Afganistan

Giriş: Afganistan
Geçmişi:  Ahmad Shah Durrani, Pashtun  kabilelerini birleştirmiş ve 1747’de Afganistan’ı kurmuştur. Bu ülke, 1919’da ulusal İngiltere kontrolünden bağımsızlığını kazanana kadar İngiltere ve Rusya imparatorlukları arasında tampon bölge olarak görev yapmıştır.Kısa süreli demokrasi 1973’teki askeri darbesinde ve 1978’deki komünist-karşı darbesinde son buldu. Sovyetler Birliği, uzun süreli ve yıkıcı bir savaşı tetikleyen sallantıdaki Afgan Komünist rejimini desteklemek için 1979’da istila etmiştir. SSCB uluslar arası desteklenen anti-komünist mujahedin isyanları yüzünden acımasız baskılar altında 1989’da geri çekilmiştir. Sonuç olarak 1996’da Taliban’ın düşüşüyle Kabul birçok sivil savaşa tanık olmuştur, 1994’teki aşırı Pakistan destekli hareketler sivil savaşı anarşiyi sona erdirdi. New York (ABD) ‘de 11 Eylül 2001 terörist saldırıları sonrası Usama Bin Ladin’i korumak için anti-Taliban Kuzey Birleşmiş askeri harekatı Taliban’ı devirmiştir.AB sponsorluğunda Bonn Konferansı 2001’de, 2004’te başkanlık ve 2005’te Ulusal Meclis seçimini ve yeni bir oluşum için adaptasyonu kapsayan yeni bir politik yapılanma için süreç oluşturmuştur. 7 Aralık 2004’te Hamid Karzai demokrasiyle başa gelmiş ilk Afganistan başkanıdır. Ulusal Meclis 19 Aralık 2005’ te resmen oluşturulmuştur. 
Coğrafya
Konumu: Güney Asya, Pakistan’ın kuzey ve batısı,İran’ın doğusu
Coğrafi Koordinatları: 33 00 K, 65 00 D
Harita dizini: Asya
Yüzölçümü: toplam: 647,500  km²toprak: 647,500  km²

su: 0 km²

 

Yüz ölçüm karşılaştırma: Teksas’tan biraz daha küçük
Kara sınırları: toplam: 5,529 kmÇin76 km, Iran 936 km, Pakistan 2,430 km, Tacikistan 1,206 km, Türkmenistan 744 km, Özbekistan 137 km
Kıyı boyu: 0 km (karayla kaplı)
Deniz hakları: yok (karayla kaplı)
İklim: Kurak,yarı kurak; kışları soğuk yazları sıcak
Zemin: Daha çok yüksek dağlar; kuzeyde ve güney batıda ovalar
Rakım uç değerleri: En alçak nokta: Amu Darya 258 mEn yüksek noktası: Nowshak 7,485 m

 

 

Doğal Kaynakları: Doğal gaz, petrol, kömür,bakır,krom, talk, bariton, kükürt, kurşun, çinko, demir cevheri,tuz, değerli ve yarı değerli taşlar 
Toprak kullanımı: Ekilebilir toprak: 12.13%Kalıcı ekinler: 0.21%

diğer: 87.66% (2005)

 

Sulanan arazi: 27,200 km² (2003)
Doğal afetler: Hindu Kush dağlarında yıkıcı depremler; seller; kuraklıklarEnvironment – current issues:         Sınırlı doğal su kaynakları; yetersiz miktarda kullanılabilir su toprak bozulması ; aşırı otlama; ağaçsızlandırma(kalan ormanların çoğu yakıt ve inşa malzemeleri olarak kesilmektedir); çölleşme;hava ve su kirliliği

 

Çevre – bugünkü sorunlar: Biyolojik çeşitlilik,İklim değişimi,Çölleşme,Nesli tükenen türler,Çevresel Değişim,Deniz Kirliliği,Ozon Tabakasının Korunması 

