Irak irak,Irak

Giriş:	IRAK
Irak’ın Geçmişi:	Irak, tarihte iki nehir arası anlamına gelen Mezopotamya olarak bilinmektedir. Burası dünyada ilk bilinen medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Sümerler, Babilliler ve Asurlular bu medeniyetlerden en çok bilinenlerindendir. Bu medeniyetler ilk yazıyı kullanmışlar ve bilim, matematik, astronomi ve felsefe gibi konularda ileri gitmişlerdir. MÖ 6. yüzyılda Büyük Cyrus, bu bölgesi işgal etmiş ve bölgenin yönetimi yaklaşık dört yüzyıl boyunca Achaemenid İmparatorluğu altında kaldı. Daha sonra bölgeye sırasıyla Büyük İskender ve Sasaniler hâkim oldu. 7. yüzyıla gelindiğinde ise ülkede İslam yayılmaya başladı. Özellikle İslam’ın doğuşundan hemen sonra ülkeye yayılmaya başlaması ülkenin İslamiyet’in doğduğu Arap Yarımadasına yakın olmasından kaynaklanıyordu. Abbasi Halifeliği, 8. yüzyılda Bağdat’ı başkenti ilan etti ve Bağdat Arap dünyasının ve Müslümanlığın merkezi haline geldi. Bağdat, Orta Çağ’daki en büyük başkentlerden bir tanesiydi. 1257’de Moğol imparatoru Hulagu Kağan, Abbasi halifesinden Bağdat’ı kendilerine teslim etmelerini istedi. Abbasi halifesi, hakanını isteğini reddedince Hulagu Kağan, Abbasi halifeliğini ve Bağdat Kütüphanesini yıktı. Bu yıkımdan sonra bölge hiçbir zaman eski önemine ulaşamadı. I. Dünya Savaşı’na kadar ülkenin yönetimi Osmanlı İmparatorluğu’nun yönetimindeydi. Fakat imparatorluk savaşı kaybedince İngiliz kuvvetleri Osmanlıları bölgeden çıkardı. Irak, 1932’de bağımsızlığını ilan etti. 1958’de cumhuriyet ilan edildi. Fakat 2003 yılına kadar ülkeyi askeri kökenliler yönetti. Bunların sonuncusu olan Saddam Hüseyin, 2003’de Birleşik Devletlerin müdahalesiyle rejime son verildi. BMGK, Irak’ta vekil bir yönetim oluşturdu ve 20 Haziran 2004’te yapılan seçimlerden sonra Irak’ın yönetimini yeni seçilen hükümete teslim etti.
Coğrafya
Irak'ın Konumu:	Orta Doğu’da bulunan ülkenin Basra Körfezi ile sınırı vardır. İran ve Kuveyt’in arasında yer almaktadır.
Irak'ın Coğrafi Koordinatları:	33 00 K, 44 00 D
Irak'ın Harita dizini:	Orta Doğu
Irak'ın Yüzölçümü:	toplam: 437,072km² toprak: 432,162 km² su: 4,910km²
Irak Yüz ölçüm karşılaştırma:	Ülkenin yüzölçümü Idaho’nun iki katından biraz büyüktür.
Irak'ın Kara sınırları:	Toplam: 3,650 km Komşu ülkeler: İran 1,458 km, Ürdün 181 km, Kuveyt 240 km, Suudi Arabistan 814 km, Suriye 605 km, Türkiye 352 km
Irak'nın Kıyı boyu:	58 km
Irak'ın Deniz hakları:	karasal deniz:12 nm kıtasal şelf: belirlenmemiş
Irak’ta İklim:	Ülkenin büyük bir bölümü çöllerle kaplıdır. Kışlar serin ve ılık geçerken yazlar kuru, sıcak ve bulutsuzdur. İran ve Türkiye sınırı boyunca dağlık kesimlerde ilkbahara kadar yerde kalan kar yağışları ile kış mevsimi oldukça sert geçer. Bu karların erimesiyle de zaman zaman orta ve güney Irak’ta sel olayları yaşanır.
