Konuşmacı nelere dikkat etmelidir?

Simültane tercüme sırasında konuşmacı/konuşmacıların da dikkat etmesi gereken bazı hususlar mevcuttur. Hiç bir dinleyicinin “şayet sizi doğru anladıysam?” şeklinde başlayan bir konuşmasına şahit oldunuz mu?
Şayet olduysanız mutlaka ilk aklınıza gelen tercümanın tercümeyi doğru yapamadığı doğrultusundadır. Hâlbuki yanlış anlaşılmalar mutlaka yanlış tercümeden kaynaklanmak zorunda değildir. Bu tür durumlara genelde konuşmacı ve tercüman arasındaki iletişimin iyi olmaması ve bundan dolayı tercümanın konuşulanları ya hiç duyamamasından ya da eksik duymasından da kaynaklanabilmektedir. Bu tür bir problemin oluşması, alınacak olan birkaç ufak önlem sayesinde engellenebilir.

Mikrofon: Konuşmanıza başlamadan önce mikrofonun açık olup olmadığını kontrol edin. Bunu kontrol etmek için lütfen mikrofonun üzerine elinizle vurmayın, mikrofona doğru üflemeyin veya öksürmeyin, çünkü tüm bunlardan dolayı çıkan ses hem tercümanın hem de (dinleyicilerin) kulaklarında rahatsız edici niteliktedir. Bunun yerine konuşmaya örneğin: Toplantı başkanına bir teşekkür konuşması yaparak başlayabilirsiniz. Konuşmanızı en az 30 cm, en fazla 60 cm bir mesafeden doğrudan mikrofona doğru yapın. Konuşmanızı başınızı mikrofondan başka yöne doğru (örneğin o sırada sizle konuşan birine doğru) çevirerek gerçekleştirmeyin, çünkü böyle davranmanız, tercümanın o sırada sizi duymamanıza sebebiyet verebilir.

Mobil Mikrofonlar: Elden ele gezen mikrofonlar mutlaka ağza çok yakın tutulmalıdırlar. Örneğin: Dialar vasıtasıyla bir sunu sırasında kürsüden başka yöne doğru dönmeniz gerekiyorsa, bu durumda yapacağınız en doğru hareket, görevli ses teknisyeninden boyna asılan veya yakaya takılan bir mikrofon talep etmeniz olacaktır. Bunu yapmamanız halinde, tercümanın ses geçirmeyen kabinin içinden sizi her ne kadar yüksek sesle konuşsanız da duyması mümkün olmayacaktır. Farklı ses sorunlarıyla karşılaşılması durumunda mutlaka ses teknisyeninin yardımına müracaat edilmelidir.

Kulaklıklar ve Alıcılar: Konuşmanız sırasında size soru sorulması ihtimalini göz önünde bulundurarak her an kullanamaya hazır bir kulaklığı hazır bulundurmalısınız.Ancak burada çok önemli bir noktaya dikkat etmelisiniz: Kulaklık ve mikrofonlar asla yan yana bulunmamalıdır. Aksi takdirde ortaya hepimizin de yakından tanıdığı o rahatsız edici ıslığa benzer bir ses çıkacaktır.

Folyolar, Tablolar, Filmler: Şayet konuşmanız sırasında PowerPoint ile hazırlanan sunular, filmler, dialar veya tablolardan faydalanmak istiyorsanız, o zaman bu sunulurlarla ilgili dokümanları konferans öncesinden (en uygunu hazırlık konuşması sırasında) tercümana verin. Bunları tercümana vermeniz, tercümanın belki de sizin sununuzu çok iyi veya hiç göremediğinden dolayı usulüne uygun bir şekilde aktaramaması riskini ortadan kaldıracaktır. Şayet sunularınız üzerinde son anda bir değişiklik yapacak olursanız, tercümanı bu durumdan mutlaka haberdar etmelisiniz.

