|
Giriş: |
GÜRCİSTAN |
|
Gürcistan'ın
Geçmişi: |
Antik
Yunanlar ve Romalılar doğudaki Gürcülere Iberyalılar ve batıdaki
Gürcülere ise Colchialılar adını vermiştir. Batıdaki Colchis ve
doğudaki Iberya adını taşıyan antik Yunanlar ve Romalılar, o
bölgede Hıristiyanlığı benimseyen milletlerdi. 319’da veya
337’de Hıristiyanlığı benimsedikleri düşünülmektedir.
İranlıların, Arapların ve Türklerin bölgeyi yönetmesinin
ardından bu coğrafyada Gürcü Altın Çağı yaşanmıştır. Fakat bu
dönem uzun sürmedi ve 1236’da Moğol istilasıyla altın çağ sona
erdi. 15. yüzyılda krallığın dağılmasından sonra bu bölgeye
akınlar başladı. 16. yüzyıldan itibaren sırasıyla İranlılar ve
Osmanlı İmparatorluğu bölgedeki insanlara boyun eğdirmiştir.
1783’de Kartli-Kakheti krallığı
Rusya ile Georgievsk antlaşmasını imzaladı. Bu antlaşmaya göre
Kartli-Kakheti, Rusya’nın koruması altına girecekti. Fakat bu
antlaşma 1795’de İranlıların Tiflis’i işgal etmelerine etmelerin
engel olamadı. 1805’de yapılan savaşla Ruslar Tiflis’i
İranlıların elinden geri aldı.
1917’de Rusya’da gerçekleşen
Bolşevik İhtilalinden sonra Gürcistan 26 Mayıs 1918’de
bağımsızlığını duyurdu. 1924 Şubatında Kızıl Ordu başkent
Tiflis’e girdi ve Gürcü Bolşevik Filipp Makharadze tarafından
komünist bir yönetim uygulanmaya başlandı.
9 Nisan 1991’de Gürcistan
bağımsızlığını ilan etti ve 26 Mayıs 1991’de Zviad Gamsakhurdia
bağımsız Gürcistan’ın ilk devlet başkanı seçildi.
|
|
Coğrafya |
|
|
Gürcistan'ın
Konumu: |
Güneydoğu Asya’da
bulunan ülke Rusya ve Türkiye arasındadır. Ayrıca Karadeniz’e
sınırı vardır. |
|
Gürcistan'ın
Coğrafi Koordinatları: |
42 00 K, 43 30 D |
|
Gürcistan'ın
Harita dizini: |
Asya |
|
Gürcistan'ın
Yüzölçümü: |
toplam:
69,700
km²
toprak:
69,700
km²
su: 0 km² |
|
Gürcistan Yüz
ölçüm karşılaştırma: |
Yüzölçümü Güney
Karolayna’dan biraz küçüktür |
|
Gürcistan'ın
Kara sınırları: |
Toplam:
1,461
km.
Sınır Komşuları: Ermenistan 164
km, Azerbaycan 322 km, Rusya 723 km, Türkiye 252 km
|
|
Gürcistan'ın
Kıyı boyu: |
Denize kıyı boyu:
310 km. |
|
Gürcistan'ın
Deniz hakları: |
karasal
deniz:12 nm
özel ekonomik bölge: 200 nm |
|
Gürcistan'da
İklim: |
Ülke’de mevsimler
sıcak geçer. Karadeniz sahili kısımlarında ise Akdeniz iklimi
görülmektedir. |
|
Gürcistan'da
Zemin: |
Ülkenin
kuzeyindeki Büyük Kafkas Dağları ve güneyinde Küçük Kafkas
dağlarıyla oldukça engebeli bir ülkedir. Kolkhet'is Dablobi (Kolkhida
Düzlüğü) batıda Karadeniz’e açılmaktadır. Ülkenin batısında
Mtkvari Nehir Çanağı
vardır. Nehirlerin oluşturduğu ovalarda taşınmış topraklar
oldukça verimlidir. |
|
Gürcistan'ın
Rakım uç değerleri: |
En alçak
noktası: Karadeniz 0 m
En yüksek noktası:
Mt'a Shkhara 5,201 m |
|
