|
Giriş: |
Litvanya |
|
Litvanya'nın Geçmişi: |
14 yüzyılın sonlarına doğru
Litvanya Avrupa'nın en büyük ülkesiydi. Büyül Litvanya Düklüğü
sınırları Baltık Denizinden Karadenize uzanan ve Avrupanın büyük
bi kısmını kaplayan bir ülke idi. Polonya'nın Litvanya'ya Büyük
Litvanya Dükü Jogaila'nın egemenliği altında toplanmasını talep
etmesini takiben Litvanya soyluları, köylüleri ve şehirlileri
1386 yılında Hristiyanlığı benimsedi. Büyük Dük Jogaila 2 Şubat
1386'da Polonyanın da kralı ilan edildi. Litvanya ve Polonya
Jagieliyon hanedanlığı tarafından yönetildiğinden bu ülkelerin
birleşmesi kişisel bir evlilik gibiydi.
Yakın Tarihine bakacak olursak
iki dünya savaşı arasında özgür olan Litvanya 1940 yılında
Rusya'nın işgaline uğramıştı. 11 Mart 1990'da Litvanya Sovyetler
Birliğinden bağımsızlığını kazandığını ilan eden ilk ülke
olmuştu fakat bu özgürlük ilanı 1991 Eylül ayına kadar Moskova
tarafından dikkate alınmadı. Son Rus birlikleri 1993 yılında
çekilmişti. Litvanya Batı Avrupa ülkeleriyle bütünleşmek için
ekonomisini hemen düzeltti ve 2004 yılının baharında hem NATO
hemde AB üyesi oldu. |
|
Litvanya Coğrafya |
|
|
Litvanya' in
Konumu: |
Doğu Avrupadadır. Letonya ve Rusya
arasındadır ve Baltık denizine kıyısı vardır. |
|
Litvanya'nın
Coğrafi Koordinatları: |
56 00 K, 24 00 D |
|
Litvanya'nın Harita dizini: |
Avrupa |
|
Litvanya'nın Yüzölçümü: |
toplam:65,200 km²
toprak: Mevcut Değil.
su: Mevcut Değil. |
|
Litvanya
Yüz ölçüm karşılaştırma: |
Batı Virginya' dan çok az
büyüktür. |
|
Litvanya'nın
Kara sınırları: |
Toplam: 1,613 km
Sınır Komşuları: Belarus 653.5
km, Letonya 588 km, Polonya 103.7 km, Rusya (Kaliningrad) 267.8
km |
|
Litvanya'nın
Kıyı boyu: |
90 km |
|
Litvanya'nın
Deniz hakları: |
karasal deniz:12 nm |
|
Litvanya'da
İklim: |
Denizsel ve karasal iklim arasında
geçiş iklimindedir; Kışlar ve yazlar yağışlı ve ılık geçer. |
|
Litvanya'da
Zemin (Toprak Yapısı- Arazi) : |
Toprak verimlidir. Ovalar ve bir
çok serpiştirilmişcesine duran göller bulunur. |
|
Litvanya'nın
Rakım uç değerleri: |
En alçak noktası: Baltık Denizi 0
m
En yüksek noktası: Juozapines
Kalnas 293.6 m |
|
Litvanya'nın
Doğal Kaynakları: |
Bataklık Kömürü, Kehribar, Tarım
Alanları |
|
Litvanya'nın
Toprak kullanımı: |
Tarım alanı: 44.81 %
Sürekli tarım ürünleri: 0.9 %
Diğer: 54.29 % (2005)
|
|
Litvanya'da
Sulanan arazi: |
70 km² |
|
Litvanya'da Doğal afetler: |
Mevcut Değil. |
|
Litvanya'nın
Çevre – bugünkü sorunlar: |
Askeri üslerden salınan petrol
ürünleri ve kimyasallar toprak ve yer altı sularında kirlenmeye
yol açmaktadır. |
|
Litvanya
Çevre – uluslar arası anlaşmalar: |
Gruplar: Hava Kirliliği, Hava
Kirliliği-Nitrojen Oxidler, Hava Kirliliği-Kalıcı Organik
kirleticiler, , Biyofarklılık ,İklim Değişikliği ,İklim
değişikliği-Kyoto Protokolü, Tehlikedeki Türler, Tehlikeli Atık
Maddeler, Deniz Kanunu, Ozon tabakası korunması, Gemi Kirliliği,
