|
Giriş: |
İSRAİL |
|
İsrail Geçmişi: |
1800’lü yılların sonlarında Yahudiler
bağımsız bir devlet kurma arayışı içerisine girdiler. Bu amaçla Siyonist
hareketleri başlatıldı ve bunun başına da Theodor Hezl geçti. Amacı
İngiltere’nin desteğini alıp Kutsal topraklarda (Filistin’de) 3–4 milyon
Yahudi’nin yaşayabileceği bağımsız bir Yahudi devleti kurmaktı. 1870
yılından itibaren toprak satın alarak tarımsal yerleşme hareketlerine
başladılar. Bu onlar için bağımsız devletin bir başlangıç aşamasıydı.
Devrin Osmanlı sultanı 2. Abdülhamit ile görüşerek orada Aristokratik bir
Cumhuriyet kurmak istediğini bildirdi fakat Sultan bu isteği kesinlikle
kabul etmedi.
Birinci dünya Savaşı sonunda İngiltere Orta Doğu bölgesinde kendine bir
destek ülke arayışı içine girdi fakat o bölgede kendine destek veren bir
ülke yoktu. Bu nedenle orada bir Yahudi devletinin bulunması kendi
çıkarları için oldukça iyi bir fikirdi. 1920 yılında Birleşmiş Milletler
tarafından Filistin topraklarında İngiliz mandası tanınmış oldu.
Sonraki yıllarda Nazi Almanyası tarafından Yahudi milletine karşı bir
soykırım hareketi başlayınca Yahudiler Filistin topraklarına göç etmeye
başladılar. Fakat Araplar bu göç hareketine direnince göç durduruldu. Yine
de gizli göçler devam etti. En sonunda 1947 yılında Birleşmiş Milletler
Filistin’de biri Yahudi diğeri Arap devleti olmak üzere iki devlet arasında
paylaşım planı ortaya attı. Araplar bu çözümle tatmin olamayınca iç savaş
başladı.
1948 yılında İsrail devletinin kurulduğu ilan edildi. Bunun üzerine
bölgede bulunan Arap devletleri ile İsrail arasında savaş başladı. Bu
savaşta Arap orduları geri püskürtüldü.
O yıllardan bu yana halen gerginlik sürmekte ve Orta Doğu’da
halledilemeyen bir istikrarsızlık görünmektedir.
 |
|
İsrail Coğrafya |
|
|
İsrail Konumu: |
İsrail, Orta doğu’da Akdeniz kıyısındadır.
Kuzeyinde Lübnan ve Suriye, batısında Akdeniz, doğusunda Ürdün, güneyinde
Necef Çölü bulunur. |
|
İsrail Coğrafi Koordinatları: |
31 30 Kuzey, 34 45 Doğu |
|
İsrail Harita dizini: |
Orta Doğu |
|
İsrail Yüzölçümü: |
Toplam: 20,770 kilometre kare Kara:
20,330 kilometre kare
Su: 440 kilometre kare |
|
İsrail Yüz ölçüm karşılaştırma: |
New Jersey eyaletinden biraz küçüktür |
|
İsrail Kara sınırları: |
Toplam: 1,017 km Sınır komşuları: Mısır
266 km, Gazze şeridi 51 km, Ürdün 238 km, Lübnan 79 km, Suriye 76 km, West
Bank 307 km |
|
İsrail Kıyı boyu: |
273 km |
|
İsrail Deniz hakları: |
Kara suları: 12 nm Kıta sahanlığı:
işletme derinliğine kadar |
|
İsrail İklim: |
Yazlar kurak ve sıcaktır. Yağmur sadece kış
aylarında yağar. Yıllık sıcaklık ortalaması yazın 25 – 32 derece kışın ise
7 ile 15 derece arasındadır. |
|
İsrail Zemin: |
Ülkenin güneyinde Necef çölü vardır,
ülkenin doğu bölgeleri dağlıktır. |
|
İsrail Rakım uç değerleri: |
En alçak noktası: Ölü Deniz – 408 m En
yüksek noktası: Har Meron 1,208 m |
|
İsrail Doğal Kaynakları: |
Lut gölü bölgesinde sodyum, potasyum,
magnezyum ve tuz kaynakları bulunur. Bakır, manganez, demir cevheri,
petrol, doğal gaz ve kereste |
|
İsrail Toprak kullanımı: |
Ekilebilir arazi: toprakların % 15,5’i
Sürekli alınan ürün: % 4
Diğerleri: % 80 ( 2005 tahminleri) |
|
İsrail Sulanan arazi: |
1940 kilometre kare (2003) |
|
İsrail Doğal afetler: |
İlkbahar ve yaz aylarında kum fırtınaları
görülür. Kuraklık ve periyodik depremler de doğal afetler arasındadır.
