|
Giriş: |
İrlanda |
|
İrlanda'nın Geçmişi: |
İrlanda'daki Demir Çağı Keltler
olarak bilinen insanlarla neredeyde özdeşleşmiştir. Keltler, MÖ
8. ve 1. yüzyıllar arası göç dalgaları halinde İrlanda'yı
kolonileştirmişlerdir. Keltlerin son göç dalgasını oluşturan
Gaellilerin gelmesiyle ada beş veya daha fazla krallığa bölündü.
Norsların akınları 8.yüzyılın sonlarına doğru başladı ve Kral
Brian BORU'nun 1014 yılında Danimarkalıları mağlup etmesiyle
nihayet sona erdi. 12.yüzyılda başlayan İngiliz akınları, sert
baskı ve isyanlarla 7 yüzyıl devam edecek olan İrlanda-Anglo
Sakson mücadelesini başlatacaktı. Başarısız bir isyan olarak
tarihe geçen 1916 Pazartesi Paskalyası isyanı bir çok yıldır
deam eden gerilla refahını bozmuş ve 1921 yılında 26 güney
eyaletinin İngiltere'den bağımsızlığını karanmasına neden
olmuştu; fakat 6 kuzey eyaleti hala İngiltere'nin bir
parçasıydı. 1948'de İrlanda İngiliz Birleşik Krallığından
çekildi ve 1973 yılında Avrupa Topluluğuna üye oldu. İrlanda
Devleti, İrlanda'nın barışcıl yollardan tekrardan birleşmesi
için yeni yöntemler denedi ve terörist gruplarla mücadele etmek
için İngiltere ile iş birliği yaptı. Kuzey İrlanda ile yapılan
bir barış görüşmesi bazı zorluklarla tamamlandı. 2006 yılında
İngili< ve İrlanda Hükümetleri, 1998yılında imzalanan Good
Friday Antlaşması üzerine kurulan Aziz Andrew Antlaşmasını
tamamlamak için çalışmalara başladılar. |
|
İrlanda Coğrafyası |
|
|
İrlanda'nın
Konumu: |
Batı Avrupadadır.Atlas
Okyanusu'nun kuzeyinde bulunan İrlanda adasının üçte ikisini
kaplar ve İngiltere'nin batısındadır. |
|
İrlanda'nın
Coğrafi Koordinatları: |
53 00 K, 8 00 B |
|
İrlanda'nın Harita dizini: |
Avrupa |
|
İrlanda'nın Yüzölçümü: |
toplam: 70,280 km²
toprak: 68,890 km²
su: 1,390 km² |
|
İrlanda
Yüz ölçüm karşılaştırma: |
Batu Vriginya'dan çok az büyüktür.
|
|
İrlanda'nın
Kara sınırları: |
Toplam: 360 km
Sınır Komşuları: İngiltere
360km. |
|
İrlanda'nın
Kıyı boyu: |
1,448 km |
|
İrlanda'nın
Deniz hakları: |
karasal deniz:12 nm
Özel balıkçılık bölgesi: 200nm |
|
İrlanda'da
İklim: |
Ilıman ve denizseldir; Kuzey
Atlantik akıntısı hava koşullarını değiştirir; Kışları ılık,
yazları ise serindir; genelde nemlidir; yılın yarıdan fazlasını
bulutlu olarak geçirir. |
|
İrlanda'da
Zemin (Toprak Yapısı- Arazi) : |
Genelde alçak dağlar ve tepelerle
çevrilmiş iç ovalar seviyesindedir. Batı kıyısındaki sahillerde
deniz uçurumları oluşmuştur. |
|
İrlanda'nın
Rakım uç değerleri: |
En alçak noktası: Atlas Okyanusu 0
m
En yüksek noktası:
Carrauntoohil 1,041 m |
|
İrlanda'nın
Doğal Kaynakları: |
Doğal gaz, Bataklık kömürü, bakır,
kurşun, çinko, gümüş, barit, alçıtaşı, kireçtaşı ve dolomit. |
|
İrlanda'nın
Toprak kullanımı: |
Tarım alanı: % 16.82
Sürekli tarım ürünleri: %0.03
Diğer: %83.15 (2005)
|
|
İrlanda'da