Bataklık Alanlar
İmzalanmış ama onaylanmamış:
seçilmiş anlaşmalardan hiçbiri |
|
Litvanya
Coğrafya - not: |
Verimli ovalar eski buzzul
döneminden kalma tortular olan tepecikler tarafından bölünür,
ayrılır. |
|
Litvanya Halk |
|
|
Litvanya'nın
Nüfusu: |
3,575,439 kişi (Temmuz 2007
tahmini) |
|
Yaş dağılımı: |
0-14 yaş: 14.9 % ( erkek 273,573 /
kadın 259,570 )
15-64 yaş: 69.3 % ( erkek
1,213,011 / kadın1,264,996 )
65 yaş ve üstü: 15.8 % ( erkek
194,500 / kadın 369,789 ) (2007 tahmini.) |
|
Litvanya'da Ortalama yaş: |
Toplam: 38.6 yaş
Erkek: 36.1 yaş
Kadın: 41.2 yaş (2007 tahmini) |
|
Litvanya'da
Nüfus artış oranı: |
-0.289 % (2007 tahmini) |
|
Litvanya'da
Doğum oranı: |
8.87 doğum/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Litvanya'da
Ölüm oranı: |
11.05 ölüm/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Litvanya'da
Net göç oranı: |
-0.72 göçmen/1000 nüfus (2007
tahmini) |
|
Litvanya'da
Cinsiyet oranı: |
Doğumda: 1.06 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.054 erkek/kadın
15-64yaş arası: 0.959
erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.526
erkek/kadın
Toplam Nüfus: 0.887 erkek/kadın
(2007 tahmini) |
|
Litvanya'da
Bebek ölüm oranı: |
Toplam: 1000 canlı doğumda 6.68
ölüm Erkek: 1000 canlı
doğumda 7.99 ölüm
Kadın: 1000 canlı doğumda 5.29
ölüm (2007 tahmini) |
|
Litvanya'da Ortalama yaşam süresi: |
Toplam nüfus: 74.44 yaş
Erkek: 69.46 yaş
Kadın: 79.69 yaş (2007 tahmini) |
|
Litvanya'da Doğurganlık oranı: |
1.21 çocuk/kadın (2007 tahmini) |
|
Litvanya'da
Uyruk: |
İsim: Litvanyalı(lar)
Sıfat: Litvanyalı |
|
Litvanya'da
Etnik gruplar: |
Litvanyalı %83.4, Polonyalı %6.7,
Rus %6.3, diğerleri veya kökeni belli olmayanlar %3.6 (2001
nüfus sayımı) |
|
Litvanya'da
Dinler: |
Roma Katoliği %79, Rus Ortodoks
%4.1, Protestan (Lutheryan ve Evangelist Hristiyan Baptistleri
de içerir) %1.9, diğerleri veya belli olmayanlar %5.5, hiçbiri
%9.5 (2001 nüfus sayımı) |
|
Litvanya'da
Diller: |
Litvanyaca (resmi dil) %82, Rusca
%8, Lehce %5.6, diğerleri ve belli olmayanlar %4.4 (2001 nüfus
sayımı) |
|
Litvanya'da Okuryazarlık oranı: |
Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup
yazabilir., Toplam Nüfus:
99.6 %
Erkek: 99.6 %
Kadın: 99.6 % (2001 nüfus
sayımı) |
|
Yönetim |
|
|
Litvanya'nın
Ülke adı: |
Kabul Edilen Uzun Biçimi: Litvanya
Cumhuriyeti Kabul Edilen
Kısa Biçimi: Litvanya
mahalli uzun biçimi: Lietuvos
Respublika
mahalli kısa biçimi: Lietuva
Önceki ismi: Sovyet Sosyalist
Litvanya Cumhuriyeti |
|
Litvanya'nın Bağımlılık durumu: |
|
|
Litvanya'nın
Yönetim biçimi: |
Parlementer Demokrasi |
|
Litvanya'nın Başkenti: |
İsim: Vilnius
coğrafi koordinatları: 54 41 K,
25 19 D
zaman farkı: UTC+2 (Standart
zaman boyunca Washington Dc’den 7 saat ileri)
Gün ışığından yararlanma
süresi: +1saat, Mart ayı son Pazar günü başlar; Ekim ayı son
Pazar günü sona erer. |
|
Litvanya'nın
İdari bölgeleri: |
