|
Giriş: |
GÜNEY AFRİKA |
|
Güney
Afrika'nın Geçmişi: |
Güney Afrika’daki
arkeolojik bölgeler, kazılar ve mağaralar bölgenin tarihinin üç
milyon yıl öncesine dayandığını ispatlamaktadır.
Güney Afrika’nın
bilinen yazılı tarihi, Doğu Hindistan’dan Güney Afrika’ya geçen
Avrupalı denizcilerin raporlarıyla başlar ve bölge ile bilinen
ilk tarih, Portekizli denizci Bartolomeu Dias’ın ülkeye geldiği
1488 yılıydı. Bartolomeu Dias, Lisbon’a döndüğünde, ‘Fırtınalar
Burnu’ adını verdiği bu keşif hikâyesini ülkesine götürdü. Ama
onun kefili Denizci Henry, farklı bir isim seçti: Ümit Burnu.
Çünkü onlara göre Ümit Burnu onları Portekiz’de aranan
zenginliği Hindistan’a yönlendirmişti. 17. ve 18. yüzyıl boyunca
da ülkeye Hollandalılar yavaş yavaş yerleşip hâkim oldu.
1795’de Büyük
Britanya, Avustralya’ya ve Hindistan’a giden yol üstünde bir
durak olarak kullanmak amacıyla Ümit Burnu’nu işgal etti. Büyük
Britanya’nın burayı işgal etmesinin bir başka sebebi ise
bölgenin Fransa’nın eline geçmesini engellemekti. 1803’de bölge
tekrar Hollandalıların eline geçse de İngilizler bölgeyi geri
aldı. Bölgede altın ve mücevherin bulunması üzerine bu
coğrafyaya göç akınları başladı. Ülkede refah düzeyi artmaya
başladı. Hollandalılar bölgenin kuzeyine çekildi ve burada kendi
cumhuriyetlerini kurmaya çalıştılar. Üç yıl süren Boer savaşı
sonunda 1902’de Güney Afrika Birliği, ırk ayrımcılığına maruz
kaldı. Afrika’ azınlık konumundaki beyazlar yüksek standartlarda
yaşamlarını sürdürürken çoğunluktaki zenciler tıpkı Tanzanya ve
Gana’dakiler gibi eğitim, barınma, gelir standartlarından mahrum
kaldılar. Irk ayrımcılığının kaldırılmasına rağmen halen çoğu
zenci yoksulluk sınırının altında yaşıyor. |
|
Coğrafya |
|
|
Güney
Afrika'nın Konumu: |
Güney Afrika’da
bulunan ülke Afrika kıtasının en güney ucunda yer almaktadır. |
|
Güney
Afrika'nın Coğrafi Koordinatları: |
29 00 G, 24 00 D |
|
Güney
Afrika'nın Harita dizini: |
Afrika |
|
Güney
Afrika'nın Yüzölçümü: |
Toplam:
1,219,912
km²
Toprak:
1,219,912
km²
Su: 0 km²
Not: Prens Edward Adaları
dâhil. |
|
Güney Afrika
Yüz ölçüm karşılaştırma: |
Yüzölçümü,
Teksas’ın iki katından biraz küçüktür. |
|
Güney
Afrika'nın
Kara sınırları: |
Toplam:
4,862 km Sınır komşuları:
Botswana 1,840 km, Lesotho 909 km, Mozambik 491 km, Nambiya 967
km, Swaziland 430 km, Zimbabwe 225 k m |
|
Güney
Afrika'nın Kıyı boyu: |
2,798 km
|
|
Güney
Afrika'nın Deniz hakları: |
karasal
deniz:12 nm
yakınsal bölge: 24 nm
kıtasal şelf: 24 nm
özel ekonomik bölge: 200 nm
kıtasal şelf: 200 nm veya
kıtasal sınırın kenarına kadar |
|
Güney Afrika'da
İklim: |
Ülkenin büyük bir
çoğunluğu yarı kuraktır. Doğu kıyısı boyunca dönence altı iklim
etkilidir. Gündüzler güneşli iken geceler oldukça serindir.
|
|
Güney Afrika'da
Zemin: |
Alçaklı yüksekli
tepelin çevrelediği geniş platolar ve kıyıda dar ovalar vardır.