Irak’ta Zemin:	Ülkenin büyük bir kesimi çöllerle kaplı iken İran sınırına yakın yerlerde sazlıklarla kaplı bataklıklar bulunur. İran ve Türkiye sınırı boyunca dağlar uzanır.
Irak'nın Rakım uç değerleri:	En alçak noktası: Basra Körfezi 0 m En yüksek noktası: Adsız zirve 3,611 m. Bu zirve Gundah Zhur (3,607 m) veya Kuh-e Hajji-Ebrahim (3,595 m) değildir.
Irak'ın Doğal Kaynakları:	Petrol, doğal gaz, fosfat, sülfür
Irak'ın Toprak kullanımı:	Tarım alanı: % 13.12 Sürekli tarım ürünleri: % 0.61 Diğer: % 86.27 (2005)
Irak’ta Sulanan arazi:	35,250km² (2003)
Irak’ta Doğal afetler:	Toz ve kum fırtınaları, seller
Irak'ın Çevre – bugünkü sorunları:	Hükümet su kontrol birlikleri nehir yataklarını değiştirerek bataklık alanları kuruttu. Bu bölgelerde binlerce yıldır yaşayan Arapların yerleri değiştirildi. Doğal hayatın tahribatı da bölgedeki vahşi yaşamı tehdit etmektedir. İçilebilir suyun yetersizliği, hava ve su kirliliği, toprak aşınması ve erozyon, çölleşme ülke için önemli sorunlardadır.
Irak Çevre – uluslar arası anlaşmalar:	Gruplar: Antarktik Antlaşması, Biyofarklılık, İklim Değişikliği, Deniz Kanunu İmzalanmış ama onaylanmamış: Çevresel Modifikasyon
Irak Coğrafya - not:	Dicle ve Fırat’ın birleştiği bölgede bulunmaktadır ve Basra Körfezi’nin hemen yanı başındadır.
Halk
Irak'ın Nüfusu:	27,499,638 kişi (Temmuz 2007 tahmini)
Yaş dağılımı:	0-14 yaş: % 39.4 ( erkek 5,509,736/ kadın 5,338,722) 15-64 yaş: % 57.6 ( erkek 8,018,841/ kadın 7,812,611) 65 yaş ve üstü: % 3 ( erkek 386,321/ kadın 433,407) (2007 tahmini.)
Irak’ta Ortalama yaş:	Toplam: 20 yaş Erkek: 19.9 yaş Kadın: 20 yaş (2007 tahmini)
Irak’ta Nüfus artış oranı:	% 2.618 (2007 tahmini)
Irak’ta Doğum oranı:	31.44doğum/1000 nüfus (2007 tahmini)
Irak’ta Ölüm oranı:	5.26 ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini)
Irak’ta Net göç oranı:	0 göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini)
Irak’ta Cinsiyet oranı:	Doğumda: 1.05 erkek/kadın 15 yaş altı: 1.032 erkek/kadın 15-64yaş arası: 1.026 erkek/kadın 65 yaş ve üzeri: 0.891 erkek/kadın Toplam Nüfus: 1.024 erkek/kadın (2007 tahmini)
Irak’ta Bebek ölüm oranı:	Toplam: 1000 canlı doğumda 47.04 ölüm Erkek: 1000 canlı doğumda 52.73 ölüm Kadın: 1000 canlı doğumda 52.73 ölüm (2007 tahmini)
Irak’ta Ortalama yaşam süresi:	Toplam nüfus: 69.31 yaş Erkek: 68.04 yaş Kadın: 70.65 yaş (2007 tahmini)
Irak’ta Doğurganlık oranı:	4.07 çocuk/kadın (2007 tahmini)
Irak’ta Uyruk:	İsim: Iraklı (tekil veya çoğul) Sıfat: Iraklı
Irak’ta Etnik gruplar:	% 75–80 Arap, % 15-20 Kürt, % 5 Türkmen, Asur kökenli ve diğerleri
Irak’ta Dinler:	% 97 Müslüman (% 60-65 Şii, %30-32 Sünni) % 3 Hıristiyan ve diğerleri
Irak’ta Diller:	Arapça, Kürtçe (Kürt bölgelerinde resmi dil), Asurluca, Ermenice, Türkçe
Irak’ta Okuryazarlık oranı:	Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup yazabilir. Toplam Nüfus: % 74.1 Erkek: % 84.1 Kadın: % 64.2 (2004 tahmini)
Yönetim
Irak'ın Ülke adı:	Kabul Edilen Uzun Biçimi: Irak Cumhuriyeti Kabul Edilen Kısa Biçimi: Irak Mahalli uzun biçimi: Al Jumhuriyah al Iraqiyah Mahalli kısa biçimi: Al Iraq
Irak'ın Bağımlılık durumu:
Irak'ın Yönetim biçimi:	Ülkenin yönetim biçimi parlamenter demokrasidir.