|
|
İsrail Çevre – bugünkü sorunlar: |
Çölleşme, hava kirliliği, ekilebilir toprak
azlığı ve doğal kaynak sularının azlığı ve kimyasal gübreler |
|
İsrail Çevre – uluslar arası anlaşmalar: |
Biyolojik Çeşitlilik, İklim değişimi, İklim
Değişimi – Kyoto Protokolü, Çölleşme, Yok olmaya yüz tutan türler, Zararlı
Atıklar, Ozon tabakası koruma, Deniz kirliliği, Islak alanlar, Balina
avcılığı |
|
İsrail Coğrafya - not: |
West Bank’ta 242 İsrail yerleşim şehri,
Golan Heights bölgesinde 42 İsrail işgal bölgesi ve Doğu Kudüs’te 29 bölge
vardır.
 |
|
Halk |
|
|
İsrail Nüfus: |
6.426.679 |
|
İsrail Yaş dağılımı: |
0 – 14 yaş arası: % 26 (erkekler 858,246;
kızlar 818,690) 15 – 64 yaş arası: % 64,2 (erkekler 2.076.649 / kadınlar
2.046.343)
65 yaş ve üzeri: % 9,8 (erkekler 269,483; kadınlar 357,268) (2007) |
|
İsrail Ortalama yaş: |
Toplamda 29,9 yaş Erkek: 29,1 yaş
Kadın: 30,8 yaş (2007) |
|
İsrail Nüfus artış oranı: |
2007 tahminlerine göre % 1,15’lik nüfus
artışı gözlenmiştir. |
|
İsrail Doğum oranı: |
17,71 doğum / 1000 kişi (2007) |
|
İsrail Ölüm oranı: |
6,17 ölüm / 1000 kişi (2007) |
|
İsrail Net göç oranı: |
0 göçmen / 1000 kişi (2007) |
|
İsrail Cinsiyet oranı: |
Doğumda. 1,05 erkek / kız 15 yaş altı:
1,048 erkek / kız
15 – 64 yaş: 1,015 erkek / kadın
65 yaş ve üzeri: 0,754 erkek /kadın
Toplam nüfusta: 0,994 erkek / kadın ( 2007 tahminleri) |
|
İsrail Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 6,75 ölüm/ 1000 canlı doğum
Erkek: 7,45 ölüm/ 1000 canlı doğum
Kız: 6,02 ölüm / 1000 canlı9 doğum |
|
İsrail Ortalama yaşam süresi: |
Toplam nüfusta: 79,59 yaş Erkek nüfusta.
77,44 yaş
Kadın nüfusta. 81,85 yaş |
|
İsrail Doğurganlık oranı: |
Her bir kadın için doğan çocuk sayısı
ortalama 2,38’dir. |
|
İsrail Uyruk: |
İsim: İsrailli Sıfat: İsrailli |
|
İsrail Etnik gruplar: |
% 76,4 Yahudiler, Yahudi olmayanlar % 23,6 |
|
İsrail Dinler: Diller: |
Dinler: % 76,4 Yahudi, % 16 Müslüman, % 1,7
Arap Hıristiyanlar, % 0,4 diğer Hıristiyanlar, % 3,9 belirtilmeyenler
(2004) Diller: Resmi dili Yahudicedir. Arap azınlıkların konuştuğu resmi
dil Arapçadır. En sık kullanılan yabancı dil İngilizcedir. |
|
İsrail Okuryazarlık oranı: |
15 yaş ve üzeri okur yazardır. Toplam
nüfusun % 97,1 ‘i okuryazardır.