|
|
Güney
Afrika'nın Rakım uç değerleri: |
En alçak
noktası: Atlantik Okyanusu 0 m
En yüksek noktası:
Njesuthi 3,408 m |
|
Güney
Afrika'nın Doğal Kaynakları: |
Altın, krom,
antimon, kömür, demir filizi, manganez, nikel, fosfat, kalay,
uranyum, değerli mücevherler, platin, bakır, tuz, doğal gaz
|
|
Güney
Afrika'nın Toprak kullanımı: |
Tarım alanı:
% 12.1
Sürekli tarım ürünleri: %
0.79
Diğer: % 87.11 (2005) |
|
Güney Afrika'da
Sulanan arazi: |
14,980
km² (2003) |
|
Güney Afrika'da
Doğal afetler: |
Uzun süren
kuraklıklar |
|
Güney
Afrika'nın Çevre – bugünkü sorunları: |
Ana nehirlerin ve
göllerin eksikliği, geniş çaplı su koruma ve kontrol önlemleri
gerektirmektedir. Su kullanımındaki artış, kaynağı aşmaktadır.
Gübrelerin suyoluyla başka bölgelere taşınması, kentsel
atıkların sebep olduğu su kirliliği, asit yağmuru, toprak
erozyonu ve çölleşme ile sonuçlanan hava kirliliği |
|
Güney Afrika
Çevre – uluslar arası anlaşmalar: |
Gruplar:
Antarktik-Çevresel Protokolü, Antarktik-Deniz Yaşamı Kaynakları,
Antarktik Fokları, Antarktik Antlaşması, İklim Değişikliği,
Biyofarklılık, Tehlikedeki Türler, Tehlikeli Atıklar, Deniz
Kanunu, İklim Değişimi – Kyoto Protokolü, Çölleşme, Deniz
İkmali, Deniz Yaşamının Korunması, Ozon tabakasının korunması,
Gemi Kirliliği, Sulak Alanlar, Balina Avcılığı
İmzalanmış ama onaylanmamış:
belirtilen antlaşmalardan hiçbiri |
|
Güney
Afrika
Coğrafya - not: |
Güney Afrika
neredeyse Lesotho ve Swaziland’ı çevreler. |
|
Halk |
|
|
Güney
Afrika'nın Nüfusu: |
43,997,828
kişi
Not: yapılan tahminlerde AIDS
dikkate alınmaktadır. Bilindiği gibi AIDS, düşük yaşam
beklentisine, yüksek oranda bebek ölümlerine, düşük nüfusa ve
büyüme oranına sebep olmaktadır. (Temmuz 2007 tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0–14 yaş: %
29.1
( erkek 6,447,623 / kadın
6,370,909)
15–64 yaş: %
65.5 ( erkek
14,040,210 / kadın
14,761,179)
65 yaş ve üstü: %
5.4
( erkek 917,227 / kadın
1,460,680) (2007 tahmini.)
|
|
Güney Afrika'da
Ortalama yaş: |
Toplam: 24.3
yaş
Erkek: 23.5 yaş
Kadın: 25.1 yaş (2007 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
Nüfus artış oranı: |
- %
0.46
(2007 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
Doğum oranı: |
17.94
doğum/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
Ölüm oranı: |
22.45
ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
Net göç oranı: |
-0.08
göçmen/1000
nüfus
Not: Zimbabwe’den ve
Botswana’dan Güney Afrika’ya daha iyi ekonomik fırsatlar arayan
insanlar gelmektedir. (2007 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
Cinsiyet oranı: |
Doğumda:
1.02 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.012 erkek/kadın
15-64yaş arası: 0.951
erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.628
erkek/kadın
Toplam Nüfus: 0.947 erkek/kadın
(2007 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000
canlı doğumda 59.44
ölüm
Erkek: 1000 canlı doğumda
62.95
ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda
55.84
ölüm (2007 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
Ortalama yaşam süresi: |
Toplam
nüfus: 42.45
yaş
Erkek:
43.21
yaş
Kadın:
41.66
yaş (2007 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
Doğurganlık oranı: |
2.16
çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
Uyruk: |
İsim: Güney
Afrikalı (tekil veya çoğul)
Sıfat: Güney Afrikalı |
|
Güney Afrika'da