Sulanan arazi: |
Mevcut Değil. |
|
İrlanda'da Doğal afetler: |
Mevcut Değil. |
|
İrlanda'nın
Çevre – bugünkü sorunları: |
Tarım alanlarından akan su
-özellikle göllerde- su kirliliğine neden olur. |
|
İrlanda
Çevre – uluslar arası anlaşmalar: |
Gruplar: Hava Kirliliği, Hava
Kirliliği-Nitrojen Oxidler, Hava Kirliliği Sülfür-94,
Biyofarklılık ,İklim Değişikliği ,İklim değişikliği-Kyoto
Protokolü, Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Çevresel Modifikasyon,
Deniz Kanunu, Deniz Kirliliği, Tehlikeli Atık Maddeler, Ozon
tabakası korunması, Tropikal Kereste-83, Tropikal Kereste-94,
Gemi Kirliliği, Bataklık Alanlar, Balina Avcılıgı
İmzalanmış ama onaylanmamış:
seçilmiş anlaşmalardan hiçbiri |
|
İrlanda
Coğrafya - not: |
Kuzey Amerika ile Avrupa
arasındaki en önemli hava ve deniz yolları üzerinde olduğundan
stratejik bir bölgededir; İrlandalıların %40'ından fazlası
Dublin'in 100 km yakınında yaşar. |
|
İrlanda Halkı |
|
|
İrlanda'nın
Nüfusu: |
4,109,086 kişi (Temmuz 2007
tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0-14 yaş: % 20.8 ( erkek 442,664 /
kadın 413,556 )
15-64 yaş: % 67.5 ( erkek
1,387,803 / kadın 1,385,355 )
65 yaş ve üstü: %11.7 ( erkek
212,782 / kadın 266,926 ) (2007 tahmini.) |
|
İrlanda'da Ortalama yaş: |
Toplam: 34.3 yaş
Erkek: 33.5 yaş
Kadın: 35.1 yaş (2007 tahmini) |
|
İrlanda'da
Nüfus artış oranı: |
%1.143 (2007 tahmini) |
|
İrlanda'da
Doğum oranı: |
14.4 doğum/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
İrlanda'da
Ölüm oranı: |
7.79 ölüm/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
İrlanda'da
Net göç oranı: |
4.82 göçmen/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
İrlanda'da
Cinsiyet oranı: |
Doğumda: 1.07 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.07 erkek/kadın
15-64yaş arası: 1.002
erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.797
erkek/kadın
Toplam Nüfus: 0.989 erkek/kadın
(2007 tahmini) |
|
İrlanda'da
Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000 canlı doğumda 5.22
ölüm Erkek: 1000 canlı
doğumda 5.72 ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda 4.69
ölüm (2007 tahmini) |
|
İrlanda'da Ortalama yaşam süresi: |
Toplam nüfus: 77.9 yaş
Erkek: 75.27 yaş
Kadın: 80.7 yaş (2007 tahmini) |
|
İrlanda'da Doğurganlık oranı: |
1.86 çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
İrlanda'da
Uyruk: |
İsim: İrlandalı(lar)
Sıfat: İrlandalı |
|
İrlanda'da
Etnik gruplar: |
Keltik, İngiliz |
|
İrlanda'da
Dinler: |
Roma Katoliği %88.4, İrlanda
Kilisesi Mensubu %3, diğer Hristiyan %1.6, diğerleri %1.5,
açıkça belirtilmeyen %2, hiçbiri %3.5 (2002 nufüs sayımı)
|
|
İrlanda'da
Diller: |
İngilizce (resmi dil) genellikle
kullanılan dildir; İrlandaca (Gaelce yada Gaeilge) (resmi dil)
genellikle batı kıyı şeridinde bölgelerde konuşulur.