Gürcistan'ın
Doğal Kaynakları: |
Ormanlar, su gücü,
manganez yatakları, demir filizi, bakır, küçük çaptaki kömür ve
petrol yatakları bulunmaktadır; kıyı iklimi ve topraklar çay ve
narenciye üretimi için önemlidir. |
|
Gürcistan'ın
Toprak kullanımı: |
Tarım alanı:
% 11.51
Sürekli tarım ürünleri: % 3.79
Diğer: %
84.7
(2005) |
|
Gürcistan'da
Sulanan arazi: |
4,690 km²
(2003) |
|
Gürcistan'da
Doğal afetler: |
Genç kıvrım
dağları sebebiyle oluşan depremler |
|
Gürcistan'ın
Çevre – bugünkü sorunları: |
Özellikle
Rust'avi’de
oluşan hava kirliliği, Mtkvari Nehrinde ve Karadeniz’de oluşan
kirlilik, kullanılabilir su miktarının yetersizliği, zehirli
kimyasalların sebep olduğu toprak kirliliği
|
|
Gürcistan Çevre
– uluslar arası anlaşmalar: |
Gruplar:
Hava Kirliliği, Biyofarklılık, İklim Değişikliği, İklim
değişikliği-Kyoto Protokolü, Çölleşme, Tehlikedeki Türler,
Tehlikeli Atıklar, Deniz Kanunu, Ozon tabakası korunması, Gemi
Kirliliği, Sulak Alanlar
İmzalanmış ama onaylanmamış:
Belirtilen antlaşmalardan hiçbiri |
|
Gürcistan
Coğrafya - not: |
Karadeniz’in
doğusunda stratejik öneme sahip ülke Kafkas dağlarını buralardan
geçen yolları kontrol etmektedir. |
|
Halk |
|
|
Gürcistan'ın
Nüfusu: |
4,646,003
kişi (Temmuz 2007 tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0–14 yaş: %
16.7
( erkek 413,506/ kadın
364,407)
15–64 yaş: %
66.6 ( erkek
1,489,081/ kadın 1,605,021)
65 yaş ve üstü: %
16.7
( erkek 311,098/ kadın
462,890) (2007 tahmini.)
|
|
Gürcistan'da
Ortalama yaş: |
Toplam: 38
yaş
Erkek: 35.5 yaş
Kadın: 40.4 yaş (2007 tahmini) |
|
Gürcistan'da
Nüfus artış oranı: |
%
-0.329
(2007 tahmini) |
|
Gürcistan'da
Doğum oranı: |
10.54
doğum/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Gürcistan'da
Ölüm oranı: |
9.37
ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Gürcistan'da
Net göç oranı: |
—4.45
göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Gürcistan'da
Cinsiyet oranı: |
Doğumda:
1.14
erkek/kadın
15 yaş altı:
1.135
erkek/kadın
15-64yaş arası:
0.928
erkek/kadın
65 yaş ve üzeri:
0.672
erkek/kadın
Toplam Nüfus:
0.91
erkek/kadın (2007 tahmini) |
|
Gürcistan'da
Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000
canlı doğumda 19.16 ölüm
Erkek: 1000 canlı doğumda
19.42
ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda
15.01
ölüm (2007 tahmini) |
|
Gürcistan'da
Ortalama yaşam süresi: |
Toplam
nüfus: 76.3
yaş
Erkek: 73 yaş
Kadın: 80.7 yaş (2007 tahmini) |
|
Gürcistan'da
Doğurganlık oranı: |
1.42
çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
Gürcistan'da
Uyruk: |
İsim: Gürcü
(tekil veya çoğul)
Sıfat: Gürcü |
|
Gürcistan'da
Etnik gruplar: |
% 83.8 Gürcü, %
6.5 Azeri, % 5.7 Ermeni, % 1.5 Rus, % 2.5 diğerleri (2002 Nüfus