 

Çevre – uluslar arası anlaşmalar: imzalanan fakat onaylanmayan:Tehlikeli Atıklar,Deniz Yasası, Sualtı Yaşamın Korunması
Coğrafya – not: Karayla kaplı;ülkenin kuzeyini kuzeydoğudan güneybatıya bölen Hindu Kush dağları;kuzey Vakhan’da en yüksek tepeler 

 

Halk
Nüfus: 31,889,923 (Temmuz 2007 tahmini.) 
Yaş dağılımı: 0-14 yaş: 44.6% (erkek 7,282,600/kadın6,940,378)15-64 yaş: 53% (erkek 8,668,170/kadın 8,227,387)

65 aş ve üstür: 2.4% (erkek 374,426/kadın 396,962) (2007 tahmini.)

 

Ortalama yaş: toplam: 17.6 yaşerkek: 17.6 yaş

kadın: 17.6 yaş (2007 tahmini.)

Nüfus artış oranı: 2.625% (2007 tahmini.)
Doğum oranı: 46.21 doğum/1,000 nüfus (2007 tahmini.)
Ölüm oranı: 19.96 ölüm/1,000 nüfus (2007 tahmini.)
Net göç oranı: 0 göç/1,000 nüfus (2007 tahmini.)
Cinsiyet oranı: doğumda: 1.05 erkek/kadın15 yaş altı: 1.049 erkek/kadın

15-64 yaş: 1.054 erkek/kadın

65 yaş ve üstü: 0.943 erkek/kadın

toplam nüfus: 1.049 erkek/kadın (2007 tahmini.)

Bebek ölüm oranı: toplam: 157.43 ölüm/1,000 canlı doğumerkek: 161.81 ölüm/1,000 canlı doğum

kız: 152.83 ölüm/1,000 canlı doğum  (2007 tahmini.)

Ortalama yaşam süresi: Toplam nüfus: 43.77 yaşerkek: 43.6 yaş

kadın: 43.96 yaş (2007 tahmini.)

 

Doğurganlık oranı: 6.64 doğum/kadın (2007 tahmini.)HIV/AIDS – adult prevalence rate:  0.01% (2001 tahmini.)

HIV/AIDS – people living with HIV/AIDS:   NA

HIV/AIDS – deaths:   NA

Major infectious diseases:  Risk oranı: yüksek

yiyecek veya su kaynaklı hastalıklar: bakterisel ve protozol ishal, hepatit A, ve tifo

vektör kaynaklı hastalıklar:Mart’tan Kasım’a kadar 2000 m. Aşağısında ülke çapındayüksek bir sıtma riski

hayvan kaynaklı hastalıklar: kuduz

not:yüksek patojenik H5N1 kuş gribi ülkedeki kuşlarda tanımlanmiştır;bu kuşlarla yakın temasta bulunan Amerikan vatandaşları arasında olağanüstü nadir durumlarda mümkün gözardı edilebilir bir risk vaziyetindedir.(2007)

 

Uyruk: Afgansıfatı: Afgan
Etnik gruplar: Pashtun 42%, Tacik 27%, Hazar 9%, Özbek 9%, Aimak 4%, Türkmen 3%, Baloch 2%, diğer 4% 
Dinler: Suni Müslüman 80%, Şii Müslüman 19%, diğer 1% 
Diller: Afgan Pers veya Dari (resmi) 50%, Pashtu (resmi) 35%, Türk dilleri (başlıca Özbek ve Türkmen) 11%, 30 küçük dil (başlıca Balochice ve Pashaice) 4%, çoğu iki dilli
Okuryazarlık oranı: Tanım:15 yaş ve üstü okur- yazartoplam nüfus: 36%

erkek: 51%

kadın: 21% (1999 est.)