|
|
İrlanda'da Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup
yazabilir., Toplam Nüfus:
% 99
Erkek: %99
Kadın: %99 (2003 tahmini) |
|
Yönetim |
|
|
İrlanda'nın
Ülke adı: |
Kabul Edilen Uzun Biçimi: yok
Kabul Edilen Kısa Biçimi: İrlanda
mahalli uzun biçimi: yok
mahalli kısa biçimi: Eire
|
|
İrlanda'nın Bağımlılık durumu: |
|
|
İrlanda'nın
Yönetim biçimi: |
Cumhuriyet, Parlementer Demokrasi |
|
İrlanda'nın Başkenti: |
İsim: Dublin
coğrafi koordinatları: 53 20 K,
6 15 B
zaman farkı: UTC 0(Standart
zaman boyunca Washington Dc’den 5 saat ileri)
Gün ışığından yararlanma
süresi: +1saat, Mart ayı son Pazar günü başlar; Ekim ayı son
Pazar günü sona erer. |
|
İrlanda'nın
İdari bölgeleri: |
26 yöre: Carlow, Cavan, Clare,
Cork, Donegal, Dublin, Galway, Kerry, Kildare, Kilkenny, Laois,
Leitrim, Limerick, Longford, Louth, Mayo, Meath, Monaghan,
Offaly, Roscommon, Sligo, Tipperary, Waterford, Westmeath,
Wexford, Wicklow
not:
Cavan, Donegal, ve Monaghan Ulster bölgesinin parçalarıdır.
|
|
İrlanda'da Bağımsızlık: |
6 Aralık 1921 ( İngiltere'den
Anlaşma ile.) |
|
İrlanda'nın
Milli bayramı: |
Aziz Patrik Günü, 17 Mart |
|
İrlanda Anayasası: |
1 Temmuz 1937'de halk oylaması ile
kabul edildi; 29 Aralık 1937'de yürürlüğe kondu. |
|
İrlanda'da
Kanun sistemi: |
Yerli kavramlarla bir çok kez
değiştirilmiş İngiliz yasası temel alınmıştır; çıkarılan
yasaların adli denetimi Yüce Divan tarafından yapılır; zorunlu
ICJ yargılama yetkisini kabul etmedi. |
|
İrlanda'da
Oy hakkı: |
18 yaş; evrensel |
|
İrlanda'nın
Katıldığı uluslar arası örgütler:
|
AsDB, Avustralya Grubu, BIS, CE,
EAPC, EBRD, EIB, EMU, ESA, EU, FAO, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt,
ICRM, IDA, IEA, IFAD, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC,
IOM, IPU, ISO, ITU, MIGA, MINURSO, MONUC, NEA, NSG, OAS
(gözlemci), OECD, OPCW, OSCE, Paris Club, PCA, PFP, UN, UNCTAD,
UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNIFIL, UNMIL, UNOCI, UNTSO, UPU, WCO, WEU
(gözlemci), WHO, WIPO, WMO, WTO, ZC |
|
İrlanda'nın
Bayrak şekli: |
Yeşil(gönder tarafı), beyaz ve
turuncu olmak üzere üç eşit dikey şeritten oluşur; Bayrak daha
kısa ve renkleri yer değiştirilmiş şekli olan (turuncu [gönder
tarafındadır], beyaz ve yeşil) Fil Dişi Sahilleri bayrağına
benzemektedir; Bayrak ayrıca yeşil (gönder tarafında), beyaz ve
kırmızı renkli İtalya bayrağınada benzemektedir. |
|
İrlanda
Ekonomisi |
|
|
İrlanda'da Ekonomiye genel
bakış: |
|
1995-2006 yılları arasında
ortalama %6 büyüme ile İrlanda küçük, modern ve ticarete bağlı
bir ekonomiye bağlıdır. Önceleri en önemli sektör olan tarım
şimdilerde endüstri ve hizmet sektörü tarafındam gölgede
bırakılmıştır. Endüstirinin GSYİH'deki payı %46, ihracattaki
payı %80 ve iş gücünde payı %29'dur. İrlanda'nın büyümesinde
endüstrinin lokomotif rolü oynamasına rağmen ekonomi, tüketici
harcamalarındaki artma, inşaat sektörü ve iş yatırımlarından da
karlar elde eder. Kişi başına düşen milli gelir Avrupa'nın dört
büyük ekonomisinde olduğundan %40 daha fazladır ve kişi başına
düşen milli gelir bakımından AB içerisinde Lüksemburg'dan sonra
ikinci sırada yer alır. Geçtiğimiz on yıllık dönemde, İrlanda
Devleti yabancı yatırımı teşvik etme, vasıflı işgücünü arttırma,
ülke harcamalarını düşürme ve fiyat ve maaş enflasyonunu aza
indirgeme gibi bir çok ulusal ekonomik programı yerine
