|
Giriş: |
Letonya |
|
Letonya'nın Geçmişi: |
Paganların hakim olarak yaşadığı
bir ülke olan Letonya 13 yüzyılda ülkeye misyonerlerin
gönderilmesiyle Hristiyanlığı kabul etti. Önceleri Hristiyanlığı
kabul etmek istemeyen pagan toplum Alman haçlılarının
gönderilmesiyle sonunda ikna oldu ve 1211 civarlarında
Hristiyanlığı seçti.
1200lerde, Livonya olarak adlandırılan federal ulusların
konfederasyonu Alman egemenliği altında gelişti. Livonya bugünkü
Letonya ve güney Estonya'yı kapsıyordu. 1282'de Rīga, Cesis,
Limbazi, Koknese ve Valmiera şehirleri Hansa Birliğine katıldı.
Bu zamandan sonra Riga doğu-batı ticaretinde önemli bir nokta
haline geldi. Doğu Baltık bölgesinin ortasında yer alan Riga,
Batı Avrupa ile yakın kültürel bağlantılar kurdu.
Ülke Birinci Dünya Savaşında
çok büyük yaralar aldı, hatta tamamen yıkıldı. Bu yıllarda
Letonya önce özerklik kararı aldı; fakat tam bağımsızlık Karlis
Ulmanis'in başa gelmesiyle 18 Kasım 1918'de Riga'da ilan edildi.
İki Dünya Savaşı arasındaki kısa bir bağımsızlık döneminden
sonra Letonya 1940 yılında Rusya tarafından işgal edildi. 1991
yılında Sovyet Rusya'nın dağılmasıyla Letonya bağımsızlığını
tekrar ilan etti. Son Rus birliklerinin 1994'te ayrılmasına
rağmen ülkede yaşayan Rus azınlık ( nüfusun %30'u kadardır. )
Moskova'nın gözetimi altındadır. Letonya 2004 yılı baharında hem
NATO'ya hemde AB'ye üye olmuştur. |
|
Letonya Coğrafya |
|
|
Letonya' in
Konumu: |
Doğu Avrupadadır. Estonya Ve
Litvanya arasındadır ve Baltık denizine kıyısı vardır. |
|
Letonya'nın
Coğrafi Koordinatları: |
57 00 K, 25 00 D |
|
Letonya'nın Harita dizini: |
Avrupa |
|
Letonya'nın Yüzölçümü: |
toplam:64,589 km²
toprak:63,589 km²
su:10,000 km² |
|
Letonya
Yüz ölçüm karşılaştırma: |
Batı Virginya' dan çok az
büyüktür. |
|
Letonya'nın
Kara sınırları: |
Toplam:1,368 km
Sınır Komşuları: Belarus 167
km, Estonya 343 km, Litvanya 576 km, Rusya 282 km |
|
Letonya'nın
Kıyı boyu: |
531 km |
|
Letonya'nın
Deniz hakları: |
karasal deniz:12 nm ( Ayarlamalar
boğazların açık denizlere oranlanmasıyla verildi.)
