|
Giriş: |
FİLDİŞİ
SAHİLLERİ |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Geçmişi: |
Portekizli
denizcilerin ülkeye gelmelerinden önceki ülkenin tarihi ile
ilgili pek bir şey bilinmemektedir. Şu anda yaşayan ülkenin
halkı da çevre ülkelerden gelmiştir. Liberya’dan Kru topluluğu
17. yüzyılda, Mali’den Senoufo ve Lobi toplulukları ve Gana’dan
akan topluluğu ülkeye 18. yüzyılda yerleşmiştir.
Çevresindeki
ülkelerin limanlarının daha iyi olması sebebiyle Fildişi
Sahilleri’nde, köle ticareti adı fazla duyulmamıştır. Fakat 19.
yüzyılın ortalarında bu ülkede sömürgeciliğin az olması
sebebiyle Fransa’nın dikkatini çekmiş ve Fransız tüccarlar kıyı
boyunca ülkenin bütün kaynaklarını( doğal kaynaklar, kölecilik)
kullanmaya çalışmışlardır. Özellikle buradan ihraç edilen
ürünler arasında kahve, kakao ve palmiye yağı vardı.
Felix Houphouet-Boigny
ülkeye bağımsızlığı kazandıran kişiydi. 1944’de oluşturduğu
tarımsal ticaret birliği Fransız tüccarları ve çiftçileri
oldukça kızdırdı. 1960’da ülke bağımsızlığını ilan etti. Bu
tarihten sonra Fransızlarla ticari ilişkiler kuruldu. Özellikle
kakao ihracatı ekonomide büyük paya sahipti. İhracat ve yabancı
yatırımlar sayesinde Afrika’da en refah ülkelerden biri haline
geldi. Fakat bu refah düzeyi, 1999’da ülkede meydana gelen
ayaklanmalara ve sonrasında yönetimin devrilmesine engel
olamadı. 2000’de yapılan seçimlerde Robert Guei’nin kendisini
seçimleri kazanan kişi ilan etmesi durumu daha da karıştırdı.
İsyanlar sonucunda Laurent Gbagbo başkan seçildi. Ocak 2003’te
Gbagbo ve isyancı liderler ulusal birlik hükümetini kuran bir
antlaşma imzaladı. Fakat toprak reformu, vatandaşlık gibi bazı
konularda uzlaşmaya varılamadığı için özellikle kuzey bölgelerde
tansiyon oldukça yüksek. Birkaç bin Fransız ve Batı Afrikalı
birlik bölgede barışı sağlamak amacıyla bulunuyor.
|
|
Coğrafya |
|
|
Fildişi
Sahilleri'nin Konumu: |
Batı Afrika’da
bulunan ülkenin, Kuzey Atlantik Okyanusu ile sınırı
bulunmaktadır. Gana ve Liberya arasında yer almaktadır.