getirmiştir. İrlanda AB'nin para birimi olan Euro'ya diğer 11
Avrupa Ulusu gibi 1 Ocak 2002'de geçmiştir. |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(satın alma gücü paritesi): |
|
180.7 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(resmi döviz kuru): |
|
204.4 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– gerçek büyüme hızı): |
%6
(2006 tahmini) |
|
44,500 $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) –
kişi başına (PPP): |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– sektörlere göre dağılım: |
|
Tarım: %5
Endüstri: %46
Hizmet: % 49 (2002 tahmini) |
|
İş gücü: |
|
2.12 Milyon
(2006 tahmini) |
|
İş gücü- iş alanlarına göre: |
|
İşsizlik oranı: |
|
Tarım: %8
Endüstri: %29
Hizmet: %64 (2002 tahmini) |
|
Yoksulluk sınırı altındaki
nüfus: |
|
%4.3 (2006) |
|
Yüzdelik paya göre ev geliri ya
da gideri: |
|
%10 (1997) |
|
En az: 10%: %2
En fazla: 10%: %27.3 (1997)
|
|
Enflasyon oranı (tüketici
fiyatları): |
%3.9 (2006 tahmini) |
|
İrlanda Bütçesi: |
Gelirler: 74.49 milyar $
Giderler: 73.05 milyar $ , 5.5
milyar $'lık sermaye giderleri dahil. (2006 tahmini) |
|
İrlanda'da Tarım – Ürünleri: |
Şalgam, Arpa, Patates, Şeker
Pancarı, buğday; sığır eti, mandıra ürünleri |
|
Sanayiler: |
Çelik, kurşun, çinko, gümüş,
alüminyum, barit ve alçıtaşı madenleri işletmeleri; Besin
ürünleri, bira sanayisi, dokuma, giyim giyecek sanayileri;
kimyasallar, farmasotikler; makine sanayisi, raylı ulaşım
malzemeleri, yolcu araçları ve ticari araçlar, gemi yapımı ve
tamiratı; cam ve kristal sanayileri; yazılım; turizm.
|
|
İrlanda'nın Endüstriyel üretimin
gelişme hızı: |
% 5 (2006 tahmini) |
|
İrlanda'nın Elektrik üretimi: |
23.26 milyar kWh (2004) |
|
İrlanda'nın Elektrik tüketimi: |
23.23 milyar kWh (2004) |
|
İrlanda'nın Elektrik ihracatı: |
0 kWh (2004) |
|
İrlanda'nın Elektrik ithalatı: |
1.6 milyar kWh (2004) |
|
İrlanda'nın Petrol üretimi: |
0 varil/gün (2004 tahmini) |
|
İrlanda'nın Petrol tüketimi: |
182,400 varil /gün (2004 tahmini) |
|
İrlanda'nın Petrol ihracatı: |
27,450 varil /gün (2001)
|
|
İrlanda'nın Petrol ithalatı: |
178,600 varil/ gün (2004) |
|
İrlanda'nın Doğal gaz üretimi: |
855 milyon cu m (2004 tahmini) |
|
İrlanda 'in Doğal gaz tüketimi: |
4.295 milyar cu m (2004 tahmini) |
|
İrlanda'da İhracat: |
119.8 milyar $ f.o.b. (2006
tahmini) |
|
İrlanda'da İhracat malları: |
Makine ve malzemeleri, bilgisayar,
kimyasallar, farmasotikler; canlı hayvan, hayvani ürünler. |
|
İrlanda'nın İhracat ortakları: |
ABD %18.5, İngiltere %17.4,
Belçika %15.3, Almanya %7.3, Fransa %6.5, Hollanda %4.7, İtalya
%4.2 (2005) |
|
İrlanda'da İthalat: |
87.36 milyar $ f.o.b (2006
tahmini) |
|
İrlanda'da İthalat malları: |
Bilgi işleme cihazları, diğer
makine ve malzemeler, kimyasallar, petrol ve petrol ürünleri,
dokuma ve giyim ürünleri. |
|
İthalat ortakları: |
İngiltere %37.1, ABD %13.8,
Almanya %9.2, Hollanda %4.5 (2005) |
|
İrlanda Dış borç: |
1.392 trilyon $ (30 Haziran 2006)
|
|
İrlanda Ekonomik yardım alıcı: |
Oda , 607
milyon$ (2000)
|
|
İrlanda'nın Para birimi (kod): |
Euro “€”
Not: 1 Ocak 1999'da Avrupa Parasal
Birliği Euro'yu üye ülkeler arasında finansal kurumlar arasında
kullanılacak para birimi olarak ilan etti; 1 Ocak 2002'de Euro
üye ülkeler arasında günlük işlemlerde tek para birimi oldu.
