|
Giriş: |
HIRVATİSTAN |
|
Hırvatistan'ın
Geçmişi: |
Hırvatlar
Balkanlara 7. yüzyılda yerleşti ve Dalmaçya ve Panoya
prensliklerini kurdular 850’de Trpimiroviç Hanedanlığının
kurulması Dalmaçya Hırvat Dukalığı güçlendirdi. 925’de Dalmaçya
Hırvat Dukalığı ile Panoya Prensliği Kral Tomislav’ın yönetimi
altında girdi. 1102’de ise Hırvatistan, Macaristan Krallığı’nın
bir parçası oldu.
1918 – 1929 yılları arasında
ülke, Sırbistan, Hırvatistan ve Slovenya Krallığı’nın bir
parçası oldu. 1929 – 1941 yılları arasında ise Yugoslavya
Krallığı tarafından yönetildi. Yugoslavya, Marshal Tito yönetimi
altında federal bağımsız komünist devleti oldu. Hırvatistan,
1991’de bağımsızlığını ilan etmesine rağmen bunu Yugoslavya’ya
kabul ettirmesi 4 yıl aldı. |
|
Coğrafya |
|
|
Hırvatistan'ın
Konumu: |
Güneydoğu
Avrupa’da bulunan ülke Bosna Hersek ve Slovenya’nın arasındadır.
Ayrıca Adriya Denizi’ne sınırı vardır. |
|
Hırvatistan'ın
Coğrafi Koordinatları: |
45 10 K, 15 30 D |
|
Hırvatistan'ın
Harita dizini: |
Avrupa |
|
Hırvatistan'ın
Yüzölçümü: |
toplam:
56,542
km²
toprak:
56,414
km²
su: 128 km² |
|
Hırvatistan Yüz
ölçüm karşılaştırma: |
Yüzölçümü Batı
Virjinya’dan biraz küçüktür. |
|
Hırvatistan'ın
Kara sınırları: |
Toplam:
2,197
km.
Sınır Komşuları: Bosna Hersek
932 km, Macaristan 329 km, Sırbistan 241 km, Montenegro 25 km,
Slovenya 670 km |
|
Hırvatistan'ın
Kıyı boyu: |
Denize kıyı
boyu: 5,835
km. (anavatan 1,777 km, adalar 4,058 km)
|
|
Hırvatistan'ın
Deniz hakları: |
karasal
deniz:12 nm
kıtasal şelf: 200 m derinlik
|
|
Hırvatistan'da
İklim: |
Ülke’de Akdeniz
iklimi ve karasal iklim görülür. Karasal iklim kendini sıcak
yazlarla ve soğuk kışlarla belli eder. Kıyı boyunca da kışlar
ılık, yazlar yağmursuz geçer. |
|
Hırvatistan'da
Zemin: |
Yer şekilleri
bakımından farklılık gösterir. Macaristan sınırı boyunca düz
ovalar varken Adriya Denizi kıyıları ve adalara yakın kesimlerde
alçak dağlar ve yüksek kesimler kendini gösterir. |
|
Hırvatistan'ın
Rakım uç değerleri: |
En alçak
noktası: Adriya Denizi 0 m
En yüksek noktası:
Dinara 1,830 m |
|
Hırvatistan'ın
Doğal Kaynakları: |
Petrol, kömür,
boksit, düşük kaliteli demir filizi, kalsiyum, alçı taşı, doğal
asfalt, silis, mika, kil, tuz, su gücü |
|
Hırvatistan'ın
Toprak kullanımı: |
Tarım alanı:
% 25.82
Sürekli tarım ürünleri: %
2.19
Diğer: %
71.99
(2005) |
|
Hırvatistan'da
Sulanan arazi: |
110km²
(2003) |
|
Hırvatistan'da
Doğal afetler: |
Yıkıcı etkiye
sahip depremler |
|
Hırvatistan'ın
Çevre – bugünkü sorunları: |
Hava kirliliği
(Maden sanayisi tesislerinden çıkan gazlar sebep olmaktadır.) ve
bunun sonucunda doğal yaşama ve ormanlara zarar veren asit
yağmurları, endüstriyel ve yerel atıkların yarattığı deniz
kirliliği, toprağın üst kısmının alınması 1992 ve 1995 yılları
arasındaki toplum çekişmesi sonucu altyapının yeniden
hazırlanması |
|
Hırvatistan
Çevre – uluslar arası anlaşmalar: |
Gruplar:
Hava Kirliliği, Hava Kirliliği – Sülfür 94, Biyofarklılık, İklim
Değişikliği, Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Tehlikeli Atıklar,
Ozon tabakası korunması, Deniz Kanunu, Deniz İkmali, Sulak
Alanlar, Balina Avlama
İmzalanmış ama onaylanmamış:
Hava Kirliliği – Uçucu Organik Bileşenler, İklim Değişikliği –
Kyoto Protokolü |
|
Hırvatistan
Coğrafya - not: |
Batı Avrupa’dan
Ege Denizi’ne ve Türk Boğazlarına kadar olan bölgeyi kontrol
eder. Adriya Denizi’ndeki adaların çoğu Hırvatistan kıyıları
boyunca uzanmaktadır. (İrili ufaklı 1,200 ada) |
|
Halk |
|
|
Hırvatistan'ın
Nüfusu: |
4,493,312
kişi (Temmuz 2007 tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0–14 yaş: %
16
( erkek 368,639/ kadın
349,703)
15–64 yaş: %
67.1 ( erkek
1,499,354/ kadın 1,515,932)
65 yaş ve üstü: %
16.9
( erkek 292,526/ kadın
467,158) (2007 tahmini.)