sayımı) |
|
Gürcistan'da
Dinler: |
% 83.3 Ortodoks
Hıristiyan, % 9.9 Müslüman, % 3.9 Ermeni-Gregoryen, % 0.8
diğerleri (2002 Nüfus sayımı) |
|
Gürcistan'da
Diller: |
% 71 Gürcüce
(resmi dil), % 9 Rusça, % 7 Ermenice, % 6 Azerice, % 7 diğerleri |
|
Gürcistan'da
Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15
yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam Nüfus: % 100
Erkek: % 100
Kadın: % 100 (2004 tahmini) |
|
Yönetim |
|
|
Gürcistan'ın
Ülke adı: |
Kabul Edilen
Uzun Biçimi: Yok
Kabul Edilen Kısa Biçimi:
Gürcistan
Mahalli uzun biçimi: Yok
Mahalli kısa biçimi:
Sak'art'velo
Önceki adı: Gürcistan Sovyet
Sosyalist Cumhuriyeti |
|
Gürcistan'ın
Bağımlılık durumu: |
|
|
Gürcistan'ın
Yönetim biçimi: |
Ülkede yönetim
biçimi demokrasidir. |
|
Gürcistan'ın
Başkenti: |
İsim: Tiflis
Coğrafi koordinatları: 4 43 K,
44 49 D
Zaman farkı: UTC+4 (Standart
zaman boyunca Washington DC’den saat ileri)
Gün ışığından yararlanma
süresi: +1saat, Mart ayı son Pazar günü başlar; Ekim ayı son
Pazar günü sona erer. |
|
Gürcistan'ın
İdari bölgeleri: |
9 bölge,
şehir ve 2 özerk cumhuriyet bulunmaktadır.
Bölgeler: Guria, Imereti, Kakheti,
Kvemo Kartli, Mtskheta-Mtianeti, Racha-Lechkhumi and Kvemo
Svaneti, Samegrelo ve Zemo Svaneti, Samtskhe-Javakheti, Shida
Kartli
Şehirler: Chiat'ura, Gori,
Kutaisi, Poti, Rust'avi, Tiflis, Tqibuli, Tsqaltubo, Zugdidi
Özerk Cumhuriyetler: Abkhazia
or Ap'khazet'is Avtonomiuri Respublika (Sokhumi), Ajaria or
Acharis Avtonomiuri Respublika (Bat'umi) |
|
Gürcistan'da
Bağımsızlık: |
9 Nisan 1991
(Sovyetler Birliği’nden ayrılma) |
|
Gürcistan'ın
Milli Bayramı: |
Bağımsızlık
Günü, 26 Mayıs (1918);
Not: 26 Mayıs 1918 Sovyet
Rusya’dan ayrılma tarihidir. 9 Nisan 1991 ise Sovyetler
Birliği’nden ayrılma tarihidir. |
|
Gürcistan
Anayasası: |
24 Ağustos 1995’de
uyarlandı. |
|
Gürcistan'da
Kanun sistemi: |
Medeni hukuk
sistemine dayanmaktadır ve zorunlu ICJ yargılama yetkisini kabul
etmiştir. |
|
Gürcistan'da Oy
hakkı: |
18 yaş; evrensel
|
|
Gürcistan'ın
Katıldığı uluslar arası örgütler: |
ACCT (gözlemci), BSEC, CE, CIS,
EAPC, EBRD, FAO, GCTU, GUAM, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICRM,
IDA, IFAD, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU,
ISO (yazışmacı), ITU, ITUC, MIGA, OAS (gözlemci), OIF
(gözlemci), OPCW, OSCE, PFP, SECI (observer), UN, UNCTAD,
UNESCO, UNIDO, UNWTO, UPU, WCO, WHO, WIPO, WMO, WTO |
|
Gürcistan'ın
Bayrak şekli: |
Beyaz
dikdörtgenin tam ortasında bayrağın tüm kenarlarına uçları
ulaşan kırmızı bir haç ve dört köşenin her birinde küçük kırmızı
haç vardır. Üstünde toplam beş adet haç bulunan bayrağın geçmişi
14. yüzyıla dayanmaktadır.