El yazısıyla hazırlanan konuşmalar: Şayet konuşmanızı geniş ölçüde daha önce hazırladığınız bir el yazısına bağlı kalarak gerçekleştirmek istiyorsanız, bu konuşmanızın bir fotokopisinin zamanında tercümana ulaşmasını sağlayın. Böyle hareket etmeniz durumunda tercüman, (metni inceleme imkânı bulacak) ve sadece söylediklerinizi geleneksel bir şekilde sadece kelime kelime aktarmak suretiyle değil, konuşmanız içindeki anlam bağlantılarını da ortaya koyma imkânına sahip olacaktır. Tercümana verecek olduğunuz konuşma metni, tercümana aynı zamanda konuşma içinde geçen teknik terminolojiyi inceleme ve bilmediklerini önceden hazırlama ve en önemlisi de konuşmanızın tam anlamda ne aktarmak istediğini inceleyebilme imkânı sağlayacaktır. Bu konuşma metninize mutlaka harfiyen sadık kalmanız gerektiği şeklinde anlaşılmamalıdır. Bu önlem sadece konuşma içinde geçen teknik terimlerin ve konuşmanın ne aktarmak istediğinin anlaşılması açısından gereklidir. Yani konuşmanızı yine de istediğiniz gibi yapabilirsiniz ve bu konuşma sırasında haddinden fazla yavaş konuşmanız da gerekmemektedir. Burada bir hususa değinmekte fayda olduğunu düşünüyorum: Profesyonel Yeminli Tercümanlar, kendilerine vermiş olduğunuz belgelerin içeriklerini gizli tutmakla ve bu belgelerin tekrar iade edilmesini talep etmeniz durumunda iade etmekle yükümlüdürler.

Terminoloji Listeleri: Varsayalım konuşmanızda uzmanlık gerektiren bir alanı örneğin: Yeni ürettiğiniz bir makinenin kurulumunu anlatıyorsunuz. Bu durumda konferans öncesinden bu makine ile ilgili belgeleri (en uygunu, şayet mevcutsa birkaç dilde) tercümana verin. Böyle davranmanız, konferans sırasında teknik terimlerin tercümesinde muhtemelen oluşabilecek aksaklıkların önlenmesini sağlayacaktır. Bu tür aksaklıkların oluşmaması mutlaka sizin avantajınız açısından çok önemlidir ve konuyla ilgili teknik terimler gerekirse ancak sözlük kullanılmak suretiyle tam tanımlanabilecek olduklarından dolayı tercümana mümkün olduğunca erken ulaştırılmalıdır.

Konuşma Hızı: Konuşma şayet daha önce yazılmış olan bir metnin okunması suretiyle gerçekleşiyorsa, genelde farkına varılmadan serbest, yani herhangi bir metne bağlı kalmaksızın yapılan konuşmaya oranla daha hızlı gerçekleşmekte ve metnin okunması sırasında dinleyicilere doğru bakılmamaktadır. Bu durumda oluşabilecek en büyük tehlikelerden biri, anadilleri sizin konuştuğunuz dil olanlar da dâhil olmak üzere, yabancı dinleyicilerin de sizi takip edebilmelerinin oldukça güçleşeceği ve sadece sizin hızlı konuşmanızdan dolayı aktarmak istediklerinizin tam olarak aktarılamama tehlikesidir. Bu tehlikeye düşmemek için normal bir sayfanın okunması (her biri 55 karakterden oluşan 30 satır) 3 dakikadan daha az bir sürede gerçekleştirilmemelidir. Bu, hiç şüphesiz bu sırada sizi anadilinizde takip eden dinleyicilere dahi faydalı olacaktır.

Aksamasız bir konferans ancak tüm bu hususlar dikkate alındığında mümkün olabilmektedir.

Konferans çevirisinde başarı, ancak ekip çalışmasıyla mümkündür ve sadece profesyonellerin işidir!