Irak'ın Başkenti:	İsim: Bağdat Coğrafi koordinatları: 33 21 K, 44 25 D Zaman farkı: UTC+3 (Standart zaman boyunca Washington DC’den 8 saat ileri)
Irak'ın İdari bölgeleri:	18 yönetim bölgesi: Al Anbar, Al Basrah, Al Muthanna, Al Qadisiyah, An Najaf, Arbil, Süleymaniye, At Ta'mim, Babil, Bağdat, Dahuk, Dhi Qar, Diyala, Karbala', Maysan, Ninawa, Salah ad Din, Wasit.
Irak’ta Bağımsızlık:	3 Ekim 1932 (İngiliz yönetimi altındaki Milletler Cemiyeti mandasından ayrılması) Not: 28 Haziran 2004’te Koalisyon Geçici Yönetimi, egemenliği seçimlerde yeni Irak yönetimine bıraktı.
Irak'ın Milli Bayramı:	İhtilal Günü – 3 Temmuz (1968) Not: Bu tatil, Saddam Hüseyin rejimi zamanında kutlanıyordu. Irak Hükümeti henüz ulusal bir gün ilan etmedi.
Irak Anayasası:	15 Ekim 2005’te onaylandı.(Anayasa İnceleme Komitesi tarafından 2007’de bu anayasa ile ilgili referandum yapılabilir.)
Irak’ta Kanun sistemi:	Irak anayasasının belirlediği çerçeve dâhilinde Avrupa medeni hukukunun ve İslam hukukunun etkisi olmuştur.
Irak’ta Oy hakkı:	18 yaş; evrensel ve zorunlu
Irak'ın Katıldığı uluslar arası örgütler:	ABEDA, AFESD, AMF, CAEU, FAO, G-77, IAEA, IBRD, ICAO, ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, ISO, ITU, LAS, NAM, OAPEC, OIC, OPEC, PCA, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNWTO, UPU, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO (gözlemci)
Irak'ın Bayrak şekli:	Üstten alta olmak üzere üç yatay şerit ve bu şeritlerin renkleri sırasıyla kırmızı, beyaz ve siyahtır. Beyaz şeridin ortasında yatay bir çizgi üzerinde üç yeşil beş uçlu yıldız vardır. Ortadaki yıldızın sağında Allahü kelimesi ve ortadaki yıldızın solunda Ekber kelimesi Arapça yazılmıştır. Bu yazı 1991’de Körfez krizi zamanda eklenmiştir. Suriye’nin bayrağına benzer.
