehçeleri konuşulmaktadır. İş, yönetim ve diplomaside Fransızca kullanılmaktadır.
Fas'ta Okuryazarlık oranı:	Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup yazabilir. Toplam Nüfus: % 52.3 Erkek: % 65.7 Kadın: % 39.6 (2003 tahmini)
Yönetim
Fas'ın Ülke adı:	Kabul Edilen Uzun Biçimi: Fas Krallığı Kabul Edilen Kısa Biçimi: Fas Mahalli uzun biçimi: Al Mamlakah al Maghribiyah Mahalli kısa biçimi: Al Maghrib
Fas’ın Bağımlılık durumu:
Fas’ın Yönetim biçimi:	Ülkede yönetim biçimi anayasal monarşidir.
Fas’ın Başkenti:	İsim: Rabat coğrafi koordinatları: 34 02 K, 6 51 B zaman farkı: UTC 0 (Standart zaman boyunca Washington DC’den 5 saat ileri)
Fas’ın İdari bölgeleri:	15 bölge bulunmaktadır: Grand Casablanca, Chaouia-Ouardigha, Doukkala-Abda, Fes-Boulemane, Gharb-Chrarda-Beni Hssen, Guelmim-Es Smara, Laayoune-Boujdour-Sakia El Hamra, Marrakech-Tensift-Al Haouz, Meknes-Tafilalet, Oriental, Rabat-Sale-Zemmour-Zaer, Souss-Massa-Draa, Tadla-Azilal, Tanger-Tetouan, Taza-Al Hoceima-Taounate Not: Fas, şu an Birleşik Devletler yönetimi altında olan Batı Sahra’da hak iddia etmektedir. Guelmim-Es Smara and Laayoune-Boujdour-Sakia El Hamr bölgeleri Batı Sahra’da hak talep ettiği bölgelerdir. Tamamen Batı Sahra’da kalan Oued Eddahab-Lagouira Fas’ın hak talep ettiği başka bir bölgedir.
Fas'ta Bağımsızlık:	2 Mart 1956 (Fransa’dan bağımsızlığını kazanması)
Fas'ın Milli Bayramı:	Taht Günü – (Kral VI. Muhammed’in tahta çıkması) 30 Temmuz (1999)
Fas Anayasası:	10 Mart 1972’de hazırlanan anayasa, 4 Eylül 1992’da gözden geçirildi. Eylül 1996’da düzenlemeler yapıldı.
Fas'ta Kanun sistemi:	Fransız, İspanyol ve İslam hukukuna dayanan anayasanın hukuki incelemesi Yüce Mahkeme Anayasa Meclisi’nde yapılmaktadır.
Fas'ta Oy hakkı:	18 yaş; evrensel ve zorunlu
Fas’ın Katıldığı uluslar arası örgütler:	ABEDA, ACCT, AfDB, AFESD, AMF, AMU, EBRD, FAO, G-77, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt (imza yetkisine sahip), ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, ITUC, LAS, MIGA, MINUSTAH, MONUC, NAM, OAS (gözlemci), OIC, OIF, OPCW, OSCE (partner), PCA, UN, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNITAR, UNOCI, UNWTO, UPU, WCL, WCO, WHO, WIPO, WMO, WTO
Fas'ın Bayrak şekli:	Bayrağın ortasında kırmızı zemin üzerine yeşil, beş uçlu çizgiden oluşmuş yıldız bulunmaktadır. Bu sembol, Süleyman’ın mührü olarak bilinmektedir. Kırmızı rengin kullanılması Basra Körfezindeki devletin bayraklarında daha çok görülmesine rağmen kırmızı ve yeşil, Arap bayraklarının geleneksel renkleridir. Bayrak 1912’de tasarlandı.
