TERCÜME
Tercüme kelimesi asıl olarak Arapça çeviri
anlamına gelen ‘terceme’ kelimesinden gelmekle birlikte literatürde pek çok
farklı tanımı mevcuttur;
- Herhangi bir şeyin ifade ettiği anlamın düşüncesel sunumu.
- İlk bakışta anlaşılamayan bir şeyin
açıklaması.
- Aynı sembolleri kullanamayan iki veya
daha fazla konuşmacı arasında, eşzamanlı ya da ardıl biçimde, söz veya
jestlerle iletişim kurulması eylemi.
- Bir dilden başka bir dile sözlü iletişimi
kolaylaştırma işlemi.
- Bir işin anlamının saptanması için o işin
analiz edilmesi.
Günümüzde kullanılan dillerin içerdiği
kelimelerin pek çoğu tarih öncesi dönemlerde insanların çevreleri ve doğayla
etkileşimleri sonucu fark ettikleri yansımalardan doğmuş veya türemiştir.
İnsanlar gördükleri, duydukları her şeyi yorumlayıp sesler ya da jestlerden
oluşan ifadelere dönüştürmüş ve birbirleri arasında iletişim kurmak için
kullanmışlardır. Bu ifadeler zamanla topluluklar arasında gelişip şekillenmiş ve
dillerin doğuşuna öncülük etmiştir. Zamanla ülkeden ülkeye yolculuk eden
gezginler, tüccarlar, elçiler seyahat ettikleri yerlerde insanlarla iletişim
kurabilmek için tercümeye ihtiyaç duymuşlardır. Diğer pek çok iş alanı gibi
tercüme de gün geçtikçe sektör biçimini alan daha geniş kitlelere yönelik yaygın
bir meslek grubu haline gelmiştir.
Tercüme genel olarak iki sınıfta
değerlendirilebilir: sözlü ve yazılı tercüme. Sözlü tercüme, kişilerin iletişim
kurdukları diller arasında ardıl veya eşzamanlı olarak yapılan tercümedir.
Yazılı tercüme ise kaynak metnin hedef dildeki bir yazılı metne
dönüştürülmesidir. Sözlü tercümede, konuşmacının düşüncesinin aktarılması
önceliklidir. Hızlı olması gerektiği için yazılı tercümede olduğu kadar kesinlik
gerektirmez. Yazılı tercümede ise metnin içeriğine bağlı olarak hedef metne
yapılan tercümenin doğruluğu çok önemli olabilir.
Her dil kendi içinde farklı biçimsel
niteliklere sahiptir ve bu yüzden tercümeye konu olan her dil çifti beraberinde
belirli zorluklar getirir. Örneğin, diller arasında kimi tercüme edilemeyen
kelimeler mevcuttur ve zaman zaman bu kelimeler listelenip üzerinde çalışmalar
yapılır. Söz konusu dillerde aynı kelimelerin bulunması fakat farklı anlamlar
içermesi de karşılaşılabilen olası hata faktörlerindendir. Dilbilimcilerin
metinlerinde de anlaşılması güç kelimeler bulunabilir. Bunlar daha çok yerel
kaynaklı, tercüme edilemeyecekleri düşünülen kelimelerdir. Ancak aslında bu
kültür tabanlı kelimelerin tercüme edilmeleri sanıldığının aksine çok kolaydır.
Basitçe, hedef dile tercüme edilmezler ve oldukları gibi kullanılırlar. Farklı
bir alfabe kullanılıyor ise sadece transkripsiyon yeterlidir. Söz konusu
dillerde aynı kelimelerin bulunması fakat farklı anlamlar içermesi de
karşılaşılabilen olası hata faktörlerindendir. Ayrıca bazen tercümede noktalama
işaretlerinin hedef dile çevrimi de büyük problem yaratabilir.
Bununla birlikte genel olarak tüm dillerde
karşılaşılan tercüme zorlukları da vardır. Okunaksız metinler tercümana kaynak
metin üzerinde ayrıca zaman kaybettirir. Terminoloji tutarsız kullanılmış
olabilir, ya da metinde imlâ hataları bulunabilir. Metin eksik olabilir.
Kullanılan terimler çok anlamlı olabilir ve cümle yeterince açık olmayabilir vs.
Tercüme daha pek çok zorluk içerir ve tercümanlar bu alanda ilerledikleri her
adımda yeni zorlukları tecrübe ederek öğrenirler.
1
2
Devamı >>>
Safiye TINGIR Çeviri Hizmetleri
www.onlinetercumanlik.com
info@onlinetercumanlik.com
