|
Giriş: |
KANADA |
|
Kanada'nın Geçmişi: |
Arkeolojik çalışmalar Yukon’da 26,500 yıl öncesine ait yaşam kalıntılarının
varlığını kabul etmiştir.
MS 1000lerde Avrupalıları ülkeye keşif gezileri başladı ve Kanada’ya
yerleşen ilk Avrupalılar Vikinglerdi. 16. yüzyılda ise Fransa bu ülkeye
yerleşmeye başladı. Yedi Yıl Savaşlarından sonra Fransa, ülkeyi İngiliz
Krallığı’na verdi. 1867’de İngiliz Krallığı ülkeye kendini yönetme hakkı
verdi. Newfoundland ve Labrador hariç diğer eyaletler Kanada
Konfederasyonunu oluşturmaktadır.
|
|
Coğrafya |
|
|
Kanada'nın Konumu: |
Kuzey Amerika’nın kuzeyinde yer almaktadır. Doğusunda Kuzey Atlantik
Okyanusu; batısında Kuzey Pasifik Okyanusu; kuzeyinde Arktik Okyanusu ile
sınırdaştır. |
|
Kanada'nın Coğrafi Koordinatları: |
60 00 K, 95 00 B |
|
Kanada'nın Harita dizini: |
Kuzey Amerika |
|
Kanada'nın Yüzölçümü: |
Toplam: 9,984,670 km²
Toprak: 9,093,507 km²
Su: 891,163 km² |
|
Kanada Yüz ölçüm karşılaştırma: |
Birleşik Devletlerden daha büyüktür. |
|
Kanada'nın
Kara sınırları: |
Toplam: 8,893 km
Sınır komşuları: Birleşik Devletler 8,893 km (Alaska ile
olan 2,477 km sınırı kapsar.) |
|
Kanada'nın Kıyı boyu: |
202,080 km |
|
Kanada'nın Deniz hakları: |
karasal deniz:12 nm
kıtasal şelf: 24 nm
özel ekonomik bölge: 200 nm
kıtasal şelf: 200 nm veya kıtasal sınırın kenarına kadar |
|
Kanada'da İklim: |
Ülkenin güneyine ılıman iklim hâkim iken kuzeyine doğru gidildikçe iklim
sertleşmeye başlar |
|
Kanada'da Zemin: |
Batısında dağların arasında ovalar ve güneydoğusunda düzlükler hâkimdir.
|
|
Kanada'nın Rakım uç değerleri: |
En
alçak noktası: Atlantik Okyanusu 0 m
En yüksek noktası: Logan Dağı 5,959 m |
|
Kanada'nın Doğal Kaynakları: |
Demir filizi, nikel, çinko, bakır, altın, kurşun, potas, mücevher, gümüş,
balık, kereste, vahşi yaşam, kömür, petrol, doğal gaz, su gücü ülkenin doğal
kaynaklarıdır. |
|
Kanada'nın Toprak kullanımı: |
Tarım alanı: % 4.57 (Ekilmiş otların oluşturduğu 27 milyon hektarlık alan
dâhil)
Sürekli tarım ürünleri: % 0.65
Diğer: % 94.78 (2005) |
|
Kanada'da Sulanan arazi: |
7,850 km² (2003) |
|
Kanada'da Doğal afetler: |
Ülkenin kuzeyindeki dondurucu soğuklar ülkenin gelişmesine karşı engel
teşkil etmektedir. Rocky Dağları’nın doğusunda doğan kasırgalar; Arktik,
Pasifik ve Kuzey Amerika’nın iç kısımlarından gelen hava akımlarının
birleşmelerinin bir sonucudur. Bu karşılaşma dağların doğusuna yağmur ve kar
yağışları bırakır. |
|
Kanada'nın Çevre – bugünkü sorunları: |
Gölleri etkileyen ve ormanlık alanlara zarar veren asit yağmurlarının
sonucunda oluşan hava kirliliği, metal erimeleri, kömürün yanması sonucunda
ortaya çıkan duman ve kül kalıntıları, tarım alanlarına ve ormanlara zarar
veren araç salımları, tarımsal gübrelerin ve endüstriyel atıkların yol
açtığı su kirlenmesi ilke için önemli sorunlardandır. |
|
Kanada Çevre – uluslar arası anlaşmalar: |
Gruplar: Hava Kirliliği, Hava Kirliliği – Nitrojen Oksitler, Hava Kirliliği
– Sülfür 85, Hava Kirliliği – Sülfür 94, Antarktik – Çevresel Protokolü,
Antarktik - Deniz Yaşamı Kaynakları, Antarktik Fokları, Antarktik
Antlaşması, Biyofarklılık, İklim Değişikliği, İklim Değişimi – Kyoto