|
|
Fildişi
Sahilleri'nin Coğrafi Koordinatları: |
8 00 K, 5 00 B |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Harita Dizini: |
Afrika
|
|
Fildişi
Sahilleri'nin Yüzölçümü: |
toplam:
322,460
km²
toprak:
318,000
km²
su:
4,460
km² |
|
Fildişi
Sahilleri Yüz Ölçüm Karşılaştırma: |
Ülkenin yüzölçümü
New Meksiko’dan biraz büyüktür. |
|
Fildişi
Sahilleri'nin
Kara Sınırları: |
Toplam:
3,110
km
Komşu ülkeler:
Burkina Faso 584 km,
Gana 668 km, Gine 610 km, Liberya 716 km, Mali 532 km |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Kıyı Boyu: |
515 km |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Deniz Hakları: |
karasal
deniz:12 nm
özel ekonomik bölge: 200 nm
kıtasal şelf: 200 nm |
|
Fildişi
Sahilleri'nde İklim: |
Kıyı boyunca
tropikal iklim hâkimdir. Ülkenin kuzeyi yarı kuraktır. Üç mevsim
vardır: ılık ve yağışsız mevsim( Kasımdan marta kadar), sıcak ve
yağışsız mevsim (Marttan mayısa kadar) ve sıcak ve yağışlı
mevsim (Hazirandan ekime kadar) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Zemin: |
Düz ovalar geniş
yer kaplar. Kuzeybatıda dağlar bulunmaktadır. |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Rakım Uç Değerleri: |
En alçak
noktası: Gine Körfezi 0 m
En yüksek noktası:
Nimba Dağı 1,752 m |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Doğal Kaynakları: |
Petrol, doğal gaz,
manganez, mücevher, demir filizi, kobalt, boksit, bakır, altın,
nikel, silis kumu, kil, kakao çekirdekleri, kahve, palmiye yağı,
su gücü |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Toprak Kullanımı: |
Tarım alanı:
% 10.23
Sürekli tarım ürünleri: %
11.16
Diğer: %
78.61
(2005) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Sulanan Arazi: |
730 km²
(2003) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Doğal Afetler: |
Kıyı boyunca
kuvvetli dalgalar sebebiyle liman yoktur. Yağmurlu mevsimlerde
seller oluşabilir. |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Çevre – Bugünkü Sorunları: |
Ormanlık alanların
tahribatı (ülkenin büyük bir kısmı ormanlarla kaplıdır. Bir
zamanlar Batı Afrika’nın en büyük ormanlarına sahipti. Ama
ormanların çoğu kesildi. Lağım pisliğinden, endüstriyel ve
tarımsal atıklar sebebiyle su kirliliği |
|
Fildişi
Sahilleri Çevre – Uluslar Arası Anlaşmalar: |
Gruplar:
Biyofarklılık, İklim Değişikliği, Çölleşme, Tehlikedeki Türler,
Tehlikeli Atıklar, Deniz Kanunu, Deniz İkmali, Deniz hayatının
korunması, Ozon tabakasının korunması, Gemi Kirliliği, Tropikal
Kereste – 83, Tropikal Kereste – 94, Sulak Alanlar, Balina
avcılığı İmzalanmış ama
onaylanmamış: Belirtilen antlaşmaların hiçbiri |
|
Fildişi
Sahilleri
Coğrafya - Not: |
Ülke nüfusunun
büyük bir kısmı kıyı boyunca yaşamaktadır. Başkent bölgesi
dışında ormanların bulunduğu yerler tercih edilmektedir.
|
|
Halk |
|
|
Fildişi
Sahilleri'nin Nüfusu: |
18,013,409
kişi (Temmuz
2007 tahmini) Not: Düşük
yaşam standartları, bebek ölüm oranının yüksek oluşu, AIDS’in
yaygın olması, nüfusun yaşa ve cinsiyete göre değişmesi nüfus
ile ilgili tahminlerimizi oldukça etkilemektedir.
|
|
Yaş Dağılımı: |
0-14 yaş: %
40.6
( erkek 3,603,386 / kadın
3,711,211)
15-64 yaş: %
56.6 ( erkek
5,128,824 / kadın 5,060,027)
65 yaş ve üstü: %
2.8 (
erkek 246,130 / kadın
263,831)
(2007 tahmini.)