10 bölge: Alytaus, Kauno,
Klaipedos, Marijampoles, Panevezio, Siauliu, Taurages, Telsiu,
Utenos, Vilniaus |
|
Litvanya'da Bağımsızlık: |
11 Mart 1990 (ilan edildi); 6
Eylül 1991 (Sovyetler Birliği tarafından tanındı.) |
|
Litvanya'nın
Milli bayramı: |
Kurtuluş Günü, 16 Şubat (1918);
not: - 16 Şubat 1918 tarihi Litvanya'nın Sovyet Rusya'dan
bağımsızlığını kazandığı ve ilan ettiği ve de eyalet olduğu
tarihtir. 11 Mart 1990 tarihi Litvanya'nın Sovyetler Birliğinden
bağımsızlığını kazanıp ilan ettiği tarihtir. |
|
Litvanya Anayasası: |
25 Ekim 1992'de kabul edilmiştir.
|
|
Litvanya'da
Kanun sistemi: |
Sivil Hukuk Sistemi üzerine
kurulmuştur. Çıkarılan yasalar Anayasa Mahkemesinde temyize
gidebilir. |
|
Litvanya'da
Oy hakkı: |
18 yaş; Litvanyalılar için
evrensel |
|
Litvanya'nın
Katıldığı uluslar arası örgütler:
|
ACCT (gözlemci), Australia Group,
BA, BIS, CBSS, CE, EAPC, EBRD, EIB, EU, FAO, IAEA, IBRD, ICAO,
ICC, ICCt, ICRM, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM,
IPU, ISO (vekil), ITU, ITUC, MIGA, NATO, NIB, NSG, OIF
(gözlemci), OPCW, OSCE, PCA, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNWTO,
UPU, WCL, WCO, WEU (hakları sınırlı üye), WHO, WIPO, WMO, WTO
|
|
Litvanya'nın
Bayrak şekli: |
Sarı( en üstte), yeşil (ortada),
ve kırmızı( altta) olmak üzere üç eşit yatay şeritten
oluşmaktadır. |
|
Litvanya
Ekonomisi |
|
|
Litvanya'da Ekonomiye genel
bakış:
|
|
Rusya ile en çok ticaret yapan
Baltık ülkesi olan Litvanya 1998 yılındaki Rusya finansal
krizinden kurtularak hızlıca büyümeye başlamıştır. 2006 yılında
işsizlik %3.7 düşerken maaşlar %17.6 arttı ve bunun sonucunda
enflasyon kaçınılmaz oldu. İthalat ve ihracat güçlü bir şekilde
artmaya devam ediyor ve şu an ki bütçe açığı neredeyse 2006
GSYİH'sının %10'una denk gelecek kadar yükselmiştir. Ticaret
batıya yönelerek artmaktadır. Litvanya WTO'ya adaylık hakkını
kazanmıştır ve Mayıs 2004'te AB üyesi olmuştur. Geniş ölçekli
kamu mallarının özelleştirilmesi neredeyse
tamamlanmıştır.Yabancı hükümet ve sermaye destekleri Litvanya'ya
eski düzen ekonomiden pazar ekonomisine geçmede yardımcı
olmuşlardır; fakat 2006 yılında yabancı yatırımları azalma
göstermiştir. |
|
54.9 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(satın alma gücü paritesi): |
|
30.2 milyar $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
(resmi döviz kuru): |
|
%7.5 (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– gerçek büyüme hızı): |
|
15,300 $ (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) –
kişi başına (PPP): |
|
Tarım: %5.5
Endüstri: %33.3
Hizmet: % 61.2 (2006 tahmini) |
|
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH)
– sektörlere göre dağılım: |
|
1.617 milyon kişi (2006 tahmini) |
|
İş gücü: |
|
Tarım: %15.8
Endüstri: %28.2
Hizmet: %56 (2004) |
|
İş gücü- iş alanlarına göre: |
3.7 %
not:
Anket sonucudur. Resmi işsizlik rakamı %5.7 (2006 tahmini)