Ekonomi
Fas'ta Ekonomiye genel bakış:
Fas'ta Ekonomiye genel bakış:	Fas, Afrika’da en güçlü beşinci ekonomiye sahiptir. Ülkenin en büyük gelir kaynağı tarımsal gübre yapımında kullanılan fosfattır. Ülkede bir başka ekonomik gelir kaynağı ise turizmdir. Fas, dünyanın en büyük kenevir ihracatçısıdır. 1990larda ekonomik denge sağlanmasına karşın işsizlik sorunu bir türlü çözüme kavuşturulamadı. Fas’ın sürekli artan yabancı enerji kaynaklarına bağımlılığı, artan yoksulluk oranı, küçük ve orta ölçekli yatırımcıları ülkeye çekememesi ülkenin başlıca ekonomik sorunlarındandır. 2004’te Faslı yöneticiler yabancı yatırımcıları ve ticareti teşvik etmek amacıyla Birleşik Devletler ve Avrupa Birliği ile serbest ticaret antlaşmaları imzaladı. Birleşik Devletlerle imzalanan serbest ticaret antlaşması ile iki yönlü yapılan tüketici ve endüstriyel ürünleri % 98’i gümrük vergisi olmadan ülkeye girebilecek. Antlaşma, Ocak 2006’da yürürlüğe girdi.
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi):
	152.5 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):	152.5 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):	58.07 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı):	58.07 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı):	% 9.3 (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP):	% 9.3 (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP):	4,600 $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım:	4,600 $ (2006 tahmini)
	Tarım: % 13.3 Endüstri: % 31.2 Hizmet: % 55.5 (2006 tahmini)
İş gücü:
İş gücü:	11.25 milyon kişi (2006 tahmini)
İş gücü- iş alanlarına göre:	11.25 milyon kişi (2006 tahmini)
İş gücü- iş alanlarına göre:	Tarım: % 40 Endüstri: % 15 Hizmet: % 45 (2003 tahmini)
İşsizlik oranı:	Tarım: % 40 Endüstri: % 15 Hizmet: % 45 (2003 tahmini)
İşsizlik oranı:	% 19 (2005 tahmini)
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus:	% 19 (2005 tahmini)
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus:	Mevcut Değil.
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:	Mevcut Değil.
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:	En az: % 10: % 2.6 En fazla: % 10: % 30.9 (1998 – 99)
Enflasyon oranı (tüketici fiyatları):	% 2.8 (2006 tahmini)
Fas Bütçesi:	Gelirler: 15.85 milyar $ Giderler: 20.39 milyar $, mevcut olmayan 2.19 milyar $ lık sermaye giderleri dâhil. (2006 tahmini)
Fas'ta Tarım – Ürünleri:	Buğday, arpa, narenciye, şarap, zeytin, sebze, canlı hayvan
Sanayiler:	Fosfat çıkarma ve işleme, yiyecek işleme, deri ürünleri, tekstil ürünleri, yapı, turizm
Fas’ın Endüstriyel üretimin gelişme hızı:	% 4 (2006 tahmini)
Fas’ın Elektrik üretimi:	18.48 milyar kWh (2004)
Fas’ın Elektrik tüketimi:	18.89 milyar kWh (2004)
Fas’ın Elektrik ihracatı:	0 kWh (2004)
Fas’ın Elektrik ithalatı:	1.7 milyar kWh (2004)
Fas’ın Petrol üretimi:	300 bbl/gün (2004 tahmini)
Fas’ın Petrol tüketimi:	170,000 bbl /gün (2004 tahmini)
Fas’ın Petrol ihracatı:	0 bbl /gün (2001)