|
|
Fildişi
Sahilleri'nde Ortalama Yaş: |
Toplam: 19.3
yaş
Erkek: 19.5 yaş
Kadın: 19 yaş (2007 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Nüfus Artış Oranı: |
%
1.995
(2007 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Doğum Oranı: |
34.69
doğum/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Ölüm Oranı: |
14.74
ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Net Göç Oranı: |
0
göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Cinsiyet Oranı: |
Doğumda:
1.03 erkek/kadın
15 yaş altı: 0.971 erkek/kadın
15-64yaş arası:
1.014
erkek/kadın
65 yaş ve üzeri:
0.933
erkek/kadın
Toplam Nüfus:
0.994
erkek/kadın (2007 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Bebek Ölüm Oranı: |
Toplam: 1000
canlı doğumda 87.41
ölüm
Erkek: 1000 canlı doğumda
103.84
ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda
70.48
ölüm (2007 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Ortalama Yaşam Süresi: |
Toplam
nüfus: 49
yaş
Erkek:
46.43
yaş
Kadın:
51.66
yaş (2007 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Doğurganlık Oranı: |
4.43
çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Uyruk: |
İsim:
Fildişili (tekil veya çoğul)
Sıfat: Fildişili |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Etnik Gruplar: |
Akan % 42.1,
Voltaiques veya Gur % 17.6, Kuzey Mandes %16.5, Krous %11, Güney
Mandes % 10, diğerleri % 2.8 (130,000 Liberyalıyı ve 14,000
Fransız’ı kapsamaktadır.) (1998) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Dinler: |
% 35–40
Müslüman, % 25–40 yerli, % 20–30 Hıristiyan, (2001)
Not: Yabancıların çoğu Müslüman(
%70) veya Hıristiyan’dır.(% 20) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Diller: |
Fransızca (resmi
dil) ve farklı bölgelerde konuşulan 60 lehçe |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Okuryazarlık Oranı: |
Tanım: 15
yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam Nüfus: % 50.9
Erkek: % 57.9
Kadın: % 43.6 (2003 tahmini)
|
|
Yönetim |
|
|
Fildişi
Sahilleri'nin
Ülke Adı: |
Kabul Edilen
Uzun Biçimi: Fildişi Sahilleri Cumhuriyeti
Kabul Edilen Kısa Biçimi:
Fildişi Sahilleri
Mahalli uzun biçimi: Republique
de Cote d'Ivoire
Mahalli kısa biçimi: Cote
d'Ivoire |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Bağımlılık Durumu: |
|
|
Fildişi
Sahilleri'nin Yönetim Biçimi: |
Ülkenin yönetim
biçimi cumhuriyettir. Çok partili başkanlık dönemi 1960’da
başladı. |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Başkenti: |
İsim:
Yamoussoukro coğrafi
koordinatları: 5 19 K, 4 02 B
zaman farkı: UTC 0 (Standart
zaman boyunca Washington DC’den 5 saat ileri)
|
|
Fildişi
Sahilleri'nin İdari Bölgeleri: |
19 bölge: Agneby,
Bafing, Bas-Sassandra, Denguele, Dix-Huit Montagnes, Fromager,
Haut-Sassandra, Lacs, Lagunes, Marahoue, Moyen-Cavally, Moyen-Comoe,
N'zi-Comoe, Savanes, Sud-Bandama, Sud-Comoe, Vallee du Bandama,
Worodougou, Zanzan
|
|
Fildişi
Sahilleri'nde Bağımsızlık: |
7 Ağustos 1960
(Fransa’dan ayrılması) |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Milli Bayramı: |
Bağımsızlık Günü –
7 Ağustos (1960) |
|
Fildişi
Sahilleri Anayasası: |
23 Temmuz 2000’de
referandumla onaylandı. |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Kanun Sistemi: |
Fransız medeni
hukuk sistemine ve geleneksel hukuka dayanmaktadır. Adli
inceleme Yüce Mahkemenin Anayasa Meclisi tarafından yerine
getirilmektedir. Belirli şartlar altında ICJ zorunlu yargılama
yetkisini kabul etmektedir. |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Oy Hakkı: |
18 yaş; evrensel |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Katıldığı Uluslar Arası Örgütler: |
ACCT, ACP, AfDB,
AU, ECOWAS, Entente, FAO, FZ, G-24, G-77, IAEA, IBRD, ICAO, ICCt
(imza yetkisine sahip), ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC, IFRCS, ILO,
IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ITU, ITUC, MIGA, NAM, OIC,
OIF, OPCW, UN, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNWTO, UPU, WADB
(bölgesel), WAEMU, WCL, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Bayrak Şekli: |
Yatay şekilde üç
şerit vardır ve bu şeritlerin renkleri sırasıyla gönder
tarafından dalgalanan tarafa doğru turuncu, beyaz ve yeşildir.