 

Yönetim
Ülke adı: Kabul gören uzun biçimi: İslami Afganistan CumhuriyetiKabu gören kısa biçimi : Afganistan

yerel uzun biçimi: Jomhuri-ye Eslami-ye Afghanestan

yerel kısa biçimi: Afghanestan

önceki: Afganistan Cumhuriyeti

Bağımlılık durumu:
Yönetim biçimi: Islami cumhuriyet
Başkenti: Kabul
İdari bölgeler: coğrafi koordinatlar: 34 31 K, 69 12 Dzaman farkı: UTC+4.5 (9.5 saat Washington DC’nın ötesinde, Standart Zaman süresince)

 

34 taşra (velayat, tekil – velayat); Badakhshan, Badghis, Baghlan, Balkh, Bamian, Daykondi, Farah, Faryab, Ghazni, Ghowr, Helmand, Herat, Jowzjan, Kabol, Kandahar, Kapisa, Khowst, Konar, Kondoz, Laghman, Lowgar, Nangarhar, Nimruz, Nurestan, Oruzgan, Paktia, Paktika, Panjshir, Parvan, Samangan, Sar-e Pol, Takhar, Vardak, Zabol

 

Bağımsızlık: 19 Ağustos 1919 (Afgan yabancı ilişkilerini kontrol eden İngiltere’den )
Milli bayramı: Bağımsızlık Günü, 19 Ağustos (1919)
Anayasa: Yeni oluşturulan yapılanma 14 Aralık 2003-4 Ocak 2004;imzalanan 16 Ocak 2004
Kanun sistemi: Yeni yapılanmaya göre, ‘islam karşıtı’ yasa olmamalı;devlet sosyal adalete,insan haysiyetini ve haklarını korumaya,demokrasiyi gerçekleştirmeye dayanan başarılı ve sürekli bir toplum yaratmak zorundadır, ve tüm etnik grup ve kabileler arasında ulusal birlik ve eşitliği sağlamak için;devlet Afganistan tarafından imzalanan uluslar arası antlaşma ve kurallara ve Uluslar arası İnsan Hakları Sözleşmesi’ne uymalıdır 
Oy hakkı: 18 yaş; evrensel 

 

Katıldığı uluslar arası örgütler: 

Siyasi Durum

Devlet başkanı: İslami Afganistan Cumhuriyeti Başkanı Hamid KARZAI (7 Aralık 2004’ten beri);Yardımcı Başkanlar Ahmad Zia MASOOD ve Abdul Karim KHALILI (7 Aralık 2004’ten beri); not –başkan hem devletin hem de hükumetin başkanıdır the president is both the chief of state and head of government;önceki Kral ZAHIR Shah ‘Ülkenin Babası’ ünvanını almıştır ve sembolik olarak belli durumlara hükmetmiştir fakat yönetimsel otoriteden yoksundur, unvan kalıtımsal değildirkabine: 25 başkan; not – yeni yapılanma altında,başkanlar,başkan tarafından atanır ve ulusal meclis tarafından onaylanırlar

seçimler: başkan ve iki yardımcı başkan 5 yılda bir direk oyla seçilirler (ikinci dönem için geçerli); eğer hiçbir aday oylamanın birini aşamasında %50 veya daha çok oy alamazsa, en çok oy alan iki aday ikinci aşamada katılır;başkan sadece iki dönem için seçilebilir;son seçim 9 Ekim 2004’te yapılmıştır(bir sonraki 2009’da olacaktır)

Seçim sonuçları: Hamid KARZAI başkan olarak seçildi; oy yüzdesi – Hamid KARZAI 55.4%, Yunus QANUNI 16.3%, Ustad Mohammad MOHAQQEQ 11.6%, Abdul Rashid DOSTAM 10.0%, Abdul Latif PEDRAM 1.4%, Masooda JALAL 1.2%

Legislative branch:

İki meclisli Ulusal Meclis beş yıl için direk olarak seçilen Halk Evi’nden veya Halk Meclisi’nden(249 koltuktan fazla olamaz) ve Kıdemliler Meclisi veya Yaşlılar Evi’nden (102 koltuk, 1/3’ü 4 yıl için geçici konsey tarafından seçilmiş,1/3’ü 3 yıl için yerel bölge konseyi tarafından seçilmiş,1/3’ü 5 yıl için başkan tarafından atanmış) oluşur

not: nadir durumlarda hükümet bağımsızlık,ulusal egemenlik,ve kıtasal bütünlük konularında Büyük Konsey’i toplayabilir;yapılanmanın şartlarını tasdik edebilir ve başkan aleyhine dava açabilir;hükümet Ulusal  Meclis’in üyelerinden ve geçici ve bölge konseyleri üyelerinden oluşur it

seçimler:en son 18 Eylül 2005’te yapılmıştır (sonraki Halk Meclisi tarafından Eylül 2009’a kadar yapılacaktır,bir sonraki Kıdemliler Meclisi tarafından Eylül 2008’e kadar yapılacaktır)

seçim sonuçları:seçimde kullanılan tek transfer edilemez oy sistemi(SNTV)politik parti adaylarının işine yaramamış,çoğu adaylar bağımsız olarak devam etmiştir

Judicial branch:

Yapılanma 9 Stera Mahama veya Yüce Mahkeme’yi kurar (9 hakimi Halk Meclisi onayıyla başkan tarafından 10 yıllığına atanır) ve Yüksek Mahkeme ve Temyiz Mahkemesi’ni ikinci dereceye koyar;ayrıca adalet bakanlığı vardır;Bonn Antlaşması’yla kurulan ayrı bir Bağımsız İnsan Hakları Komisyonu  insan haklarının suistimalini ve savaş suçlarını araştırmakla yükümlüdür

Political parties and leaders:

De Afghan Watan Islami Gond [Mohammad Osman SALEKZADA]; De Afganistan Milli Mubarizeeno Islami Gond [Amanat NINGARHAREE]; De Afghanistan De Mili Wahdat Wolesi Tahreek [Abdul Hakim NOORZAI]; De Afghanistan De Solay Ghorzang Gond [Shahnawaz TANAI]; De Afghanistan De Solay Mili Islami Gond [Shah Mohammood Popal ZAI]; Hezb-e Esteqlal-e-Mili Afghanistan [Taj Mohammad WARDAK]; Hezb-e Hambastagee Mili Aqwam-e-Afghanistan [Mohammad Zarif NASERI]; Hezb-e Harakat-e-Islami-e-Afghanistan [Mohammad Ali JAWID]; Hezb-e Jamihat-e-Islami [Ustad RABBANI]; Hezb-e Paiwand Mihahani Afghanistan [Sayed Kamal SADAT]; Hezb-e-Aarman-e-Mardom-e-Afghanistan [Ilhaj Saraj-u-din ZAFAREE]; Hezb-e-Aazaadi Khwahan Maihan [Abdul Hadi DABEER]; Hezb-e-Aazadee Khwahan Mardom-e-Afghanistan [Feda Mohammad EHSAS]; Hezb-e-Adalat-e-Islami Afghanistan [Mohammad Kabir MARZBAN]; Hezb-e-Afghan Melat [Anwarul Haq AHADI]; Hezb-e-Afghanistan-e-Naween [Mohammad Yunis QANUNI]; Hezb-e-Afghanistan-e-Wahid [Mohammad Wasil RAHIMEE]; Hezb-e-Azadee-e-Afghanistan [Ilaj Abdul MALEK]; Hezb-e-Democracy Afghanistan [Tawos ARAB]; Hezb-e-Domcrat-e-Afghanistan [Abdul Kabir RANJBAR]; Hezb-e-Eatedal-e-Mili Islami-e-Afghanistan [Qara Bik Eized YAAR]; Hezb-e-Eqtedar-e-Mili [Sayed Mustafa KAZEMI]; Hezb-e-Falah-e-Mardom-e-Afghanistan [Ustad Mohammad ZAREEF]; Hezb-e-Hambastagee Mili Jawanan-e-Afghanistan [Mohammad Jamil KARZAI]; Hezb-e-Hambastagee-e-Afghanistan [Abdul Khaleq NEMAT]; Hezb-e-Harakat-e-Islami Mardom-e-Afghanistan [Ilhaj Said Hussain ANWARY]; Hezb-e-Harakat-e-Mili Wahdat-e-Afghanistan [Mohammad Nadir AATASH]; Hezb-e-Ifazat Az Uqooq-e-Bashar Wa Inkishaf-e-Afghanistan [Baryalai NASRATI]; Hezb-e-Islami-e-Afghanistan-e-Jawan [Sayed Jawad HUSSINEE]; Hezb-e-Isteqlal-e-Afghanistan [Dr. Ghulam Farooq NEJRABEE]; Hezb-e-Jamahat-ul-Dawat ilal Quran-wa-Sunat-e-Afghanistan [Mawlawee Samiullah NAJEEBEE]; Hezb-e-Jamhoree Khwahane-Afghanistan [Sebghatullah SANJAR]; Hezb-e-Junbish Democracy Mardom-e-Afghanistan [Sharif NAZARI]; Hezb-e-Junbish Mili Islami-e-Afghanistan [Sayed NOORULLAH]; Hezb-e-Kangra-e-Mili-e-Afghanistan [Abdul Latif PEDRAM]; Hezb-e-Kar Wa Tawsiha-e-Afghanistan [Zulfiqar OMID]; Hezb-e-Lebral-e-Aazadee Khwa-e-Afghanistan [Ajmal SUHAIL]; Hezb-e-Majmeh Mili Faleen-Sulh-e-Afghanistan [Shamsul Haq Noor SHAMS]; Hezb-e-Mardom-e-Afghanistan [Ahmad Shah ASAR]; Hezb-e-Mardom-e-Mosalman-e-Afghanistan [Besmellah JOYAN]; Hezb-e-Mili Afghanistan [Abdul Rashid ARYAN]; Hezb-e-Mili Heward [GHULAM MOHAMMAD]; Hezb-e-Mili Islami-e-Afghanistan [Rohullah LOUDIN]; Hezb-e-Mili Wahdat-e-Aqwam-e-Islami-e-Afghanistan [Mohammad Shah KHOGYANI]; Hezb-e-Mutahed Mili [Noorul Haq ULOOMI]; Hezb-e-Nahzat-e-Aazadee Wa Democracy-e-Afghanistan [Abdul Raqib Jawid KOHISTANEE]; Hezb-e-Nahzat-e-Hambastagee Mili-e-Afghanistan [Pir Sayed Eshaq GAILANEE]; Hezb-e-Nakhbagan-e-Mardom-e-Afghanistan [Abdul Hamid JAWAD]; Hezb-e-Paiwand Mili Afghanistan [Sayed Mansoor NADREEI]; Hezb-e-Rastakhaiz-e-Mardom-e-Afghanistan [Sayed Zahir Qayed Omul BELADI]; Hezb-e-Refah-e-Afghanistan [Meer Asef ZAEEFI]; Hezb-e-Refah-e-Mardom-e-Afghanistan [Mia Gul WASIQ]; Hezb-e-Refah-e-Mili Afghanistan [Mohammad Hassan JAHFAREE]; Hezb-e-Resalat-e-Mardom-e-Afghanistan [Noor Aqa ROEENE]; Hezb-e-Sahadat-e-Mardom-e-Afghanistan [Mohammad Zubair PAIROZ]; Hezb-e-Sahadat-e-Mili Islami-e-Afghanistan [Mohammad Osman SALEKZADA]; Hezb-e-Subat-e-Mili Islami-e-Afghanistan [Mohammad Same KHAROTI]; Hezb-e-Sulh Wa Wahdat-e-Mili-e-Afghanistan [Gulabuddin Shir ZAEE]; Hezb-e-Sulh-e-Mili Islami Aqwam-e-Afghanistan [Abdul Qaher SHARIATEE]; Hezb-e-Tafahum Wa Democracy-e-Afghanistan [Ahamad SHAHEEN]; Hezb-e-Tahreek Wahdat-e-Mili-e-Afghanistan [Sultan Mohammad GHAZI]; Hezb-e-Tahreek Wahdat-ul-Musimeen Afghanistan [Wazir Mohammad WAHDAT]; Hezb-e-Tanzim Jabha Mili Nejat-e-Afghanistan [Seghatullah MOJADDEDI]; Hezb-e-Taraqee Democrat Afghanistan [Wali ARYA]; Hezb-e-Taraqee Mili Afghanistan [Dr. Aref BAKTASH]; Hezb-e-Umat-e-Islam-e-Afghanistan [Toran Noor Aqa Ahmad ZAI]; Hezb-e-Wahdat-e-Islami Mardom-e-Afghanistan [Ustad Mohammad MOHAQQEQ]; Hezb-e-Wahdat-e-Islami-e-Afghanistan [Mohammad Karim KHALILI]; Hezb-e-Wahdat-e-Islami-e-Melat-e-Afghanistan [Qurban Ali URFANI]; Hezb-e-Wahdat-e-Mili Afghanistan [Abdul Rashid JALILI]; Hezb-e-Wahdat-e-Mili Islami-e-Afghanistan [Mohammad AKBAREE]; Mahaz-e-Mili Islami Afghanistan [Pir Sayed Ahmad GAILANEE]; Mili Dreez Gong [Habibullah JANBDAD]; Nahzat-e-Hakemyat-e-Mardom-e-Afghanistan [Hayatullah SUBHANEE]; Nahzat-e-Mili Afghanistan [Ahmad Wali MASOOUD]; Tanzim Daawat-e-Islami-e-Afghanistan [Abdul Rasoul SAYYAF]; note – includes only political parties approved by the Ministry of Justice