|
|
Ekonomi |
|
|
Gürcistan'da
Ekonomiye genel bakış: |
|
Gürcistan’ın
ekonomisi 20. yüzyılın büyük bir kısmı boyunca Sovyetler
Birliği’nin etkisi altında kaldığı için komuta ekonomisi
anlayışı benimsenmişti. SSCB’nin dağılmasından sonra Gürcistan
serbest ekonomi anlayışına geçmek amacıyla büyük reformlar
yaptı. Fakat dağılma sonucu uygulanan reformlar kısa vadede
olumlu sonuçlar getirmedi ve GSİYH ciddi biçimde azaldı. Dünya
Bankası’ndan ve IMF’den alınan yardımlarla ekonomi düzelmeye
başladı. Gürcistan’ın
ekonomisi büyük bir kısmı; üzüm, narenciye gibi tarım ürünlerine
dayanmaktadır. Ayrıca ülkedeki manganez ve bakır yatakları
ekonomiye katkıda bulunmaktadır. Ülke, doğal gaz ve petrol
ürünlerinin büyük bir kısmını ithal etmektedir. Su gücü
potansiyeli olmasına rağmen bunu gerektiği gibi
değerlendirememektedir.
Ülke yapılan yatırımlarla uzun
dönemde stratejik önemini daha da arttırmaktadır. Bakü – Tiflis
– Ceyhan petrol boru hattının tamamlanması ve Bakü – Tiflis –
Erzurum gaz boru hattının yapımı ülkede istihdamın ve
yatırımların artmasını sağladı. Buna rağmen yüksek enerji
fiyatları, ülkenin yetersiz enerji sektörünü daha da kötüye
götürmektedir. |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi): |
|
17.88 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru): |
|
5.234 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı): |
|
% 8 (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP): |
|
3,800 $
(2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım: |
|
Tarım: %
17.7
Endüstri: %
27.5
Hizmet: %
54.8
(2006 tahmini) |
|
İş gücü: |
|
2.04 milyon
kişi (2006 tahmini) |
|
İş gücü- iş
alanlarına göre: |
|
Tarım: % 40
Endüstri: % 20
Hizmet: % 40 (2003) |
|
İşsizlik oranı: |
|
%
12.6
(2006 tahmini) |
|
Yoksulluk
sınırı altındaki nüfus: |
|
%
54
(2003 tahmini) |
|
Yüzdelik paya
göre ev geliri ya da gideri: |
|
En az: % 10:
% 2.3
En fazla: % 10: %27.9 (1995)
|
|
Enflasyon oranı
(tüketici fiyatları): |
%
10
(2006 tahmini) |
|
Gürcistan
Bütçesi: |
Gelirler:
1.726
milyar $
Giderler:
1.879
milyar $,
mevcut olmayan sermaye giderleri dâhil.
(2006 tahmini) |
|
Gürcistan'da
Tarım – Ürünleri: |
Narenciye, üzüm,
çay, fındık, meyve, canlı hayvan |
|
Sanayiler: |
Çelik, uçak
parçaları, makine parçaları, elektrikli eşyalar, madencilik
(manganez ve bakır) |
|
Gürcistan'ın
Endüstriyel üretimin gelişme hızı: |
% 3 (2006 tahmini) |
|
Gürcistan’ın
Elektrik üretimi: |
6.804 milyar
kWh (2004) |
|
Gürcistan'ın
Elektrik tüketimi: |
8.528 milyar
kWh (2004) |
|
Gürcistan'ın
Elektrik ihracatı: |
200 milyon
kWh (2004) |
|
Gürcistan'ın
Elektrik ithalatı: |
2.4 milyar
kWh (2004) |
|
Gürcistan'ın
Petrol üretimi: |
1,981 bbl/gün
(2004 tahmini) |
|
Gürcistan'ın
Petrol tüketimi: |
13,000 bbl
/gün (2004 tahmini) |
|
Gürcistan'ın
Petrol ihracatı: |
0 bbl /gün (2001)
|
|
Gürcistan'ın
Petrol ithalatı: |
0 bbl/ gün (2001) |
|
Gürcistan'ın
Doğal gaz üretimi: |
20 milyon cu m
(2004 tahmini) |
|