|
|
Döviz kurları: |
Euro'nun Amerikan Dolarına oranı:
0.7964 (2006), 0.8041 (2005), 0.8054 (2004), 0.886 (2003),
1.0626 (2002) |
|
İrlanda'da Mali yıl: |
Takvim yılı |
|
İletişim |
|
|
İrlanda'da Telefonlar –
kullanımdaki ana hatlar: |
2.033 milyon (2005) |
|
İrlanda'da Telefonlar – cep
telefonu: |
4.21 milyon (2005) |
|
İrlanda'da Telefon sistemi: |
Genel Değerlendirme: Mikrodalga
telsiz yayınını ve kabloları kullanan modern dijital sistem.
Yerel: Mikrodalga telsiz yayınını
Uluslar arası: Ülke kodu 353;
yüzeye kurulu uydu istasyonları: 1 Intelsat (Atlas Okyanusuna)
|
|
İrlanda'da Radyo yayın
istasyonları: |
AM 9, FM 106, kısa dalga 0, (1998)
|
|
İrlanda'da Televizyon yayın
istasyonları: |
4 (çok fazla naklen yayınla
birlikte) (2001) |
|
Internet ülke kodu: |
.ie |
|
İrlanda İnternet hostu sayısı: |
238,191 (2006) |
|
Internet kullanıcıları: |
2.06 milyon (2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
İrlanda'da Hava alanları: |
36 (2006) |
|
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava
alanları: |
toplam:
15
3,047'den fazla: 1
2,438’den 3,047 m ’e: 1
1,524’den 2,437 m 'e :
4
914’den 1,523 m’ e:
3
914 m altı: 6
(2006) |
|
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan)
hava alanları: |
Toplam: 21
914’den 1,523 m’ e: 4
914 m altı:17
(2006) |
|
Karayolları: |
Toplam: 96,602 km
Asfaltlanmış: 96,602 km (200
km'lik otoban yolları da dahildir.) (2003) |
|
İrlanda'da Limanlar ve
terminaller: |
Cork, Dublin, New Ross, Shannon
Foynes, Waterford |
|
Askeri |
|
|
İrlanda
Kuvvet Komutanlıkları: |
İrlanda Savunma Kuvvetleri: Ordu
(Deniz Kuvvetleri ve Hava Kuvvetlerini içerir) (2006)
|
|
Askeri görev yaşı ve zorunluluk: |
17 yaşına gelenlere gönüllü
askerlik; 17 yaş altı kişiler özel görevler için asker
olabilirler. (2001) |
|
Askeri hizmet için mevcut insan
gücü: |
yaşları 18-49 arası erkekler:
977,092 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar:
978,465 kişi (2005
tahmini) |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
814,768 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar:
813,981 kişi (2005
tahmini) |
|
Askeri hizmet için uygun insan
gücü: |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
29,327 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar:
28,139 kişi (2005
tahmini) |
|
Askeri hizmete hazır hale gelen
insan gücü(yıllık) |
| |
| |
|