Etnik gruplar: |
% 79 zenci
Afrikalı, % 9.6 beyaz, % 8.9 zenci, % 2.5 Hint/Asyalı (2005
nüfus sayımı) |
|
Güney Afrika'da
Dinler: |
% 11.1 Zion
Hıristiyan, % 8.2 Pentecostal/Charismatic, % 7.1 Katolik, % 6.8
Methodist, % 6.7 Hollandalı Protestan, % 3.8 Anglikan, % 1.5
Müslüman, % 36 diğer Hıristiyan, % 2.3 diğerleri, % 1.4
belirlenmemiş, % 15.1 hiçbiri (2001 nüfus sayımı) |
|
Güney Afrika'da
Diller: |
% 23.8 IsiZulu, %
17.6 IsiXhosa, % 13.3 Afrikaans, % 9.4 Sepedi, % 8.2 İngilizce,
% 8.2 Setswana, % 7.9 Sesotho, % 4.4 Xitsonga, % 7.2 diğerleri
(2001 nüfus sayımı) |
|
Güney Afrika'da
Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15
yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam Nüfus: % 86.4
Erkek: % 87
Kadın: % 85.7 (2003 tahmini)
|
|
Yönetim |
|
|
Güney
Afrika'nın
Ülke adı: |
Kabul Edilen
Uzun Biçimi: Güney Afrika Cumhuriyeti
Kabul Edilen Kısa Biçimi: Güney
Afrika
Önceki Adı: Güney Afrika
Birliği |
|
Güney
Afrika'nın Bağımlılık durumu: |
|
|
Güney
Afrika'nın Yönetim biçimi: |
Ülkenin yönetim
biçimi cumhuriyettir. |
|
Güney
Afrika'nın Başkenti: |
İsim:
Pretoria (yönetim başkenti)
Coğrafi koordinatları:
29 12 G, 28 10 D
Zaman farkı: UTC+2 (Standart
zaman boyunca Washington DC’den 7 saat ileri)
Not: Cape Town (yasa başkenti),
Bloemfontein (adli başkent) |
|
Güney
Afrika'nın İdari bölgeleri: |
9 il: Doğu Cape,
Free State, Gauteng, KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga,
Kuzey-Batı, Kuzey Cape, Batı Cape |
|
Güney Afrika'da
Bağımsızlık: |
31 Mayıs
1910 (Dört İngiliz Kolonisinin oluşturduğu Güney Afrika
Birliği’nin kurulması)
31 Mayıs 1961 (Cumhuriyetin
ilan edilmesi) |
|
Güney
Afrika'nın Milli Bayramı: |
Özgürlük Günü, 24
Nisan (1994) |
|
Güney Afrika
Anayasası: |
Anayasa, 4 Aralık
1996’da Anayasa Mahkemesi tarafından onaylandı. 10 Aralık
1996’da başkan Mandela tarafından imzalandı. 4 Şubat 1997’de
yürürlüğe girdi. Halen aşama aşama tamamlanmaktadır.
|
|
Güney Afrika'da
Kanun sistemi: |
Roma-Hollanda
hukukuna ve İngiliz genel hukukuna dayanmaktadır. |
|
Güney Afrika'da
Oy hakkı: |
18 yaş; evrensel |
|
Güney
Afrika'nın Katıldığı uluslar arası örgütler: |
ACP, AfDB, AU, BIS,
C, FAO, G-24, G-77, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICRM, IDA, IFAD,
IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO,
ITU, ITUC, MIGA, MONUC, NAM, NSG, ONUB, OPCW, PCA, SACU, SADC,
UN, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNITAR, UNMEE, UNWTO, UPU, WCL,
WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO, ZC |
|
Güney
Afrika'nın Bayrak şekli: |
İki eşit yatay
şerit bulunmaktadır ve bu renklerin sırası üstten alta kırmızı
ve mavidir. Ortadaki yeşil şerit ise yatay olarak Y biçimde
ayrılıp bu iki şeridi ikiye böler. Y şeklinin dalları gönderin
her iki köşesine kadar uzanır. Dar sarı şeritler tarafından
bölünen dalların olduğu yerde Y şekli ikizkenar üçgeni kucaklar.
Kırmızı ve mavi şeritler yeşil şerit tarafından, kolları ise dar
beyaz çizgiler tarafından bölünür.
|
|
Ekonomi |
|
|
Güney Afrika'da
Ekonomiye genel bakış: |
|
BM
sınıflandırmasına göre, Güney Afrika orta gelirli ülkeler
arasında yer alır. Bol kaynaklara sahip olan ülke, gelişmiş
finans sektörü ve taşımacılık sektörleri ve enerji kaynakları
ülkenin ekonomisinde büyük payı vardır. Ülkenin, tüm bölge
boyunca mal dağıtabilen gelişmiş bir altyapı sistemine sahiptir.