Protokolü, Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Çevresel Modifikasyon, Tehlikeli
Atıklar, Deniz Kanunu, Deniz İkmali, Ozon tabakası korunması, Gemi
Kirliliği, Tropikal Kereste – 83, Tropikal Kereste – 94, Sulak Alanlar
İmzalanmış ama onaylanmamış: Hava Kirliliği – Uçucu Organik Bileşimler,
Deniz hayatının korunması |
|
Kanada
Coğrafya - not: |
Rusya’dan sonra dünyanın en büyük ikinci ülkesidir. Rusya ve Birleşik
Devletler arasında kuzey kutup yolunda stratejik öneme sahiptir. Nüfusun %
90’ı, Birleşik Devletler ile olan sınıra yakın kesimlerde yaşamaktadır.
|
|
Halk |
|
|
Kanada'nın Nüfusu: |
33,390,141 kişi (Temmuz 2007 tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0-14 yaş: % 17.3 ( erkek 2,967,383 / kadın 2,824,189)
15-64 yaş: % 69.2 ( erkek 11,604,723 / kadın 11,490,839)
65 yaş ve üstü: % 13.5 ( erkek 1,927,035 / kadın 2,575,972) (2007
tahmini.) |
|
Kanada'da Ortalama yaş: |
Toplam: 39.1 yaş
Erkek: 38.1 yaş
Kadın: 40.2 yaş (2007 tahmini)
 |
|
Kanada'da Nüfus artış oranı: |
% 0.869 (2007 tahmini) |
|
Kanada'da Doğum oranı: |
10.75 doğum/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Kanada'da Ölüm oranı: |
7.86
ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Kanada'da Net göç oranı: |
5.79
göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini) |
|
Kanada'da Cinsiyet oranı: |
Doğumda: 1.05 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.051 erkek/kadın
15-64yaş arası: 1.01 erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.748 erkek/kadın
Toplam Nüfus: 0.977 erkek/kadın (2007 tahmini) |
|
Kanada'da Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000 canlı doğumda 4.63 ölüm
Erkek: 1000 canlı doğumda 5.08 ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda 4.17 ölüm (2007 tahmini) |
|
Kanada'da Ortalama yaşam süresi: |
Toplam nüfus: 80.34 yaş
Erkek: 76.98 yaş
Kadın: 83.86 yaş (2007 tahmini) |
|
Kanada'de Doğurganlık oranı: |
1.61
çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
Kanada'da Uyruk: |
İsim: Kanadalı (tekil veya çoğul)
Sıfat: Kanadalı |
|
Kanada'da Etnik gruplar: |
% 28
İngiltere Adaları kökenli, % 23 Fransız kökenli, % 1 diğer Avrupalı, % 2
Amerika-Hindu, % 6 Afrikalı, Asyalı, Arap, % 26 karma gruplar |
|
Kanada'da Dinler: |
%
42.6 Roma Katolik, % 23.3 Protestan(% 9.5 Birleşik Kilise, % 6.8 Anglikan, %
2.4 Vaftist, % 2 Luther) % 4.4 diğer Hıristiyan, % Müslüman, % 11.8
belirlenmemiş, %16 (2001 nüfus sayımı) |
|
Kanada'da Diller: |
%
59.3 İngilizce (resmi dil), % 23.2 Fransızca (resmi), % 17.5 diğerleri
|
|
Kanada'da Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam Nüfus: % 99
Erkek: % 99
Kadın: % 99 (2003 tahmini)
|
|
Yönetim |
|
|
Kanada'nın
Ülke adı: |
Kabul Edilen Uzun Biçimi: yok
Kabul Edilen Kısa Biçimi: Kanada |
|
Kanada'nın Bağımlılık durumu: |
|
|
Kanada'nın Yönetim biçimi: |
Aynı zamanda parlamenter demokrasi ve federasyon olan
anayasal monarşi |
|
Kanada'nın Başkenti: |
İsim: Ottawa
coğrafi koordinatları: 45 25 K, 75 40 B
zaman farkı: UTC-5 (Standart zaman boyunca Washington DC ile aynı)
Gün ışığından yararlanma süresi: +1saat. Mart ayı ikinci pazar başlar ve
Kasım ayının ilk pazarı sona erer.