özel ekonomik bölge: 200nm
kıtasal şelf: 200-m derinlik
veya işletme derinliği |
|
Letonya'da
İklim: |
Denizseldir; kışlar yağışlı ve
ılımandır. |
|
Letonya'da
Zemin: |
Alçak ovalar yaygındır. |
|
Letonya'nın
Rakım uç değerleri: |
En alçak noktası: Baltık Denizi 0
m
En yüksek noktası: Galzina
Kalns 312 m |
|
Letonya'nın
Doğal Kaynakları: |
Bataklık Kömürü, Kireçtaşı,
Dolomit, Kehribar, Su gücü, Ormanlık Alanlar, Tarım Alanları |
|
Letonya'nın
Toprak kullanımı: |
Tarım alanı: 28.19 %
Sürekli tarım ürünleri: 0.45 %
Diğer: 71.36 % (2005)
|
|
Letonya'da
Sulanan arazi: |
200 km²
not:Letonya'da toprak genelde
çok sulak olduğundan sulanmaya değil drenaja ihtiyacı vardır;
tarım alanlarının yaklaşık 16,000 km² yada 85% 'i drenaj
işlemiyle iyileştirilmiştir. (2003) |
|
Letonya'da Doğal afetler: |
Mevcut Değil. |
|
Letonya'nın
Çevre – bugünkü sorunlar: |
Letonya'nın çevresel koşulları
özgürlük yeniden kazanıldıktan ülkenin servis sektörüne
kaymasıyla bundan kar etmiştir. Öncelik verilen çevresel
çözümler hava kirliliğini azalmak olduğu kadar içme suyu
kalitesinin ve kanalizasyon sistemlerinin iyileştirilmesi ve
tehlikeli atıkların kontol altında tutulmasıdır. 2001 yılında
Letonya AB'nin çevre konusundaki tüm kritelerini yerine getirmiş
ve çevre konusundaki müzakereleri tamamlayarak kapatmıştır. |
|
Letonya
Çevre – uluslar arası anlaşmalar: |
Gruplar: Hava Kirliliği, Hava
Kirliliği-Kalıcı Organik kirleticiler, Biyofarklılık ,İklim
Değişikliği ,İklim değişikliği-Kyoto Protokolü, Tehlikedeki
Türler, Tehlikeli Atık Maddeler, Deniz Kanunu, Ozon tabakası
korunması, Gemi Kirliliği, Bataklık Alanlar
İmzalanmış ama onaylanmamış:
seçilmiş anlaşmalardan hiçbiri |
|
Letonya
Coğrafya - not: |
Ülkenin çoğu kesimi verimli, alçak
rakımlı ovalardan oluşmuştur ayrıca batı kesimlerde tepeler yer
almaktadır. |
|
Letonya Halk |
|
|
Letonya'nın
Nüfusu: |
2,259,810 (Temmuz 2007 tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0-14 yaş: 13.6 % ( erkek 157,451 /
kadın 150,184 )
15-64 yaş: 69.6 % ( erkek
764,910 / kadın 808,848 )
65 yaş ve üstü: 16.7 % ( erkek
123,952 / kadın 254,465 ) (2007 tahmini.) |
|
Letonya'da Ortalama yaş: |
Toplam: 39.6 yaş
Erkek: 36.6 yaş
Kadın: 42.7 yaş (2007 tahmini) |
|
Letonya'da
Nüfus artış oranı: |
- 0.648 % (2007 tahmini) |
|
Letonya'da
Doğum oranı: |
9.43 doğum/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Letonya'da
Ölüm oranı: |
13.64 ölüm/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Letonya'da
Net göç oranı: |
2.27 göçmen/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Letonya'da
Cinsiyet oranı: |
Doğumda: 1.05 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.048 erkek/kadın
15-64yaş arası: 0.946
erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.487
erkek/kadın
Toplam Nüfus: 0.862 erkek/kadın
(2007 tahmini) |
|
Letonya'da
Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000 canlı doğumda 9.16
ölüm Erkek: 1000 canlı
doğumda 11.08 ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda 7.13
ölüm (2007 tahmini) |
|
Letonya'da Ortalama yaşam süresi: |
Toplam nüfus: 71.6 yaş
Erkek: 66.39 yaş
Kadın: 77.1 yaş (2007 tahmini) |
