|
Libya'nın Geçmişi: |
Arkeolojik kanıtlar, Libya’nın
kıyı şeridinin MÖ 8. yüzyıldaki cilalı taş devri insanları
tarafından yurt olarak benimsendiğini göstermektedir. Bu insanlar,
sığırları evcilleştirmede ve ekinleri dikmede ustaydılar. Bu kültür
yaklaşık 1,000 yıl bu bölgede sürdü. Bu medeniyetten sonra
Berberiler yerleşti. Modern dönemlerde bilinen Libya’ya daha sonra
Yunanlılar, Romalılar, Vandallar ve Bizanslılar hâkim oldu. Araplar
MS. 7. yüzyılda bölgeye İslamiyet’i taşıdı. Bundan sonraki
yüzyıllarda yerli halk, İslam dini ile birlikte Arapçayı da
benimsedi. 16. yüzyılın ortalarına doğru Osmanlı Türkleri Libya’yı
işgal etti.
İtalyanlar 1911’de Trablus
çevresindeki bölgeyi Osmanlı Türklerinden aldı. Bölgedeki İtalyan
hâkimiyeti II. Dünya Savaşı’nda yenilmeleriyle 1943’te son buldu.
Libya daha sonra BM yönetimine geçti ve 1951’de bağımsızlığını
kazandı. 1969 askeri darbesinin ardından Albay Muammar Abu Minyar el
Kaddafi kendi politik sistemini olan Üçüncü Evrensel Teoriyi kabul
edip uygulamaya başladı. Sistem, kısmen kabile uygulamalarından
türeyen sosyalizmin ve İslam’ın bir birleşimidir. Bu sistemin Libya
halkına doğrudan demokrasi sunacağı farz edilmektedir. Kaddafi,
kendi ideolojisini Libya dışına taşımak ve Marksizm ve Kapitalizm
ideolojilerinin sonlarını getirmek amacıyla 1970 ve 1980lerde petrol
fonlarını kullanmıştır. 1990larda Kaddafi Avrupa ile olan
ilişkilerini geliştirmeye çalıştı. BM yaptırımları Nisan 1999’da
askıya alındı ve Libya, Lockerbie olayını çözmesinin ardından Eylül
2003’te kaldırıldı. Aralık 2003’te Libya geniş çapta zarar
verebilecek silahların geliştirilmesi için hazırlanan programların
durdurulduğunu tüm dünyaya duyurdu. Bu dönemden beri Kaddafi Avrupa
devletleri ile olan ilişkileri normale döndürmek için önemli
girişimlerde bulunmuştur. Çalışma seviyesindeki ve ticari
delegasyonların yanında birçok Avrupalı liderleri kabul etti ve 15
yıllık bir dönemde Avrupa’ya ilk gezisini düzenledi. Birleşik
Devletler Mayıs 2006’da Libya ile olan tüm diplomatik ilişkilere
devam etme kararı aldı ve Haziran’da Libya’nın terörü destekleyen
devlet olduğunu savunmaktan vazgeçti.
 |