Ekonomi
Irak’ta Ekonomiye genel bakış:
Irak’ta Ekonomiye genel bakış:	Irak ekonomisinde petrolün payı oldukça büyüktür. Dış kaynakların % 95’ini petrol sağlamaktadır. Ağustos 1990’da Irak’ın Kuveyt’e el koyması uluslar arası ekonomik yaptırımlara sebep oldu. Büyük askeri veya iç güvenlik kuvvetlerini destekleyen yönetim politikaları ekonomiye zarar verdi. BM Güvenlik Konseyi, Irak’ın belirli bir program altında insan ihtiyaçları için petrol ihraç etmesi için yetki verdi. Birleşik Devletlerin başını çektiği askeri zafer birçok merkezi yönetimin çökmesiyle sonuçlandı. İsyancıların saldırıları, yağmalama ve sabotajlar ekonomiyi yeniden yapılandırmak için sarf edilen gayretlerin bir kısmını boşa çıkardı. Politik belirsizliğe rağmen, ekonomik politikaları uygulamak amacıyla gerekli kurumları kurmaya devam ediyor.
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi):
	87.9 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):	87.9 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):	40.66 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı):	40.66 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı):	% 2.4 (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP):	% 2.4 (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP):	2,900 $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım:	2,900 $ (2006 tahmini)
	Tarım: % 7.3 Endüstri: % 66.6 Hizmet: % 26.1 (2006 tahmini)
İş gücü:
İş gücü:	7.4 milyon kişi (2004 tahmini)
İş gücü- iş alanlarına göre:	7.4 milyon kişi (2004 tahmini)
İş gücü- iş alanlarına göre:	Tarım: Mevcut değil Endüstri: Mevcut değil Hizmet: Mevcut değil
İşsizlik oranı:
İşsizlik oranı:	% 25-30 (2006 tahmini)
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus:	% 25-30 (2006 tahmini)
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus:	Mevcut değil (2005)
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:	Mevcut değil (2005)
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:	En az: % 10: Mevcut değil En fazla: % 10: Mevcut değil (2004)
Enflasyon oranı (tüketici fiyatları):	% 64.8 (2006 tahmini)
Irak Bütçesi:	Gelirler: 33.4 milyar $ Giderler: 41 milyar $ (2006 tahmini)
Irak'da Tarım – Ürünleri:	Buğday, arpa, pirinç, pamuk, sığır, koyun, kümes hayvanları
Sanayiler:	Petrol, kimyasal, tekstil ürünleri, deri, yapı ürünleri, yiyecek işleme, gübre, metal yapım/işleme
Irak'ın Endüstriyel üretimin gelişme hızı:	Mevcut değil (2006 tahmini)
Irak’ın Elektrik üretimi:	34.6 milyar kWh (2004)
Irak'ın Elektrik tüketimi:	33.3 milyar kWh (2004)
Irak'ın Elektrik ihracatı:	0 kWh (2004)
Irak'ın Elektrik ithalatı:	2.02 milyar kWh (2004)
Irak'ın Petrol üretimi:	2.13 milyon bbl/gün Not: 2002’de savaş öncesi dönemde üretim 2.02 milyon bbl/gün idi. (2005 tahmini)
Irak'ın Petrol tüketimi:	377,000 bbl /gün (2004 tahmini)
Irak'in Petrol ihracatı:	1.5 milyon bbl /gün
Irak'ın Petrol ithalatı:	0 bbl/ gün
Irak'ın Doğal gaz üretimi:	1.75 milyar cu m (2004 tahmini)
Irak'nın Doğal gaz tüketimi:	1.75 milyar cu m (2004 tahmini)
Irak’ta İhracat:	32.19 milyar $ f.o.b (2006 tahmini)
Irak'da İhracat malları:	Ham petrol % 84, yakıt harici hammadde % 8, yiyecek ve canlı hayvan % 5
Irak’ta İhracat ortakları:	Birleşik Devletler % 49.7, İtalya % 10.4, İspanya % 6.3, Kanada % 5.6 (2005)
Irak’ta İthalat:	20.76 milyar $ f.o.b (2006 tahmini)
Irak’ta İthalat malları:	Yiyecek, ilaç, sanayi ürünleri
İthalat ortakları:	Türkiye % 23.4, Suriye % 23.1, Birleşik Devletler % 11.7, Ürdün % 6.3 (2005)
Irak Dış borç:	81.48 milyar $ (30 Haziran 2006 tahmini)
Irak Ekonomik yardım - alıcı	2004 – 2007 yılları arasında Birleşik Devletler hariç toplam 13.5 milyar $ yardım aldı. Ülkenin aldığı yardım toplam 33 milyar $’dır.