|
|
%4 (2003) |
|
İşsizlik oranı: |
|
En az: 10%: %3.2
En fazla: 10%: %24.9
(2000) |
|
Yoksulluk sınırı altındaki
nüfus: |
|
Yüzdelik paya göre ev geliri ya
da gideri: |
|
Enflasyon oranı (tüketici
fiyatları): |
%3.8 (2006 tahmini) |
|
Litvanya Bütçesi: |
Gelirler: 9.415 milyar $
Giderler: 9.761 milyar $ , mevcut
olmayan sermaye giderleri dahil. (2006 tahmini) |
|
Litvanya 'teTarım – Ürünleri: |
Hububat, Patates, Şeker Pancarı,
Keten, Sebzeler; Sığır eti, Süt, Yumurta; Balık |
|
Sanayiler: |
Metal kesmek için makine
malzemeleri, elektrikli motorlar, televizyon setleri,
buzdolapları ve soğutucular, petrol arıtma, gemi inşaası (küçük
gemiler), mobilya yapımı, dokuma, besin işleme, gübre sanayisi,
tarım makineleri imalatı, optik malzemeler, elektronik
bileşikler, bilgisayar, kehribar mücevheri. |
|
Litvanya'nın Endüstriyel üretimin
gelişme hızı: |
7 % (2006 tahmini) |
|
Litvanya 'inElektrik üretimi: |
17.8 milyar kWh (2004) |
|
Litvanya'nın Elektrik tüketimi: |
9.358 milyar kWh (2004) |
|
Litvanya'nın Elektrik ihracatı: |
11.49 milyar kWh (2004) |
|
Litvanya 'inElektrik ithalatı: |
11.49 milyar kWh (2004) |
|
Litvanya 'in Petrol üretimi: |
14,000 varil/gün (2004 tahmini) |
|
Litvanya'nın Petrol tüketimi: |
56,000 varil /gün (2004 tahmini) |
|
Litvanya 'in Petrol ihracatı: |
0 varil /gün (2004) |
|
Litvanya'nın Petrol ithalatı: |
93,000 varil/ gün (2004) |
|
Litvanya 'in Doğal gaz üretimi: |
0 cu m (2004 tahmini) |
|
Litvanya 'in Doğal gaz tüketimi: |
2.92 milyar cu m (2004 tahmini) |
|
Litvanya'da İhracat: |
14.64 milyar $ f.o.b. (2006
tahmini) |
|
Litvanya'da İhracat malları: |
Maden ürünleri %23, dokuma ve
giyim %16, makine ve araç gereçleri %11, kimyasallar %6, orman
ve orman ürünleri %5, besin maddeleri %5% (2001) |
|
Litvanya'nın İhracat ortakları: |
Rusya %10.4, Letonya %10.2,
Almanya %9.4, Fransa %7.1, Estonya %5.9, Polonya %5.5, İsveç %5,
ABD %4.7, İngiltere %4.7, Danimarka %4.3 (2005) |
|
Litvanya 'te İthalat: |
18.25 milyar $ f.o.b (2006
tahmini) |
|
Litvanya'da İthalat malları: |
Maden ürünleri, makine ve
malzemeleri, ulaşım malzemeleri, kimyasallar, dokuma ve giyim,
metaller. |
|
İthalat ortakları: |
Rusya %27.9, Almanya %15.1,
Polonya %8.3 (2005) |
|
Litvanya Dış borç: |
15.12 milyar $ (30 Haziran 2006)
|
|
Litvanya Ekonomik yardım - alıcı |
1.6 milyar $
|
|
Litvanya 'in Para birimi (kod): |
Litvanya Litas'ı (LTL) |
|
Döviz kurları: |
LTL'nin Amerikan Dolarına oranı:
2.7498 (2006), 2.774 (2005), 2.7806 (2004), 3.0609 (2003), 3.677
(2002) |
|
Litvanya'da Mali yıl: |
Takvim yılı |
|
İletişim |
|
|
Litvanya'da Telefonlar –
kullanımdaki ana hatlar: |
801,100 (2005) |
|
Litvanya'da Telefonlar – cep
telefonu: |
4.353 million (2005) |
|
Litvanya 'te Telefon sistemi: |
Genel Değerlendirme: Şu an
yetersizdir; fakat yerel bağlantı ve ulusları arası bağlantı
daha güzel bir hizmet için modernleşme aşamasındadır.