Not: Kanada, 6 zaman dilimine ayrılmıştır.
|
|
Kanada'nın İdari bölgeleri: |
10
eyalet ve3 bölge: Alberta, British Columbia, Manitoba, New Brunswick,
Newfoundland and Labrador, Northwest Bölgeleri*, Nova Scotia, Nunavut*,
Ontario, Prince Edward Island, Quebec, Saskatchewan, Yukon Bölgesi*
|
|
Kanada'da Bağımsızlık: |
1
Temmuz 1867 (İngiliz Kuzey Amerika sömürge birliği)
11 Aralık 1931 (Birleşik Krallık tarafından tanınması) |
|
Kanada'nın Milli Bayramı: |
Kanada Günü,1 Temmuz (1867) |
|
Kanada Anayasası: |
Yazısız adetler, gelenekler ve yazılı adli kararlardan oluşmaktadır.
Anayasanın yazılı kısmı, 29 Mart 1867’deki Anayasa Hareketi’nden oluşur.
Anayasa Hareketi ülkeyi dört eyaletlik bir federasyona ayırmıştır. 17 Nisan
1982’deki Anayasa Hareketi; kontrolü yasa yoluyla İngiltere’den Kanada’ya
vermiştir ve Anayasal düzenlemelerin yanında Kanadalı Haklar ve Özgürlükler
Ayrıcalığı’nı eklemiştir. |
|
Kanada'da Kanun sistemi: |
İngiliz genel hukukunu temel alan yasalar zorunlu ICJ yargı yetkisini
belirli şartlar altında kabul etti. |
|
Kanada'da Oy hakkı: |
18
yaş; evrensel ve zorunlu |
|
Kanada'nın Katıldığı uluslar arası örgütler: |
ACCT,
AfDB, APEC, Arktik Konseyi, ARF, AsDB, ASEAN (diyalog üyesi), Avustralya
Grubu, BIS, C, CDB, CE (gözlemci), EAPC, EBRD, ESA (yardımcı eyalet), FAO,
G-7, G-8, G-10, IADB, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICRM, IDA, IEA, IFAD, IFC,
IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, ITUC, MIGA,
MINUSTAH, MONUC, NAFTA, NAM (misafir), NATO, NEA, NSG, OAS, OECD, OIF, OPCW,
OSCE, Paris Kulübü, PCA, PIF (üye), SECI (gözlemci), UN, UNAMSIL, UNCTAD,
UNDOF, UNESCO, UNHCR, UNMOVIC, UNRWA, UNTSO, UNWTO, UPU, WCL, WCO, WFTU, WHO,
WIPO, WMO, WTO, ZC |
|
Kanada'nın Bayrak şekli: |
Bayrağın direğe asılan kısmında ve dalgalanan kısmında iki kırmızı şerit ve
bunların arasında beyaz bir kare bulunmaktadır. 11 uçlu kırmızı akçaağaç
yaprağı beyaz karenin tam ortasındadır. Kanada’nın resmi renkleri kırmızı ve
beyazdır. |
|
Ekonomi |
|
|
Kanada'da Ekonomiye genel bakış: |
|
Yüksek bütçesiyle refah bir ülke olan Kanada
teknolojide oldukça ileridir. Kanada’nın ekonomisi; pazara göre, üretim
modeli ve yüksek yaşam standartları bakımından kendini düzenlemesi bakımdan
Birleşik Devletlerin ekonomisine benzemektedir. İkinci Dünya Savaşı’ndan bu
yana üretim, madencilik ve hizmet sektöründeki büyük gelişmeler ülkedeki
nüfusu küçük birimlerden kente taşımış ve ülkenin ekonomisi endüstriyel
devrim yaşamıştır. 1989’da Kanada ve Birleşik Devletler arasında imzalanan
Serbest Ticaret Antlaşması ve 1994’de imzalanan Kuzey Amerika Serbest
Ticaret Antlaşması ticarette ve Birleşik Devletler ile ekonomik birleşimi
olumlu bir şekilde etkilemiştir.