Fas’ın Petrol ithalatı:	147,800 bbl/ gün (2001)
Fas’ın Doğal gaz üretimi:	50 milyon cu m (2004 tahmini)
Fas’ın Doğal gaz tüketimi:	50 milyon cu m (2004 tahmini)
Fas’ta İhracat:	11.72 milyar $ f.o.b (2006 tahmini)
Fas'ta İhracat malları:	Giysi, balık, inorganik kimyasallar, transistor, ham mineraller, gübre, petrol ürünleri, meyve, sebze
Fas'ta İhracat ortakları:	Fransa % 30.3, İspanya % 18, Birleşik Krallık % 6.2, İtalya % 5.2, Hindistan % 4.1 (2005)
Fas'ta İthalat:	21.22 milyar $ (2006 tahmini)
Fas'ta İthalat malları:	Ham petrol, tekstil dokuma, telekomünikasyon malzemeleri, buğday, gaz ve elektrik, transistor, plastik
İthalat ortakları:	Fransa % 18.2, İspanya % 11, Suudi Arabistan % 6.8, Rusya % 6.8, İtalya % 6.1, Çin % 5.2, Almanya % 4.7 (2005)
Fas Dış borç:	17.9 milyar $ (2006 tahmini)
Fas Ekonomik yardım - alıcı	ODA, 706 milyon $ (2004 tahmini)
Fas'ın Para birimi (kod):	Fas Dirhemi
Döviz kurları:	Fas Dirheminin Amerikan Dolarına oranı: 8.7722 (2006), 8.865 (2005), 8.868 (2004), 9.574 (2003), 11.021 (2002)
Fas'ta Mali yıl:	Takvim Yılı
İletişim
Fas'ta Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar:	1.341 milyon (2005)
Fas'ta Telefonlar – cep telefonu:	12.393 milyon (2005)
Fas'ta Telefon sistemi:	Genel Değerlendirme: modern sistemler bulunmaktadır. Fakat ülkede her 100 kişiye sadece 4 ana hat düşmektedir. Yerel: Açık-telefon hatlarından, kablolardan, mikrodalga radyo röleleri bağlantılarından oluşan gelişmiş bir sisteme sahiptir. İnternet ülkede mevcut ama pahalıdır. Ana şalter merkezleri Rabat ve Casablanca’dır. Ulusal ağın nerdeyse % 100’ü dijitaldir. Uluslar arası: Ülke kodu 212, Deniz altından kablolar – 7, Uydu dünya istasyonları – 2 Intelsat (Atlantik Okyanusu) ve 1 Arabsat. Mikrodalga radyo röleleri Gibraltar’a, İspanya’ya ve Batı Sahra’ya ulaşmaktadır. (2005)
Fas'ta Radyo yayın istasyonları:	AM 27, FM 25, kısa dalga 6 (1998)
Fas'ta Televizyon yayın istasyonları:	35 ( artı 66 kesintisiz yayın) (1995)
Internet ülke kodu:	.ma
Fas İnternet sahibi:	3,218 (2006)
Internet kullanıcıları:	4.6 milyon (2005)
Taşımacılık
Fas'ta Hava alanları:	60 (2006)
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava alanları:	Toplam: 26 3,047 m' den fazla: 11 3,218 1,524’den 2,437 m 'e: 7 914’den 1,523 m’ e: 1 914 m altı: 2 (2006)
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan) hava alanları:	Toplam: 34 3,218 1,524’den 2,437 m 'e: 2 1,524’den 2,437 m 'e: 9 914’den 1,523 m’ e: 12 914 m altı: 11 (2006)
Karayolları:	Toplam: 57,493 km Asfaltlanmış: 32,716 km (507 km.lik ekspres yol da dahildir.) Asfaltlanmamış: 24,777 km (2004)
Fas'ta Limanlar ve terminaller:	Agadir, Casablanca, Mohammedia, Nador, Safi, Tangier
Askerlik
Fas Kuvvet Komutanlıkları:	Kraliyet Silahlı Kuvvetleri: Fas Kraliyet Ordusu, Donanma, Kraliyet Fas Hava Kuvvetleri (2007)
Askeri görev yaşı ve zorunluluk:	18yaşına girenler için askerlik hizmeti zorunludur. Gönüllü olarak askerlik hizmeti de yapılabilir. Zorunlu askerlik hizmeti 18 aydır. (2004)

Fas