|
Letonya'da Doğurganlık oranı: |
1.28 çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
Letonya'da
Uyruk: |
İsim: Letonyalı(lar)
Sıfat: Letonyalı |
|
Letonya'da
Etnik gruplar: |
Letonyalı %57.7, Rus %29.6,
Belaruslu %4.1, Ukraynalı %2.7, Polonyalı %2.5, Litvanyalı %1.4,
diğer %2 (2002) |
|
Letonya'da
Dinler: |
Lutheryan, Katolik, Rus ortodoks
|
|
Letonya'da
Diller: |
Letonyaca (resmi dil) %58.2, Rusca
%37.5, Litvanyaca ve diğerleri %4.3 (2000 nüfus sayımı)
|
|
Letonya'da Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup
yazabilir. Toplam Nüfus:
99.7 %
Erkek: 99.8 %
Kadın: 99.7 % (2000 nüfus
sayımı) |
|
Yönetim |
|
|
Letonya'nın
Ülke adı: |
Kabul Edilen Uzun Biçimi: Letonya
Cumhuriyeti Kabul Edilen
Kısa Biçimi: Letonya
mahalli uzun biçimi: Latvijas
Republika
mahalli kısa biçimi: Latvija
Önceki ismi: Sovyet Sosyalist
Letonya Cumhuriyeti |
|
Letonya'nın Bağımlılık durumu: |
|
|
Letonya'nın
Yönetim biçimi: |
Parlementer Demokrasi |
|
Letonya'nın Başkenti: |
İsim: Riga
coğrafi koordinatları: 56 57 K, 24
06 D
zaman farkı: UTC+2 (Standart
zaman boyunca Washington Dc’den 7 saat ileri)
Gün ışığından yararlanma
süresi: +1saat, Mart ayı son Pazar günü başlar; Ekim ayı son
Pazar günü sona erer. |
|
Letonya'nın
İdari bölgeleri: |
26 bölge ve 7 belediye* :
Aizkraukles Rajons, Aluksnes Rajons, Balvu Rajons, Bauskas
Rajons, Cesu Rajons, Daugavpils*, Daugavpils Rajons, Dobeles
Rajons, Gulbenes Rajons, Jekabpils Rajons, Jelgava*, Jelgavas
Rajons, Jurmala*, Kraslavas Rajons, Kuldigas Rajons, Liepaja*,
Liepajas Rajons, Limbazu Rajons, Ludzas Rajons, Madonas Rajons,
Ogres Rajons, Preilu Rajons, Rezekne*, Rezeknes Rajons, Riga*,
Rigas Rajons, Saldus Rajons, Talsu Rajons, Tukuma Rajons, Valkas
Rajons, Valmieras Rajons, Ventspils*, Ventspils Rajons
|
|
Letonya'da Bağımsızlık: |
18 Kasım 1918 (Sovyet Rusya'dan)
|
|
Letonya'nın
Milli bayramı: |
Kurtuluş Günü, 18 Kasım (1918);
not: 18 Kasım 1918 tarihi Letonya'nın Sovyet Rusya'dan ayrılarak
bağımsızlığını ilan ettiği tarihtir. 4 Mayıs 1990 tarihi de
bağımsızlığın yeniden kazanıldığı gündür. 21 Ağustos 1991 tarihi
kafadan bağımsızlığın Sovyetler Birliği'nden kazanıldığı
tarihtir. |
|
Letonya Anayasası: |
15 Şubat 1922; 21 Ağustos 1991'de
Letonya Cumhuriyeti Anayasa Hukuku tarafından değiştirilerek
yürürlüğe konuldu ve Yüce Divan tarafından kabul edildi ve o
zamandan sonra bir çok değişiklik yapıldı. |
|
Letonya'da
Kanun sistemi: |
Sivil Hukuk Sistemi üzerine
kurulmuştur. |
|
Letonya'da
Oy hakkı: |
18 yaş; Letonyalılar için evrensel
|
|
Letonya'nın
Katıldığı uluslar arası örgütler:
|
Avustralya Grubu, BA, BIS, CBSS,
CE, EAPC, EBRD, EIB, EU, FAO, IAEA, IBRD, ICAO, ICCt, ICRM, IDA,
IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO
(vekil ülke), ITU, ITUC, MIGA, NATO, NIB, NSG, OAS (gözlemci),
OPCW, OSCE, PCA, UN, UNCTAD, UNESCO, UNWTO, UPU, WCO, WEU
(hakları sınırlı üye), WHO, WIPO, WMO, WTO |
|
Letonya'nın
Bayrak şekli: |
En üstte kestane rengi, ortada eni
kestane renkli şeritin yarısı kadar beyaz şerit ve en altta
tekrardan kestane renkli şerit olmak üzere üç yatay şeritten
oluşur. |
|
Letonya
Ekonomisi |
|
|