|
|
Hırvatistan'da
Ortalama yaş: |
Toplam: 40.6
yaş
Erkek: 38.6 yaş
Kadın: 42.3 yaş (2007 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
Nüfus artış oranı: |
%
-0.035
(2007 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
Doğum oranı: |
9.63
doğum/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
Ölüm oranı: |
11.57
ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
Net göç oranı: |
1.58
göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
Cinsiyet oranı: |
Doğumda:
1.06
erkek/kadın
15 yaş altı:
1.054
erkek/kadın
15-64yaş arası:
0.989
erkek/kadın
65 yaş ve üzeri:
0.626
erkek/kadın
Toplam Nüfus:
0.926
erkek/kadın (2007 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000
canlı doğumda 6.6
ölüm
Erkek: 1000 canlı doğumda
6.6
ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda
6.6
ölüm (2007 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
Ortalama yaşam süresi: |
Toplam
nüfus: 74.9
yaş
Erkek:
71.26
yaş
Kadın:
78.75
yaş (2007 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
Doğurganlık oranı: |
1.41
çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
Uyruk: |
İsim: Hırvat
(tekil veya çoğul)
Sıfat: Hırvat |
|
Hırvatistan'da
Etnik gruplar: |
% 89.6 Hırvat, %
4.5 Sırp, % 5.9 diğerleri (Boşnak, Macar, Sloven, Çek ve Roma)
(2001 nüfus sayımı) |
|
Hırvatistan'da
Dinler: |
% 87.8 Roma
Katolik, % 4.4 Ortodoks, % 0.4 diğer Hıristiyan, % 1.3 Müslüman,
% 0. diğerleri ve belirtilmemiş, % 5.2 hiçbiri (2001 Nüfus
sayımı) |
|
Hırvatistan'da
Diller: |
% 96.1 Hırvatça, %
1 Sırpça, % 2.9 diğerleri (İtalyanca, Macarca, Çekçe, Slovakça
ve Almanca) |
|
Hırvatistan'da
Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15
yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam Nüfus: % 98.1
Erkek: % 99.3
Kadın: % 97.1 (2001 Nüfus
sayımı) |
|
Yönetim |
|
|
Hırvatistan'ın
Ülke adı: |
Kabul Edilen
Uzun Biçimi: Hırvatistan Cumhuriyeti
Kabul Edilen Kısa Biçimi:
Hırvatistan
Mahalli uzun biçimi:
Republika Hrvatska
Mahalli kısa biçimi:
Hrvatska
Önceki adı: Hırvatistan Halk
Cumhuriyeti, Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti |
|
Hırvatistan'ın
Bağımlılık durumu: |
|
|
Hırvatistan'ın
Yönetim biçimi: |
Ülkede yönetim
biçimi başkanlık/parlamenter demokrasidir. |
|
Hırvatistan'ın
Başkenti: |
İsim:
Zagreb
Coğrafi koordinatları:
45 48 K, 15 58 D
Zaman farkı: UTC+1 (Standart
zaman boyunca Washington DC’den 6 saat ileri)
Gün ışığından yararlanma
süresi: +1saat, Mart ayı son Pazar günü başlar; Ekim ayı son
Pazar günü sona erer. |
|
Hırvatistan'ın
İdari bölgeleri: |
20 idare bölge ve
bir şehir*: Bjelovarsko-Bilogorska Zupanija, Brodsko-Posavska
Zupanija, Dubrovacko-Neretvanska Zupanija, Istarska Zupanija,
Karlovacka Zupanija, Koprivnicko-Krizevacka Zupanija, Krapinsko-Zagorska
