|
Ekonomi |
|
|
|
Özbekistan'da Ekonomiye genel bakış: |
|
|
Ülkenin % 11 ekilip dikilmeye
uygundur. Nüfusun % 60’ı kırsal kesimlerde yaşamaktadır. Şu an
Özbekistan, dünyanın en büyük ikinci pamuk ihracatçısı ve en büyük
beşinci pamuk üreticisi konumundadır. Diğer ihracat malları ise
altın, doğal gaz ve petroldür.
1991’de bağımsızlığını
kazandıktan sonra yönetim Sovyet tarzındaki yönetim ekonomisini
üretimde ve fiyatlarda düşüşlerle ve sıkı kontrollerle destekleme
kararı aldı. Yatırımların ülkedeki olumlu etkisinin bilincinde olan
yönetim iş kararlarındaki kontrolünü arttıran önlemleri korumakta ve
uygulamaktadır. Bağımsız olduğundan beri ülkedeki düşük gelirli
insanlar gelir dağılımının eşitsizliğinden zarar görmektedir.
2003’te IMF’nin sunduğu zorunluluklar dövizin daha kolay
çevrilmesini amaçlasa da sıkı döviz kontrolleri ve kısıtlanan
sınırlar dövizin çevrilmesini azalttı ve ekonomik çalışmaları
yavaşlatan bazı eksikliklere sebep oldu.
Özbekistan yönetimi birçok
şekilde ithalatı sınırlandırmaktadır. Ülkede üretilen ürünleri
korumak amacıyla ihracat mallarına yüksek vergiler uygulanmaktadır.
Resmi gümrük vergileri resmi olmayan gümrük vergileriyle
birleştiğinde ürünün asıl değerinin % 100 – 150’si civarında vergisi
alınmaktadır. Bu da ithalatı neredeyse imkânsız hale getirmektedir.
Rusya ve Çin’in Özbekistan’da
petrol ve doğal gaz endüstrilerinde yaptığı yatırımlar ekonomik
büyümeye katkı sağlamaktadır. Özellikle Rusya Özbekistan’daki
madencilik, iletişim, petrol ve doğal gaz sektörleriyle
ilgilenmektedir.
Özbekistan’da iş kurmak kolay
değildir. Birçok yatırım ve yöneten kesimle bağlantılar gerektirir.
Bununla beraber yıllık % 30 – 40 kar getirir. Şu an en karlı sektör
emlak sektörüdür. 2006 yılında emlak sektörünün karı % 80
civarındaydı. |
|
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi): |
|
|
55.75
milyar $ (2006 tahmini) |
|
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):
|
|
|
10.83
milyar $ (2006 tahmini) |
|
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı): |
|
|
% 7.3
(2006 tahmini) |
|
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP): |
|
|
2,000 $
(2006 tahmini) |
|
|
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım: |
|
|
Tarım: %
31.1
Endüstri: % 25.7
Hizmet: % 43.2 (2006 tahmini) |
|
|
İş
gücü: |
|
|
14.44
milyon kişi (2006 tahmini) |
|
|
İş
gücü- iş alanlarına göre: |
|
|
Tarım: %
44
Endüstri: % 20
Hizmet: % 36 (1995) |
|
|
İşsizlik oranı: |
|
|
% 3 resmi
oran. Nüfusun % 20’si geçinecek kadar kazanamıyor. (2006) |
|
|
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus: |
|
|
% 33
(2003 tahmini) |
|
|
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri: |
|
|
En az: %
10: % 3.3
En
fazla: % 10: % 22 (1995) |
|
|
Enflasyon oranı (tüketici fiyatları): |
% 7.6
resmi oran; tüketici fiyatlarına bakıldığında % 38 (2006) |
|
|
Özbekistan Bütçesi: |
Gelirler:
4.08 milyar $
Giderler: 4.24 milyar $,
mevcut olmayan sermaye giderleri dâhil.
(FY
2007 tahmini) |
|
|
Özbekistan'da Tarım – Ürünleri: |
Pamuk,
meyve, sebze, tahıl, canlı hayvan |
|
|
Sanayiler: |
Tekstil,
yiyecek işleme, makine yapımı, madencilik, altın, petrol, doğal gaz,
kimyasallar |
|
|
Özbekistan'ın Endüstriyel üretimin gelişme hızı: |
% 10.8
(2006 tahmini) |
|
|
Özbekistan’ın Elektrik üretimi: |
49 milyar
kWh (2006 tahmini) |
|
|
Özbekistan'ın Elektrik tüketimi: |
47 milyar
kWh (2006 tahmini) |
|
|
Özbekistan'ın Elektrik ihracatı: |
6.8
milyar kWh (2006) |
|
|
Özbekistan'ın Elektrik ithalatı: |
10.5
milyar kWh (2006 tahmini) |
|
|
Özbekistan'ın Petrol üretimi: |
142,000
bbl/gün (2004) |
|
|
Özbekistan'ın Petrol tüketimi: |
148,000
bbl /gün (2004) |
|
|
Özbekistan'ın Petrol ihracatı: |
0 bbl
/gün |
|
|
Özbekistan'ın Petrol ithalatı: |
0 bbl/
gün |
|
|
Özbekistan'ın Doğal gaz üretimi: |
62.5
milyar cu m (2006 tahmini) |
|
|
Özbekistan'ın Doğal gaz tüketimi: |
48.4
milyar cu m (2006 tahmini) |
|
|
Özbekistan’da İhracat: |
5.51
milyar $ f.o.b. (2006 tahmini) |
|
|
Özbekistan'da İhracat malları: |
Pamuk,
altın, enerji ürünleri, mineral gübreler, demir ve demir olmayan
metaller, tekstil ürünleri, yiyecek ürünleri, makine, otomobil |
|
|
Özbekistan'da İhracat ortakları: |
Rusya %
23.9, Polonya % 11.8, Çin % 10.5, Türkiye % 7.5, Kazakistan % 6,
Ukrayna % 4.7, Bangladeş % 4.4 (2005) |
|
|
Özbekistan'da İthalat: |
3.99
milyar $ f.o.b (2006 tahmini) |
|
|
Özbekistan'da İthalat malları: |
Makine ve
malzemeleri, yiyecek maddeleri, kimyasallar, demir ve demir olmayan
metaller |
|
|
İthalat ortakları: |
Rusya %
27.8, Güney Kore % 15.6, Çin % 10.4, Kazakistan % 7.3, Almanya %
7.1, Ukrayna % 4.8, Türkiye % 4.5 (2006) |
|
|
Özbekistan Dış borç: |
4.713
milyar $ (2006 tahmini) |
|
|
Özbekistan Ekonomik yardım - alıcı |
91.6
milyon $ (Birleşik Devletlerden) (2005) |
|
|
Özbekistan'ın Para birimi (kod): |
Özbekistan Soumu |
|
|
Döviz
kurları: |
Özbekistan Soumunun Amerikan Dolarına oranı: 1,219.8 (2006), 1,020
(2005), 971.265 (2004), 771.029 (2003), 423.832 (2002) |
|
|
Özbekistan'da Mali yıl: |
Takvim
yılı |
|