Irak'ın Para birimi (kod):	Yeni Irak Dinarı (22 Ocak 2004’ten beri)
Döviz kurları:	Irak Dinarının Amerikan Dolarına oranı: 1,466 (2006), 1,475 (2005) 1,890 (2003’ün ikinci yarısı), 0.3109 (2001)
Irak’ta Mali yıl:	Takvim Yılı
İletişim
Irak’ta Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar:	1.547 milyon (2005)
Irak’ta Telefonlar – cep telefonu:	8.7 milyon (2005)
Irak’ta Telefon sistemi:	Genel Değerlendirme: 2003’te Irak’ın özgürlüğünün beklenmeyen etkileri ülkedeki telekomünikasyon hizmeti zarar gördü. Usaid, şalter bağlantılarını sağladı ve yeni cep telefonu ve uydu iletişim tesisi inşa etti. Yerel: 2003’teki savaş zamanında zarar gören hatlar ve şalterler tamir edildi. Ama zaman zaman yapılan sabotajlar hala hatlara zarar vermektedir. Cep telefonu hizmeti birçok büyük kentte mevcuttur. Ülke 3 GSM operatörü faaliyettedir. Uluslar arası: Ülke kodu 964, Uydu dünya istasyonları – 2 Intelsat, (1 Atlantik Okyanusu ve 1 Hint Okyanusu), 1 Intersputnik (Atlantik Okyanusu bölgesi), ve 1 Arabsat (faaliyette değil) (2006)
Irak’ta Radyo yayın istasyonları:	17 aylık düzensiz bir medya gelişiminden sonra ülkede 80 radyo istasyonu kuruldu.
Irak’ta Televizyon yayın istasyonları:	21 (1997)
Internet ülke kodu:	.iq
Irak İnternet sahibi:	5 (2006)
Internet kullanıcıları:	36,000 (2005)
Taşımacılık
Irak’ta Hava alanları:	110 (2006)
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava alanları:	Toplam: 77 3,047 m' den fazla: 20 2,438’den 3,047 m ’e: 97 1,524’den 2,437 m 'e: 5 914’den 1,523 m’ e: 6 914 m altı: 9 (2006)
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan) hava alanları:	Toplam: 33 3,047 m' den fazla: 2 2,438’den 3,047 m ’e: 4 1,524’den 2,437 m 'e: 4 914’den 1,523 m’ e: 13 914 m altı:10 (2006)
Karayolları:	Toplam: 45,550km Asfaltlanmış: 38,399 km Asfaltlanmamış: 7,151 km (2004)
Irak’ta Limanlar ve terminaller:	Al Basrah, Khawr az Zubayr, Umm Qasr
Askerlik
Irak Kuvvet Komutanlıkları:	Irak Silahlı Kuvvetleri: Irak Ordusu (Irak Özel Operasyon Kuvvetlerini kapsar), Irak Donanması (Önceki adı Irak Kıyı Savunma Kuvvetleri), Irak Hava Kuvvetleri (Önceki adı Irak Ordusu Hava Birlikleri)dir. (2005)
Askeri görev yaşı ve zorunluluk:	Tüm gönüllüler orduya katılabilir. Yeni Irak Kuvvetleri, yaşları 18–40 arasında değişen yeni bir profesyonel Irak askeri kuvvetleri kuruyor. Yeni ordunun kurulma amacı, ülkeyi dış tehditlerden korumak ve bu dönmedeki ayaklanmaları engellemektir.

IRAK