Letonya'da Ekonomiye genel
bakış: |
|
Geçtiğimiz yıllarda Letonya
ekonomisi her yıl en az yüzde %7'lik bir büyüme rakamına
ulaşmıştır. 2006 yılında ekonomi %10.2'lik gerçek bir büyüme
rakamına ulaşmıştır. Bankaların, kuruluşların ve
gayrimenkullerin çoğunun özelleşmesine rağmen devlet hala bazı
büyük malları elinde tutmaktadır. Letonya Şubat 1999'da Dünya
Ticaret Örgütüne (WTO) üye olmuştur. En büyük dış politika
hedefi olan AB üyeliği 2004 Mayısında gelmiştir. Şu anki mali
açık (GSYİH'nın %15'inden daha fazla) ve yüksek enflasyon en
büyük sorunlardır. |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(satın alma gücü paritesi): |
|
36.49 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(resmi döviz kuru): |
|
16.5 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– gerçek büyüme hızı): |
|
%11.9 (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– kişi başına (PPP): |
|
16,000 $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– sektörlere göre dağılım: |
|
Tarım: %3.7
Endüstri: %26.3
Hizmet: %70 (2006 tahmini) |
|
İş gücü: |
|
1.136 milyon kişi (2006 tahmini) |
|
İş gücü- iş alanlarına göre: |
Tarım: %13
Endüstri: %19
Hizmet: %68 (2005 tahmini) |
|
İşsizlik oranı: |
|
6.5 % (Aralık 2006 tahmini) |
|
Mevcut Değil. |
|
Yoksulluk sınırı altındaki
nüfus: |
|
En az: 10%: %2.8
En fazla: 10%: %26.1
(1998) |
|
Yüzdelik paya göre ev geliri ya
da gideri: |
|
Enflasyon oranı (tüketici
fiyatları): |
%6.8 (Aralık 2006 tahmini) |
|
Letonya Bütçesi: |
Gelirler: 6.172 milyar $
Giderler: 6.45 milyar $ , mevcut
olmayan sermaye giderleri dahil. (2006 tahmini) |
|
Letonya 'teTarım – Ürünleri: |
Hububat, Şeker Pancarı, Patates,
Sebzeler; Sığır eti, Domuz eti, Süt, Yumurta; Balık |
|
Sanayiler: |
Otobüs, kamyonet, tramvay ve vagon
sanayisi; sentetik elyaf (lif), tarım makineleri, gübre, çamaşır
makineleri, radyo, elektronik, farmasotik, işlenmiş besinler ve
dokuma endüstirileri; not: enerji ve ham maddle ithalata
bağlıdır. |
|
Letonya'nın Endüstriyel üretimin
gelişme hızı: |
8.5 % (2006 tahmini) |
|
Letonya 'inElektrik üretimi: |
4.55 milyar kWh (2004) |
|
Letonya'nın Elektrik tüketimi: |
6.329 milyar kWh (2004) |
|
Letonya'nın Elektrik ihracatı: |
707 milyon kWh (2005) |
|
Letonya 'inElektrik ithalatı: |
2.855 milyar kWh (2005) |
|
Letonya 'in Petrol üretimi: |
0 varil/gün (2004 tahmini) |
|
Letonya'nın Petrol tüketimi: |
47,000 varil /gün (2004 tahmini) |
|
Letonya 'in Petrol ihracatı: |
0 varil /gün (2004) |
|
Letonya'nın Petrol ithalatı: |
0 varil/ gün (2004) |
|
Letonya 'in Doğal gaz üretimi: |
0 cu m (2004 tahmini) |
|
Letonya 'in Doğal gaz tüketimi: |
1.91 milyar cu m (2004 tahmini) |
|
Letonya'da İhracat: |
6.98 milyar $ f.o.b. (2006
tahmini) |
|
Letonya'da İhracat malları: |
Kereste ve kereste ürünleri,
makine ve malzemeleri, metaller, dokuma ürünleri, besin
maddeleri. |
|
Letonya'da İhracat ortakları: |
Litvanya %11, Estonya %10.8,
Almanya %10.2, İngilitere %10.2, Rusya %7.9, İsveç %7.8,
Danimarka %5.3, Polonya %5.3 (2005) |
|
Letonya 'teİthalat: |
10.33 milyar $ f.o.b (2006
tahmini) |
|
Letonya'da İthalat malları: |
Makine ve malzemeleri, Petrol ve