Gürcistan'ın
Doğal gaz tüketimi: |
1.5 milyar cu m
(2004 tahmini) |
|
Gürcistan’da
İhracat: |
1.761 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Gürcistan'da
İhracat malları: |
Hurda metal,
makine, kimyasallar, yakıt (tekrar) ihracatı, narenciye, çay,
şarap |
|
Gürcistan'da
İhracat ortakları: |
Rusya % 18.1,
Türkiye % 14.3, Azerbaycan % 9.8, Türkmenistan % 8.9,
Bulgaristan % 5, Ermenistan % 4.7, Ukrayna % 4.4, Kanada % 4.2
(2005) |
|
Gürcistan'da
İthalat: |
23.8 milyar $
f.o.b (2006 tahmini) |
|
Gürcistan'da
İthalat malları: |
Makine ve Malzeme,
Metaller ve Filizler, Kimyasallar ve Plastikler, Mineraller ve
Ham maddeler |
|
İthalat
ortakları: |
Rusya % 15.6,
Almanya % 13.6, İtalya % 9, Türkiye % 6.1, Yunanistan % 5,
Fransa % 4.7 (2005) |
|
Gürcistan Dış
borç: |
3.32 milyar
$ (30 June 2006) |
|
Gürcistan
Ekonomik yardım - alıcı |
ODA, 150 milyon $
(2000 tahmini) |
|
Gürcistan'ın
Para birimi (kod): |
Lari |
|
Döviz kurları: |
Larinin Amerikan Dolarına oranı:
1.78
(2006), 1.8127 (2005),
1.9167 (2004), 1.9167
(2003), 2.1957
(2002) |
|
Gürcistan'da
Mali yıl: |
Takvim yılı
|
|
İletişim |
|
|
Gürcistan'da
Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar: |
683,200
(2004) |
|
Gürcistan'da
Telefonlar – cep telefonu: |
1.459 milyon
(2005) |
|
Gürcistan'da
Telefon sistemi: |
Genel
Değerlendirme: Yok Yerel:
Tiflis’te ve Batum’da yerel cep telefonu ağ bağlantıları vardır.
Şehirlerde 100 kişiye ortalama 20 telefon düşmektedir. Kırsal
kesimlerde ise 100 kişiye 4 telefon düşmektedir.
Uluslar arası: Ülke kodu 995,
şu anki uluslar arası hizmet mikrodalgayla, karadan giden
hatlarla ve Moskova’daki santraldeki uydu bağlantısıyla
sağlanmaktadır. Uluslar arası posta ve teleks hizmeti mevcuttur.
|
|
Gürcistan'da
Radyo yayın istasyonları: |
AM 7, FM 12, kısa
dalga 14 (1998) |
|
Gürcistan'da
Televizyon yayın istasyonları: |
12(ek olarak
kesintisiz yayınlar) (1998) |
|
Internet ülke
kodu: |
.ge |
|
Gürcistan
İnternet sahibi: |
10,752 (2006) |
|
Internet
kullanıcıları: |
175,600 (2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Gürcistan'da
Hava alanları: |
23 (2006) |
|
Döşeli pistleri
(asfalt) olan hava alanları: |
Toplam:19
3,047 m' den fazla: 1
2,438’den 3,047 m ’e: 7
1,524’den 2,437 m 'e: 5
914’den 1,523 m’ e: 4
914 m altı: 2 (2006)
|
|
Döşenmemiş
pistli (asfalt olmayan) hava alanları: |
Toplam: 4
1,524’den 2,437 m 'e: 1
914’den 1,523 m’ e: 2
914 m altı:1 (2006)
|
|
Karayolları: |
Toplam:
20,247
km
Asfaltlanmış:
7,973
km
Asfaltlanmamış:
12,274
km (2004) |
|
Gürcistan’daki
Limanlar ve terminaller: |
Batum, Poti |
|
Askerlik |
|
|
Gürcistan
Kuvvet Komutanlıkları: |
Kara Kuvvetleri
(Ulusal Savunmayı kapsar), Donanma, Hava ve Hava Savunma
Kuvvetleri (2006) |
|
Askeri görev
yaşı ve zorunluluk: |
18 – 34 yaş
arsındakiler için askerlik hizmeti zorunludur ve gönüllüler de
aktif olarak askerlik hizmetini yerine getirebilirler. Zorunlu
eğitim süresi 18 aydır. (2005) |
){kind=link}