İrlanda’nın bayrağına benzer. Tasarımı Fransız bayrağına benzer.
|
|
Ekonomi |
|
|
Fildişi
Sahilleri'nde Ekonomiye Genel Bakış: |
|
Fildişi
Sahilleri’nin ekonomisinin büyük bir kısmı kahve, kakao
çekirdekleri ve palmiye yağının ihracatına dayanır. Dolayısıyla
ülke ekonomisinin düzeyi hava şartlarına bağlıdır. Havanın
yağışlı veya kuru olması ya da sıcak olması ekonomiye doğrudan
etki eder. İş gücünün % 68’i tarımsal faaliyetlere
dayanmaktadır.
Politik kargaşa da ekonominin
yönünü eksilere taşımaktadır. 2004’te başlayan politik çatışma
ülke ekonomisini günümüzde bile etkilemektedir. Bu karışıklık
sebebiyle ülkeye yabancı yatırımcılar gerekli yatırımları
yapmıyor, taşımacılık maliyetleri artıyor, silah kaçakçılığı
giderek tırmanıyor. Ülkenin kıyılarında yapılan petrol
araştırmaları olumlu sonuçlar vermektedir. Günde 33,000 varil
ham petrol çıkarılabilecek. On yıla kadar bu rakam günde 200,000
varile kadar çıkabilir. |
|
Gayrisafi
Yurtiçi Hâsıla (GSYİH) (Satın Alma Gücü Paritesi): |
|
29.05 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
Yurtiçi Hâsıla (GSYİH) (Resmi Döviz Kuru): |
|
17.19 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
Yurtiçi Hâsıla (GSYİH) – Gerçek Büyüme Hızı): |
|
%
1.2
(2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
Yurtiçi Hâsıla (GSYİH) – Kişi Başına (PPP): |
|
1,600 $
(2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
Yurtiçi Hâsıla (GSYİH) – Sektörlere Göre Dağılım: |
|
Tarım: %
27
Endüstri: %
18.5
Hizmet: %
54.5
(2006 tahmini) |
|
İş Gücü: |
|
6.738 milyon
kişi (2006 tahmini) |
|
İşsizlik Oranı: |
|
Kentlerde %
13
(2006 tahmini) |
|
Yoksulluk
Sınırı Altındaki Nüfus: |
|
%
37
(2005) |
|
Yüzdelik Paya
Göre Ev Geliri Ya Da Gideri: |
|
En az: % 10:
% 3.1
En fazla: % 10: %
28.8
(2004) |
|
Enflasyon Oranı
(Tüketici Fiyatları): |
%
13.2
(2006 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri Bütçesi: |
Gelirler:
2.837
milyar $
Giderler:
3.154
milyar $,
420 milyon $’lık sermaye giderleri dâhil.
(2006 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Tarım – Ürünleri: |
Kahve, kakao
çekirdekleri, muz, palmiye çekirdeği, mısır, pirinç, patates,
şeker, pamuk, kauçuk, kereste |
|
Sanayiler: |
Yiyecek maddeleri,
meşrubat, yünlü ürünler, petrol rafinerisi, kamyon ve otobüs
topluluğu, tekstil ürünleri, gübreler, yapı malzemeleri,
elektrik, gemi yapımı ve tamiri |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Endüstriyel Üretimin Gelişme Hızı: |
% 15 (2006
tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri’nin Elektrik Üretimi: |
4.625 milyar
kWh (2004) |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Elektrik Tüketimi: |
3.202 milyar
kWh (2004) |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Elektrik İhracatı: |
1.1 milyar kWh
(2004) |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Elektrik İthalatı: |
0 kWh (2004) |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Petrol Üretimi: |
32,900 bbl/gün
(2005 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Petrol Tüketimi: |
23,000 bbl
/gün (2004 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Petrol İhracatı: |
Mevcut değil |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Petrol İthalatı: |
Mevcut değil
|
|
Fildişi
Sahilleri'nin Doğal Gaz Üretimi: |
1.3 milyar
cu m (2004 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Doğal Gaz Tüketimi: |
1.3 milyar
cu m (2004 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri’nde İhracat: |
7.832 milyar
$ f.o.b (2006 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde İhracat Malları: |
Kakao, kahve,
kereste, petrol, pamuk, muz, ananas, palmiye yağı, balık |
|
Fildişi
Sahilleri'nde İhracat Ortakları: |
Fransa % 18.3,
Birleşik Devletler % 14.1, Hollanda % 11, Nijerya % 8, Panama %
4.4 (2005) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde İthalat: |
5.548 milyar
$ f.o.b (2006 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde İthalat Malları: |
Yakıt, ana
maddeler, yiyecek maddeleri |
|
İthalat
Ortakları: |
Fransa % 27.7,
Nijerya % 24.5, Singapur % 6.6 (2005) |
|
Fildişi
Sahilleri Dış Borç: |
11.96 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri Ekonomik Yardım - Alıcı |
ODA, 1 milyar $
(2006 tahmini) |
|
Fildişi
Sahilleri'nin Para Birimi (Kod): |
Afrika
Frankı Not: Sorumlu
yetkili merci Batı Afrika Devletleri Merkez Bankasıdır.