Zupanija, Licko-Senjska Zupanija, Medimurska Zupanija, Osjecko-Baranjska
Zupanija, Pozesko-Slavonska Zupanija, Primorsko-Goranska
Zupanija, Sibensko-Kninska Zupanija, Sisacko-Moslavacka Zupanija,
Splitsko-Dalmatinska Zupanija, Varazdinska Zupanija, Viroviticko-Podravska
Zupanija, Vukovarsko-Srijemska Zupanija, Zadarska Zupanija,
Zagreb*, Zagrebacka Zupa |
|
Hırvatistan'da
Bağımsızlık: |
25Haziran 1991(
Yugoslavya’dan ayrıldı.) |
|
Hırvatistan'ın
Milli Bayramı: |
Bağımsızlık
Günü, 8 Ekim (1991);
Not: 25 Haziran 1991’de Hırvat
parlamenterler bağımsızlık için oy kullandılar; 3 ay süren
bekleme süresince Avrupa Topluluklarından Yugoslavya sorununun
barışçıl yollarla çözümlenmesi istendi. Parlamento, 8 Ekim Günü
Yugoslavya ile anayasal ilişkileri kesme kararı aldı.
|
|
Hırvatistan
Anayasası: |
2 Aralık 1990’da
uyarlandı; 2000 ve 2001 yıllarında tekrar gözden geçirildi.
|
|
Hırvatistan'da
Kanun sistemi: |
Medeni hukuk
sistemine dayanmaktadır. |
|
Hırvatistan'da
Oy hakkı: |
18 yaş; evrensel
(eğer çalışıyorsa 16 yaşında oy kullanabilir.) |
|
Hırvatistan'ın
Katıldığı uluslar arası örgütler: |
ACCT (gözlemci),
BIS, BSEC (gözlemci), CE, CEI, EAPC, EBRD, FAO, IADB, IAEA, IBRD,
ICAO, ICC, ICCt, ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO,
Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, ITUC, MIGA, MINURSO, MINUSTAH,
NAM (gözlemci), NSG, OAS (gözlemci), OIF (gözlemci), OPCW, OSCE,
PCA, PFP, SECI, UN, UNCTAD, UNESCO, UNFICYP, UNIDO, UNMEE, UNMIL,
UNMIS, UNMOGIP, UNOCI, UNOMIG, UNWTO, UPU, WCO, WHO, WIPO, WMO,
WTO, ZC |
|
Hırvatistan'ın
Bayrak şekli: |
Üç eşit kalınlıkta
şerit ve şeritlerin sırası üstten alta olmak üzere kırmızı,
beyaz ve mavi ve bu şeritlerin üstüne yerleştirilmiş Hırvat
arması (dama şeklinde kırmızı ve beyaz) |
|
Ekonomi |
|
|
Hırvatistan'da Ekonomiye genel
bakış: |
|
Hırvatistan komünist rejiminden etkilenen ekonomiye sahiptir.
1980lerde ekonomik geçişin başlangıcındayken ülkenin konumu
gelişim açısından gayet uygundu. Savaşın bıraktığı yıkımlar ve
Yugoslavya’nın pazarlarını kaybetmesi ülkeyi olumsuz etkiledi.
Hırvatistan, Yugoslavya’dan
ayrılan cumhuriyetlerinden en refahlarından biri iken ekonomisi
1991- 1995 savaşı esnasında oldukça zarar gördü. Bu da Berlin
Duvarının yıkımından sonra Orta ve Doğu Avrupa’daki yatırımları
kaçırmasından kaynaklanıyordu. 2000 yılından beri turizmin ve
kredilerin sağladığı tüketici harcamaları sayesinde
Hırvatistan’ın GSYİH’si her yıl % 5 civarında artmaya başladı.
Aynı dönemdeki enflasyon oranlarında pek bir değişme
gerçekleşmedi. Ekonomi kısmen de olsa düzelmesine rağmen yüksek
işsizlik oranı ve ticaretin gelişmemesi ülke için hala büyük
sorun teşkil etmektedir. Hırvatistan’ın GSYİH’sinin üçte ikisini
hizmet sektörü karşılamaktadır.