Bazı özellikler
bakımından ülke az gelişmiştir. Özellikle ticari faaliyetler şu
dört merkezin etrafında toplanır: Cape Town, Elizabeth Limanı,
Durban ve Pretoria. Bu bölgeler dışında gelişme sınır
seviyededir ve yoksulluk oranı tüm çabalara rağmen oldukça
yüksektir. Güney Afrika dünyada en büyük gelir eşitsizliğine
sahip ülkelerden biridir. Her ne kadar ırkçılık bitmiş gibi
görünse de azınlık olan beyazlar diğerlerinden çok daha
zengindir ve refah düzeyleri çok daha yüksektir. Ülkede
çözümlenmesi beklenen işsizlik, suç, rüşvet ve AIDS gibi büyük
sorunlar vardır.
2000 yılında
başkan Thabo Mheki ekonomik büyümeyi ve yabancı yatırımları
arttırmak amacıyla özelleştirme politikasına başladı ve devlet
tarafından yapılan gereksiz harcamaları kıstı. |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi): |
|
587.5 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):
|
|
201.4 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı): |
|
% 5 (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP): |
|
13,300 $
(2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım: |
|
Tarım: % 2.6
Endüstri: % 30.3
Hizmet: % 67.1 (2006 tahmini) |
|
İş gücü: |
|
16.09 milyon
kişi (2006 tahmini) |
|
İş gücü- iş
alanlarına göre: |
|
Tarım: % 30
Sanayi: % 25
Diğerleri: % 45 (1999) |
|
İşsizlik oranı: |
|
% 25.5 (2006
tahmini) |
|
Yoksulluk
sınırı altındaki nüfus: |
|
% 50 (2000
tahmini) |
|
Yüzdelik paya
göre ev geliri ya da gideri: |
|
En az: % 10:
% 1.1 En fazla: % 10: %
45.9 (1992) |
|
Enflasyon oranı
(tüketici fiyatları): |
% 5 (2006 tahmini) |
|
Güney Afrika
Bütçesi: |
Gelirler:
72.15
milyar $
Giderler:
75.93
milyar $,
mevcut olmayan sermaye giderleri dâhil.
(2006 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
Tarım – Ürünleri: |
Mısır, buğday,
şeker pancarı, meyve, sebze, hayvan eti, kümes hayvanları, koyun
eti, yün, süt ürünleri |
|
Sanayiler: |
Madencilik
(Dünyanın en büyük platin, altın ve krom üreticisidir.),
otomobil birliği, metal işleme, makine, tekstil ürünleri, demir
çelik, kimyasallar, gübre, yiyecek maddeleri, ticari gemi tamiri
|
|
Güney
Afrika'nın Endüstriyel üretimin gelişme hızı: |
% 7.1 (2006
tahmini) |
|
Güney
Afrika’nın Elektrik üretimi: |
227.2 milyar
kWh (2004) |
|
Güney
Afrika'nın Elektrik tüketimi: |
207 milyar
kWh (2004) |
|
Güney
Afrika'nın Elektrik ihracatı: |
12.4 milyar
kWh (2004) |
|
Güney
Afrika'nın Elektrik ithalatı: |
8.026 milyar
kWh (2004) |
|
Güney
Afrika'nın Petrol üretimi: |
229,900 bbl/gün
(2004 tahmini) |
|
Güney
Afrika'nın Petrol tüketimi: |
502,000 bbl
/gün (2004 tahmini) |
|
Güney
Afrika'nın Petrol ihracatı: |
0 bbl /gün (2001)
|
|
Güney
Afrika'nın Petrol ithalatı: |
0 bbl/ gün (2001) |
|
Güney
Afrika'nın Doğal gaz üretimi: |
2.23 milyar
cu m (2004 tahmini) |
|
Güney
Afrika'nın Doğal gaz tüketimi: |
2.23 milyar
cu m (2004 tahmini) |
|
Güney Afrika’da
İhracat: |
59.15 milyar
$ f.o.b (2006 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
İhracat malları: |
Altın, mücevher,
platin, diğer metaller ve mineraller, makine ve malzeme
|