|
|
Döviz Kurları: |
Afrika
Frankının Amerikan Dolarına oranı:
522.89
(2006), 527.47 (2005),
528.29 (2004), 581.2
(2003), 696.99
(2002) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Mali Yıl: |
Takvim Yılı
|
|
İletişim |
|
|
Fildişi
Sahilleri'nde Telefonlar – Kullanımdaki Ana Hatlar: |
257,900
(2005) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Telefonlar – Cep Telefonu: |
2.19 milyon
(2005) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Telefon Sistemi: |
Genel
Değerlendirme: Afrika standartlarında geliştirilmiş fakat hala
kapasitesinin altında çalışıyor.
Yerel: Açık – kablo hatları ve
mikrodalga radyo röleleri vardır. % 90’ı dijitaldir.
Uluslar arası: Ülke kodu 225,
Uydu dünya istasyonları – 2 Intelsat, (1 Hint Okyanusu ve 1
Atlantik Okyanusu); 2 denizaltı kablo |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Radyo Yayın İstasyonları: |
AM 2, FM 9, kısa
dalga 3 (1998) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Televizyon Yayın İstasyonları: |
14 |
|
Internet Ülke
Kodu: |
.ci |
|
Fildişi
Sahilleri İnternet Sahibi: |
2,534 (2006)
|
|
Internet
Kullanıcıları: |
160,000
(2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Fildişi
Sahilleri'nde Hava Alanları: |
35 (2006)
|
|
Döşeli Pistleri
(Asfalt) Olan Hava Alanları: |
Toplam: 7
3,047 m' den fazla: 1
2,438’den 3,047 m ’e: 2
1,524’den 2,437 m 'e: 4 (2006)
|
|
Döşenmemiş
Pistli (Asfalt Olmayan) Hava Alanları: |
Toplam: 28
1,524’den 2,437 m 'e: 8
914’den 1,523 m’ e: 15
914 m altı: 5 (2006)
|
|
Karayolları: |
Toplam:
80,000
km
Asfaltlanmış:
6,500
km
Asfaltlanmamış:
73,500
km
Not: Şehir içi ve kentlerdeki
yolları kapsar. 20,000 km’lik topraklı yol kötü durumda ve
150,000 km’lik yol ise geçilemez vaziyette. (2006) |
|
Fildişi
Sahilleri'nde Limanlar Ve Terminaller: |
Abidjan, Aboisso,
Dabou, San-Pedro |
|
Askerlik |
|
|
Fildişi
Sahilleri Kuvvet Komutanlıkları: |
Fildişi Sahilleri
Savunma ve Güvenlik Kuvvetleri: Ordu, Donanma, Hava Kuvvetleri |
|
Askeri Görev
Yaşı Ve Zorunluluk: |
18 yaşına girenler
zorunlu veya gönüllü olarak orduya katılabilirler ve zorunlu
eğitim süresi 18 aydır. (200) |