Makroekonomik dengeleme oranına
büyük ölçüde ulaşılmasına rağmen ekonomik reformların
uygulanması uzun süre almaktadır çünkü halk reformlara karşı
temkinli hareket etmektedir ve politikacılar yeterli desteği
verememektedir. |
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH)
(satın alma gücü paritesi): |
|
60.26 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru): |
|
37.42 milyar
$ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı): |
|
% 4.6 (2006
tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP): |
|
13,400 $
(2006 tahmini) |
|
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım: |
|
Tarım: %
6.8
Endüstri: %
30.9
Hizmet: %
62.3
(2006 tahmini) |
|
İş gücü: |
|
1.72 milyon
kişi (2006 tahmini) |
|
İş gücü- iş alanlarına göre: |
|
Tarım: %
2.7
Endüstri: %
32.8
Hizmet: %
64.5
(2003) |
|
İşsizlik oranı: |
|
%
17.2
resmi oran; iş gücü ile ilgili araştırmalar işsizlik oranının %
14 olduğunu savunmaktadır.(2006 tahmini) |
|
Yoksulluk
sınırı altındaki nüfus: |
|
%
11
(2003 tahmini) |
|
Yüzdelik paya
göre ev geliri ya da gideri: |
|
En az: % 10:
% 3.4
En fazla: % 10: %
24.5
(2003 tahmini) |
|
Enflasyon oranı
(tüketici fiyatları): |
% 3.4 (2006
tahmini) |
|
Hırvatistan
Bütçesi: |
Gelirler:
17.78
milyar $
Giderler:
19.06
milyar $,
mevcut olmayan sermaye giderleri dâhil.
(2006 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
Tarım – Ürünleri: |
Buğday, mısır,
şeker pancarı, ayçiçeği tohumu, arpa, kabayonca, yonca, zeytin,
narenciye, üzüm, soya fasulyesi, patates, canlı hayvan, süt
ürünleri |
|
Sanayiler: |
Kimyasallar,
makine malzemeleri, imal edilmiş madenler, elektronik aletler,
çelik ürünleri, alüminyum, kâğıt, orman ürünleri, yapı
malzemeleri, tekstil ürünleri, gemi yapımı, petrol ve petrol
rafinerisi, yiyecek ve meşrubat, turizm |
|
Hırvatistan'ın
Endüstriyel üretimin gelişme hızı: |
% 5 (2006 tahmini) |
|
Hırvatistan’ın
Elektrik üretimi: |
12.95 milyar
kWh (2004) |
|
Hırvatistan'ın
Elektrik tüketimi: |
16.53 milyar
kWh (2004) |
|
Hırvatistan'ın
Elektrik ihracatı: |
600 milyon
kWh (2004) |
|
Hırvatistan'ın
Elektrik ithalatı: |
5.086 milyar
kWh (2004) |
|
Hırvatistan'ın
Petrol üretimi: |
20,500 bbl/gün
(2004 tahmini) |
|
Hırvatistan'ın
Petrol tüketimi: |
93,000 bbl
/gün (2004 tahmini) |
|
Hırvatistan'ın
Petrol ihracatı: |
0 bbl /gün (2001)
|
|
Hırvatistan'ın
Petrol ithalatı: |
0 bbl/ gün (2001) |
|
Hırvatistan'ın
Doğal gaz üretimi: |
1.64 milyar
milyon cu m (2004 tahmini) |
|
Hırvatistan'ın
Doğal gaz tüketimi: |
2.75 milyar
cu m (2004 tahmini) |
|
Hırvatistan'ın
Doğal gaz ihracatı: |
0 cu m (2004 tahmini) |
|
Hırvatistan'ın
Doğal gaz ithalatı: |
1.11 milyar cu m (2004 tahmini) |
|
Hırvatistan’da
İhracat: |
11.17 milyar
$ f.o.b (2006 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
İhracat malları: |
Taşımacılık
malzemeleri, tekstil ürünleri, kimyasallar, yakıt |
|
Hırvatistan'da
İhracat ortakları: |
İtalya % 21.8,
Bosna Hersek % 14.7, Almanya % 10.7, Slovenya % 8.1, Avusturya %