|
Güney Afrika'da
İhracat ortakları: |
Japonya % 9.9,
Birleşik Krallık % 9.7, Birleşik Devletler % 9.5, Almanya % 6.5,
Hollanda % 4.6 (2005) |
|
Güney Afrika'da
İthalat: |
61.53 milyar
$ f.o.b (2006 tahmini) |
|
Güney Afrika'da
İthalat malları: |
Makine ve malzeme,
kimyasallar, petrol ürünleri, bilimsel gereçler, yiyecek
maddeleri |
|
İthalat
ortakları: |
Almanya % 14.2,
Çin % 9.1, Birleşik Devletler % 7.9, Japonya % 6.8, Kanada %
6.3, Birleşik Krallık % 5.6, Fransa % 4.5, İran % 4.2 (2005)
|
|
Güney Afrika
Dış borç: |
55.47 milyar
$ (30 Haziran 2006) |
|
Güney Afrika
Ekonomik yardım - alıcı |
487.5 milyon
$ (2000) |
|
Güney
Afrika'nın Para birimi (kod): |
Rand |
|
Döviz kurları: |
Randın
Amerikan Dolarına oranı:
6.7649
(2006), 6.3593 (2005),
6.4597 (2004), 7.5648
(2003), 10.5407
(2002) |
|
Güney Afrika'da
Mali yıl: |
1 Nisan – 31 Mart
|
|
İletişim |
|
|
Güney Afrika'da
Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar: |
4.729 milyon
(2005) |
|
Güney Afrika'da
Telefonlar – cep telefonu: |
33.96 milyon
(2005) |
|
Güney Afrika'da
Telefon sistemi: |
Genel
Değerlendirme: Sistem, Afrika’da en gelişmiş ve en modern
sistemdir. Yerel:
Açık-hatlar, mikrodalga radyo röle bağlantıları, fiber-optik
kablo, radyotelefon iletişin istasyonları, kablosuz yerel
bağlantılar bulunmaktadır. Ana merkezler Bloemfontein, Cape Town,
Durban, Johannesburg, Elizabeth Limanı ve Pretoria’dır.
Uluslar arası: Ülke kodu 27;
denizaltından geçen 2 kablo, uydu dünya istasyonları – 3
Intelsat (1 Hint Okyanusu ve 2 Atlantik Okyanusu) |
|
Güney Afrika'da
Radyo yayın istasyonları: |
AM 14, FM 347(artı
243 kesintisiz yayın), kısa dalga 1 (1998) |
|
Güney Afrika'da
Televizyon yayın istasyonları: |
550 (artı 144
süresiz yayın) (1997) |
|
Internet ülke
kodu: |
.za |
|
Güney Afrika
İnternet sahibi: |
645,179
(2006) |
|
Internet
kullanıcıları: |
5.1 milyon
(2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Güney Afrika'da
Hava alanları: |
731 (2006)
|
|
Döşeli pistleri
(asfalt) olan hava alanları: |
Toplam: 146
3,047 m' den fazla: 10
2,438’den 3,047 m ’e: 5
1,524’den 2,437 m 'e: 51
914’den 1,523 m’ e: 67
914 m altı: 13 (2006)
|
|
Döşenmemiş
pistli (asfalt olmayan) hava alanları: |
Toplam: 585
1,524’den 2,437 m 'e: 34
914’den 1,523 m’ e: 302
914 m altı: 249 (2006)
|
|
Karayolları: |
Toplam:
362,099
km
Asfaltlanmış:
73,506
km (239 km
ekspres yol dâhil)
Asfaltlanmamış:
288,593
km (2004) |
|
Güney Afrika'da
Limanlar ve terminaller: |
Cape Town, Durban,
Doğu London, Elizabeth Limanı, Richards Körfezi, Saldanha
Körfezi |
|
Askerlik |
|
|
Güney Afrika
Kuvvet Komutanlıkları: |
Güney Afrika
Ulusal Savunma Kuvvetleri: Güney Afrika Ordusu, Güney Afrika
Donanması, Güney Afrika Hava Kuvvetleri, Ortak Harekât
Komutanlığı, Ortak Destek Komutanlığı, Askeri İstihbarat, Askeri
Sağlık Hizmeti (2007) |
|
Askeri görev
yaşı ve zorunluluk: |
18 yaşına girenler
gönüllü olarak orduya katılabilirler ve kadınların I. Dünya
Savaşına kadar dayanan askerlik geçmişi vardır. Kadınlar savaş
dışı görevlerde yer almaktadır. (2004) |