Nitelikli iş gücüne sahip ülke doğal kaynaklarını da yeteri kadar
kullanmıştır. Kerestecilik ve petrol ülkenin en önemli endüstrilerinden
ikisidir. 1997’den beri gerektiği gibi uygulanan mali yönetim bütçeyi
dengelemeyi başarmıştır. İhracat gelirleri GSİYH’nin üçte birini
oluşturmaktadır. Bu ihracatların % 85’i en büyük ticaret ortağı olan
Birleşik Devletler iledir. Kanada, Birleşik Devletlere petrol, gaz, uranyum
ve elektrik sağlamaktadır.
|
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) (satın alma gücü
paritesi): |
|
1.178 trilyon $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) (resmi döviz
kuru): |
|
1.088 trilyon $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme
hızı): |
|
% 2.7 (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına
(PPP): |
|
35,600 $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre
dağılım: |
|
Tarım: % 2.3
Endüstri: % 29.2
Hizmet: % 68.5 (2006 tahmini) |
|
İş gücü: |
|
17.59 milyon kişi (2006 tahmini) |
|
İş gücü- iş alanlarına göre: |
|
Tarım: % 2
Üretim: % 14
Yapı: % 5
Hizmet: % 75
Diğerleri: % 3 (2004) |
|
İşsizlik oranı: |
|
% 6.4 (2006 tahmini) |
|
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus: |
|
% 15.9
Not: Bu oran Düşük Gelir Kesintisidir.
Karşılaştırılabilen ekonomilerde bulunandan daha yüksek oranlarla sonuçlanan
hesaplama ile ilgilidir. Kanada’da yoksulluk sınırı altında kalan nüfus
yoktur. |
|
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:
|
|
En
az: % 10: % 2.8 En fazla: % 10: % 23.8 (1992)
|
|
Enflasyon oranı (tüketici fiyatları): |
% 2
(2006 tahmini) |
|
Kanada Bütçesi: |
Gelirler: 183.5 milyar $
Giderler: 181.8 milyar $, mevcut olmayan sermaye giderleri dâhil.
(2005 tahmini) |
|
Kanada'da Tarım – Ürünleri: |
Buğday, arpa, tütün, meyve, sebze, süt ürünleri, orman ürünleri, balık |
|
Sanayiler: |
Taşımacılık malzemeleri, kimyasallar, çelik sanayisi, işlenmiş ve işlenmemiş
mineraller, yiyecek, ağaç ve kâğıt ürünleri, balık ürünleri, petrol ve doğal
gaz. |
|
Kanada'nın Endüstriyel üretimin gelişme hızı: |
%
0.7 (2006 tahmini) |
|
Kanada’nın Elektrik üretimi: |
573
milyar kWh (2004) |
|
Kanada'nın Elektrik tüketimi: |
522.4 milyar kWh (2004) |
|
Kanada'nin Elektrik ihracatı: |
33.01 milyar kWh (2004) |
|
Kanada'nın Elektrik ithalatı: |
22.48 milyar kWh (2004) |
|
Kanada'nın Petrol üretimi: |
3.135 milyon bbl/gün (2004 tahmini) |
|
Kanada'nın Petrol tüketimi: |
2.294 milyon bbl /gün (2004 tahmini) |
|
Kanada'nin Petrol ihracatı: |
1.6
milyon bbl /gün (2001) |
|
Kanada'nın Petrol ithalatı: |
963,000 bbl/ gün (2001) |
|
Kanada'nın Doğal gaz üretimi: |
183.6 milyar cu m (2004 tahmini) |
|
Kanada'nın Doğal gaz tüketimi: |
95.85 milyar cu m (2004 tahmini) |
|
Kanada’da İhracat: |
405
milyar $ f.o.b (2006 tahmini) |
|
Kanada'da İhracat malları: |
Motorlu araçlar ve parçaları, endüstriyel makineler, uçak parçaları,