Erkeklerin % 98,5’i ve kadınların % 95,9’u okuryazardır.
 |
|
Yönetim |
İsrail |
|
İsrail Ülke adı: |
İsrail Devleti kısaca İsrail’dir. Yerel
adı: Medinat Yisra’el ya da kısaca Yisra’el’dir. |
|
İsrail Bağımlılık durumu: |
|
|
İsrail Yönetim biçimi: |
Parlamenter Demokrasi |
|
İsrail Başkenti: |
Kudüs |
|
İsrail İdari bölgeler: |
Merkez, Hayfa, Kudüs, Kuzey, Güney, Tel
Aviv |
|
İsrail Bağımsızlık: |
14 Mayıs 1948 |
|
İsrail Milli bayramı: |
14 Mayıs Bağımsızlık günü, Yahudi takvimi
ay takvimi olduğundan bu bayram Nisan ayına da denk gelebiliyor. |
|
İsrail Anayasa: |
Resmi bir anayasa yoktur. Bunun yerine 1948
Kuruluş Bildirgesi, Parlamento Temel Kanunları ve İsrail vatandaşlık kanunu
icra edilir. |
|
İsrail Kanun sistemi: |
İngiliz Medeni Kanunu, İngiliz Manda
Kuralları ve Yahudi, Hıristiyan ve Müslüman kanun sistemleri |
|
İsrail Oy hakkı: |
18 yaş |
|
Katıldığı uluslar arası örgütler: |
BIS, BSEC (gözlemci), CERN
(gözlemci), EBRD, FAO, IADB, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, IDA, IFAD, IFC, IFRCS,
ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, ITUC, MIGA, OAS
(gözlemci), OPCW (imza sahibi), OSCE (ortak), PCA, UN, UNCTAD, UNESCO,
UNHCR, UNIDO, UNWTO, UPU, WCO, WHO, WIPO, WMO, WTO |
|
|
İsrail Bayrak şekli: |
Bayrağın zemini beyaz olup, zemininde iki
yatay açık mavi şerit arasında 6 uçlu bir yıldız vardır. |
|
Ekonomi |
|
|
İsrail Ekonomiye genel bakış: |
Ülke ekonomisi, sanayi, tarım ve turizme
dayanır. Doğal su kaynakları çok kısıtlı olmasına rağmen son 20 yıldır
tarım sektörü oldukça gelişmiştir. Birçok ülkeye tarım ürünleri ihracatı
gerçekleştirmektedir. Tarım ürünlerinde kendi kendine yetecek
kapasitededir. Dışarıdan hububat ithalatı yapmaktadır. Başka ülkelerde
yaşayan Yahudilerin ve ABD’nin yardımları sayesinde ülkenin ekonomisi çok
hızlı gelişmektedir. Önemli sayılacak ticari açıkları bu yardımlarla telafi
edilmektedir. Dış borcun hemen hemen yarısı ABD’yedir. Bu da ekonomik ve
askeri yardımdır. Başka ülkelerdeki Yahudilerin sahip oldukları firmalardan
düzenli olarak para yardımı akmaktadır.
2006 yılında Lübnan ile yaşanan anlaşmazlık yüzünden GSYH büyümesi biraz
gerilese de yabancı yatırımların artması, vergi gelirleri ve özel tüketim
düzeylerinin devamıyla ekonomi hızlı şekilde yeniden toparlanmıştır. Kişi
başına düşen milli gelir oldukça yüksektir. Bu da ekonomisinin sağlam
olduğunun göstergesidir. |
|
İsrail Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(satın alma gücü paritesi): |
170 milyar $ (2006) |
|
İsrail Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):
|
140 milyar $ (20069 |
|
İsrail Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı): |
% 4,8 (2006) |
|
İsrail Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) – kişi başına (PPP): |
26,800 $ (2006) |
|
İsrail Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım: |
Tarım: % 2,6 Sanayi: % 30,8
Hizmetler: % 66,6 ( 2006) |
|
İş gücü: |
2,6 milyon (2006) |
|
İsrail İş gücü- iş alanlarına göre: |
Tarım, ormancılık ve balıkçılık % 1,8;
üretim % 15,7; inşaat % 5,3; toptan ve perakende satış % 12,9; nakliyat,
depolama ve iletişim % 6,3; finans ve işletme % 16,9; kişisel ve diğer