7.3 (2005) |
|
Hırvatistan'da
İthalat: |
21.79 milyar
$ f.o.b (2006 tahmini) |
|
Hırvatistan'da
İthalat malları: |
Makine ve Malzeme,
taşımacılık ve elektrik malzemeleri, kimyasallar, yakıtlar,
yağlayıcı maddeler, |
|
İthalat
ortakları: |
İtalya % 15.9,
Almanya % 14.9, Rusya % 9.1, Slovenya % 6.8, Avusturya % 5.8,
Çin % 4.7, Fransa % 4.2 (2005) |
|
Hırvatistan Dış
borç: |
33.09 milyar
$ (30 Haziran 2006) |
|
Hırvatistan
Ekonomik yardım - alıcı |
ODA, 166.5 milyon
$ (2002) |
|
Hırvatistan'ın
Para birimi (kod): |
Kuna |
|
Döviz kurları: |
Kunanın Amerikan Dolarına oranı:
5.8625
(2006), 5.9473 (2005),
6.0358 (2004), 6.7035
(2003), 7.8687
(2002) |
|
Hırvatistan'da
Mali yıl: |
Takvim yılı
|
|
İletişim |
|
|
Hırvatistan'da
Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar: |
1.89 milyon
(2004) |
|
Hırvatistan'da
Telefonlar – cep telefonu: |
2.984 milyon
(2005) |
|
Hırvatistan'da
Telefon sistemi: |
Genel
Değerlendirme: Yok Yerel:
Yapı planları tüm analog devreleri dijital sistemlerle
değiştirme işlemini kapsamaktadır. Bu şekilde ağ genişletilecek.
Ana bölgeyi değiştirmek için yardım alma plan dâhilindedir.
Uluslar arası: Ülke kodu 385,
dijital uluslar arası servis Zagreb’deki ana şalter üzerinden
sağlanmaktadır. Hırvatistan Trans – Asya – Avrupa fiber optik
projesine katılmaktadır. Hırvatistan ADRIYA 1’e yatırımda
bulunmaktadır. Ayrıca Almanya, Arnavutluk ve Yunanistan ile bir
fiber optik projesi hazırlamaktadır. |
|
Hırvatistan'da
Radyo yayın istasyonları: |
AM 16, FM 98, kısa
dalga 5 (1999) |
|
Hırvatistan'da
Televizyon yayın istasyonları: |
36 (ek olarak 321
kesintisiz yayın) (1995) |
|
Internet ülke
kodu: |
.hr |
|
Hırvatistan
İnternet sahibi: |
18,825 (2006) |
|
Internet
kullanıcıları: |
1.451 milyon (2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Hırvatistan'da
Hava alanları: |
68 (2006) |
|
Döşeli pistleri
(asfalt) olan hava alanları: |
Toplam:23
3,047 m' den fazla: 2
2,438’den 3,047 m ’e: 6
1,524’den 2,437 m 'e: 2
914’den 1,523 m’ e: 4
914 m altı: 9 (2006)
|
|
Döşenmemiş
pistli (asfalt olmayan) hava alanları: |
Toplam: 45
1,524’den 2,437 m 'e: 1
914’den 1,523 m’ e: 7
914 m altı:37 (2006)
|
|
Karayolları: |
Toplam:
28,344
km
Asfaltlanmış:
24,186
km (712
km’lik ekspres yolu kapsamaktadır.)
Asfaltlanmamış:
4,158
km (2004) |
|
Hırvatistan’daki Limanlar ve terminaller: |
Omisalj, Ploce, Rijeka, Sibenik,
Vukovar (Danube’da) |
|
Askerlik |
|
|
Hırvatistan
Kuvvet Komutanlıkları: |
Kara Kuvvetleri (Hrvatska
Kopnena Vojska, HKoV), Donanma Kuvvetleri (Hrvatska Ratna
Mornarica, HRM), Hava ve Hava Savunma Kuvvetleri (Hrvatsko Ratno
Zrakoplovstvo i Protuzrakoplovna Obrana, HRZiPZO), Öğrenim ve
Eğitim Komutanlığı, Lojistik Komutanlığı; Askeri Polis
Kuvvetleri Hırvat Askeri Kuvvetlerinin her birini
destekler.(2006) |
|
Askeri görev
yaşı ve zorunluluk: |
18 yaşına girenler
için askerlik hizmeti zorunludur; zorunlu eğitim süresi 6 aydır.
16 yaşına giren gençler izin alarak gönüllü askeri hizmetini
yerine getirebilirler. |