telekomünikasyon malzemeleri, kimyasallar, plastikler, gübreler, kâğıt
hamuru, kereste, ham petrol, doğal gaz, elektrik, alüminyum |
|
Kanada'da İhracat ortakları: |
Birleşik Devletler % 84.2, Japonya % 2.1, Birleşik
Krallık % 1.8 (2005) |
|
Kanada'da İthalat: |
353.2 milyar $ f.o.b (2006 tahmini) |
|
Kanada'da İthalat malları: |
Makine ve malzeme, motorlu araçlar ve parçaları, ham petrol, kimyasallar,
elektrik, dayanıklı tüketim malları |
|
İthalat ortakları: |
Birleşik Devletler % 56.7, Çin % 7.8, Meksika % 3.8, Singapur % 5.6, Almanya
% 5.6 (2005) |
|
Kanada Dış borç: |
684.7 milyar $ (30 Haziran 2006) |
|
Kanada Ekonomik yardım - alıcı |
ODA,
2.6 milyar $ |
|
Kanada'nın Para birimi (kod): |
Kanada Doları |
|
Döviz kurları: |
Kanada Dolarının Amerikan Dolarına oranı: 1.1334 (2006), 1.2118 (2005),
1.301 (2004), 1.4011 (2003), 1.5693 (2002) |
|
Kanada'da Mali yıl: |
1
Nisan – 31 Mart |
|
İletişim |
|
|
Kanada'da Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar: |
18.276 milyon (2005) |
|
Kanada'da Telefonlar – cep telefonu: |
16.6
milyon (2005) |
|
Kanada'da Telefon sistemi: |
Genel Değerlendirme: Modern teknolojinin sağladığı mükemmel hizmet
Yerel:
300 yer istasyonuyla yerel uydu sistemi
Uluslar arası: Ülke kodu 1; denizaltından geçen 5 kablo, uydu yer
istasyonları – 5 Intelsat (4 Atlantik Okyanusu ve 1 Pasifik Okyanusu ve 2
Intersputnik (Atlantik Okyanusu bölgesi) (2005) |
|
Kanada'da Radyo yayın istasyonları: |
AM
245, FM 582, kısa dalga 6 (2004) |
|
Kanada'da Televizyon yayın istasyonları: |
80
(artı birçok süresiz yayın) (1997) |
|
Internet ülke kodu: |
.ca |
|
Kanada İnternet sahibi: |
3.934 milyon (2006) |
|
Internet kullanıcıları: |
21.9
milyon (2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Kanada'da Hava alanları: |
1,337 (2006) |
|
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava alanları: |
Toplam: 509
3,047 m' den fazla: 18
2,438’den 3,047 m ’e: 15
1,524’den 2,437 m 'e: 151
914’den 1,523 m’ e: 248
914 m altı: 77 (2006) |
|
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan) hava alanları: |
Toplam: 828
1,524’den 2,437 m 'e: 66
914’den 1,523 m’ e: 355
914 m altı:407 (2006) |
|
Karayolları: |
Toplam: 1,042,300 km
Asfaltlanmış: 415,600km
Asfaltlanmamış: 626,700 km (2004) |
|
Kanada'da Limanlar ve terminaller: |
Fraser River Port, Halifax, Montreal, Port-Cartier, Quebec, Saint John's (Newfoundland),
Sept-Isles, Vancouver |
|
Askerlik |
|
|
Kanada Kuvvet Komutanlıkları: |
Kanada Kuvvetleri (ASK): Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri, Hava
Kuvvetleri, Kanada Kuvvetleri (güvenlik) (2006)
|
|
Askeri görev yaşı ve zorunluluk: |
16
yaşına girenler gönüllü olarak orduya katılabilirler ve Kanada Silahlı
Kuvvetlerinin yaklaşık % 11’i kadınlardan oluşmaktadır. (2001)
Kanada’nın
64,000 sürekli ve 26,000
yedek askeri personeli bulunmaktadır. Ordunun
1,400 savaş aracı, 34 savaş gemisi ve 861 uçağı mevcuttur. |