hizmetler % 11,5; kamu hizmetleri % 28,6 (1996) |
|
İsrail İşsizlik oranı: |
% 8,3 (2005) |
|
İsrail Yoksulluk sınırı altındaki nüfus: |
% 21,6 (2005) |
|
İsrail Yüzdelik paya göre ev geliri ya da
gideri: |
En düşük % 10: % 2,4 En yüksek % 10: %
28,31 (2005) |
|
İsrail Enflasyon oranı (tüketici fiyatları): |
% -0,1 (2006) |
|
İsrail Bütçe: |
Bütçe gelirleri: 48,4 milyar $ Bütçe
harcamaları: 49,57 milyar $; $NA sermaye harcamaları dahil (2006) |
|
İsrail Tarım –
Ürünler: |
Narenciye, sebze, pamuk; sığır, kümes
hayvanları, süt ürünleri |
|
İsrail Sanayiler: |
İleri teknoloji ürünleri, ağaç ve kâğıt
ürünleri, potasyum ve fosfat, gıda, tütün, çimento, yapı, metal, kimyasal
maddeler, plastik, elmas işleme, tekstil ve ayakkabı
 |
|
İsrail Endüstriyel üretimin gelişme hızı: |
% 8,6 (2006) |
|
İsrail Elektrik üretimi: |
46 milyar KW saat (2004) |
|
İsrail Elektrik tüketimi: |
41,38 milyar KW saat (2004) |
|
İsrail Elektrik ihracatı: |
1,47 milyar KW saat (2004) |
|
İsrail Elektrik ithalatı: |
0 KW saat (2004) |
|
İsrail Petrol üretimi: |
Günde 100 varil ( 2006) |
|
İsrail Petrol tüketimi: |
Günde 249,500 varil (2006) |
|
İsrail Petrol ihracatı: |
NA |
|
İsrail Petrol ithalatı: |
NA |
|
İsrail Doğal gaz üretimi: |
792 milyon metreküp (2005) |
|
İsrail Doğal gaz tüketimi: |
792 milyon metreküp (2005) |
|
İsrail İhracat: |
42,86 milyar4 f.o.b. (2006) |
|
İsrail İhracat malları: |
Makine ve ekipman, yazılım, işlenmiş elmas,
tarım ürünleri, kimyasal maddeler, giyim |
|
İsrail İhracat ortakları: |
ABD % 37; Belçika % 9; Hong Kong % 6 (2005) |
|
İsrail İthalat: |
47,8 milyar$ f.o.b. (2006) |
|
İsrail İthalat malları: |
Askeri donanım, hammadde, yatırım malları,
ham elmas, benzin, hububat |
|
İsrail İthalat ortakları: |
ABD %13,4; Belçika %10; Almanya % 6,4;
İngiltere %5,7; İsviçre %5,5; Çin %4 (2005) |
|
İsrail Dış borç: |
82 milyar $ (2006) |
|
İsrail Ekonomik yardım - alıcı |
ABD’den 240 milyon $ |
|
İsrail Para birimi (kod): Döviz kurları: |
Yeni İsrail şekeli; 4,4565 şekel/ dolar
(2006) |
|
İsrail Mali yıl: |
Takvim yılı |
|
İletişim |
İsrail |
|
İsrail Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar: |
2.94 milyon (2005) |
|
İsrail Telefonlar – cep telefonu: |
7.757 milyon (2005) |
|
İsrail Telefon sistemi: |
Gelişmiş telefon sistemi Dahili hat:
dijital
Uluslar arası: ülke kodu 972; üç uydu istasyonu (2’si Atlas Okyanusunda,
biri Hint Okyanusunda) |
|
İsrail Radyo yayın istasyonları: |
AM 23, FM 15, kısa dalga 2 (1998) |
|
İsrail Televizyon yayın istasyonları: |
17 yayın istasyonu |
|
İsrail Internet ülke kodu: |
.il |
|
İsrail İnternet sahibi: |
1.252 milyon (2006) |
|
İsrail Internet kullanıcıları: |
3,7 milyon (2006) |
|
Taşımacılık |
İsrail |
|
İsrail Hava alanları: |
53 (2006) |
|
İsrail Döşeli pistleri (asfalt) olan hava
alanları: |
Toplam 30 adet |
|
İsrail Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan) hava
alanları: |
Toplam 23 adet |
|
İsrail Karayolları: |
Toplam 17,446 km Asfalt döşeli 17,446 km
(2004) |
|
İsrail Limanlar ve terminaller: |
4 adet; Ashdod, Elat, Hadera, Hayfa
 |
|
Askeri |
İsrail savunma Kuvvetleri (IDF), İsrail
Deniz Kuvvetleri (INF), İsrail Hava Kuvvetleri (IAF) (2007) |
|
|
|
Diğer |
|