Yerel: Ulusal, fiber optik kablo,
şehirler arası ve kütük sistemi bitme aşamasındadır. Kırsal
kesimlerdeki iletişim geliştirilmiş ve yaygınlaştırılmıştır.
Mobil Gsm sistemleri monte edilmiştir. İnternet bağlantısı
mevcuttur. ama hala tatmin etmeyen abone uygulamaları da vardır.
Uluslar arası: Ülke kodu 370;
Not: Letonya ve Polonya'ya karadan kablolarla bağlıdır.Daha
fazla uydu bağlantısı için deniz altı kablolarıyla Danimarka,
İsveç, ve Norveçe uluslar arası ana bağlantıları vardır. |
|
Litvanya'da Radyo yayın
istasyonları: |
AM 29, FM 142, kısa dalga 1 (2001)
|
|
Litvanya'da Televizyon yayın
istasyonları: |
27 (kesintisiz yayın yapanlar da
dahil olmak üzere 100 kadar aktarım istasyonu olabilir.) (1995)
|
|
Internet ülke kodu: |
.lt |
|
Litvanya İnternet sahibi: |
148,675 (2006) |
|
Internet kullanıcıları: |
1.222 milyon (2005) |
|
Taşımacılık |
|
|
Litvanya'da Hava alanları: |
91 (2006) |
|
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava
alanları: |
toplam:
34
3,047'den fazla: 4
2,438’den 3,047 m ’e:1
1,524’den 2,437 m 'e :
7
914’den 1,523 m’ e:
2
914 m altı:
20 (2006) |
|
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan)
hava alanları: |
Toplam: 57
1,524’den 2,437 m 'e :1
914’den 1,523 m’ e:3
914 m altı: 53
(2006) |
|
Karayolları: |
Toplam: 79,497 km
Asfaltlanmış:70,549 (417 km'lik
otoban yolları da dahildir.)
Asfaltlanmamış: 8,948 km (2005)
|
|
Litvanya'da Limanlar ve
terminaller: |
Klaipeda |
|
Askeri |
|
|
Litvanya
Kuvvet Komutanlıkları: |
Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri,
Litvanya Askeri Hava Kuvvetleri, Gönüllü Ulusal Muhafızlar.
(2005) |
|
Askeri görev yaşı ve zorunluluk: |
19-45 yaşları arası zorunlu
askerlik vardır ve askeri hizmet süresi 12 aydır; 18 yaşına
gelenler gönüllü olarak askerlik yapabilirler (2004)
|
|
Askeri hizmet için mevcut insan
gücü: |
yaşları 18-49 arası erkekler:
830,368 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar: 830,524 kişi (2005 tahmini) |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
590,606 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar: 676,102 kişi (2005 tahmini)
|
|
Askeri hizmet için uygun insan
gücü: |
|
yaşları 18-49 arası erkekler:
29,689 kişi
yaşları 18-49 arası kadınlar: 28,543 kişi (2005 tahmini) |
|
Askeri hizmete hazır hale gelen
insan gücü(yıllık) |
| |
| |
|