petrol ürünleri, kimyasallar, Otomotiv ürünleri |
|
İthalat ortakları: |
Almanya %13.9, Litvanya %13.6,
Rusya %8.5, Estonya %7.9, Polonya %6.4, Finlandiya %5.9, Belarus
%5.8, İsveç %5.1 (2005) |
|
Letonya Dış borç: |
18.9 milyar $ (30 Haziran 2006)
|
|
Letonya Ekonomik yardım - alıcı |
96.2 milyon $
|
|
Letonya 'in Para birimi (kod): |
Letonya Lat'ı (LVL) |
|
Döviz kurları: |
Letonya Lat'ının Amerikan Dolarına
oranı: 0.5597 (2006), - 0.5647 (2005), 0.5402 (2004), 0.5715
(2003), 0.6182 (2002) |
|
Letonya'da Mali yıl: |
Takvim yılı |
|
İletişim |
|
|
Letonya'da Telefonlar –
kullanımdaki ana hatlar: |
731,000 (2005) |
|
Letonya'da Telefonlar – cep
telefonu: |
1.872 milyon (2005) |
|
Letonya 'te Telefon sistemi: |
Genel Değerlendirme: 2003'ten
başlayarak telekomünikasyon sektorune rekabet getirmeye
amaçlayan çabalar gözlemlenir; Kablolu hatların sayısı azalmaya
başlarken kablosuz telefon sistemi yaygınlaşmaktadır.
Yerel: Bu konuda tekel sayılan
Lattelekom dahil 3 adet kablosuz servis sunucusu bulunmaktadır.
Uluslar arası: Ülke kodu 371;
Not: Letonya şebekesi fiber optik kablolarla Estonya, Finlandiya
ve İsveç'e bağlanmıştır. |
|
Letonya'da Radyo yayın
istasyonları: |
AM 8, FM 56, kısa dalga 1 (1998)
|
|
Letonya'da Televizyon yayın
istasyonları: |
44 (ek olarak 31 kesintisiz yayın)
(1995) |
|
Internet ülke kodu: |
.lv |
|
Letonya İnternet sahibi: |
65,858 (2006) |
|
Internet kullanıcıları: |
1.03 milyon (2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Letonya'da Hava alanları: |
46 (2006) |
|
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava
alanları: |
toplam:
24
2,438’den 3,047 m ’e:
7
1,524’den 2,437 m 'e :
3
914’den 1,523 m’ e:
1
914 m altı:
13 (2006) |
|
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan)
hava alanları: |
Toplam: 22
1,524’den 2,437 m 'e :1
914’den 1,523 m’ e:2
914 m altı: 19
(2006) |
|
Karayolları: |
Toplam: 69,532 km km
Asfaltlanmış: 69,532 km (2004)
|
|
Letonya'da Limanlar ve
terminaller: |
Riga, Ventspils |
|
Askeri |
|
|
Letonya
Kuvvet Komutanlıkları: |
Letonya Cumhuriyeti Savunma
Kuvvetleri: Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri,
Sınır Birlikleri, Ülke İçi Birlikler (Zemessardze) (2005)
|
|
Askeri görev yaşı ve zorunluluk: |
19 yaşına gelenlere askerlik
mecburidir; Askeri hizmet zorunluluğu 12 aydır; 18 yaşında
gönüllü askerlik yapılabilir; Ordu şu anda zorunlu askerliği
kaldırıp 2007 yılına kadar orduyu tamamen profosyonel
askerlerden oluşturma evresindedir. Şu anki yasaya göre her
vatandaş yaşamak için silahlı kuvvetlere hizmet etmek
zorundadır. (2004) |
|
Askeri hizmet için mevcut insan
gücü: |
yaşları 18-49 arası erkekler:
517,713 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar:
519,631 kişi (2005
tahmini) |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
361,098 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar:
422,913 kişi (2005
tahmini) |
|
Askeri hizmet için uygun insan
gücü: |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
19,137 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar:
18,505 kişi (2005
tahmini) |
|
Askeri hizmete hazır hale gelen
insan gücü(yıllık) |
| |
| |
|