International organization participation:

AsDB, CP, ECO, FAO, G-77, IAEA, IBRD, ICAO, ICCt, ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC, IFRCS, ILO, IMF, Interpol, IOC, IOM, ISO (denk), ITU, MIGA, NAM, OIC, OPCW, OSCE (partner), SACEP, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNWTO, UPU, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO (gözlemleyici)

Diplomatic representation in the US:

görev başkanı: Büyükelçi Said Tayeb JAWAD

adalet mahkemesi: 2341 Wyoming Caddesi NW, Washington, DC 20008

telefon: [1] (202) 483-6410

FAX: [1] (202) 483-6488

genel konsolosluk: Los Angeles, New York

Diplomatic representation from the US:

görev başkanı: Büyükelçi Ronald E. NEUMANN

elçilik: Büyük Masood Yolu, Kabul

mail adresi: Kabul Konsolosluğu, APO, AE 09806

telefon: [00 93] (20) 230-0436

FAX: [00 93] (20) 230-1364

 

 

 

Bayrak şekli: Kırmızı bandın üstünde merkezlenmiş altın bir amblemle üç eşit siyah(palanga) kırmızı ve yeşil dikey bant,amblem solda ve sağda bir halkayla ve yukarısında koyu bir İslami yazıyla çevrelenmiş tapınak benzeri bir yapıyı gösterir 
Ekonomi Afganistan’ın ekonomisi 10 yıllık çöküşten beri iyileşiyor.Ekonomi 2001’de Taliban rejiminin düşüşünden beri uluslar arası para yardımının eklenmesi,tarımsal sektörün iyileşmesi ve servis sektörünün büyümesiyle önemli ölçüde gelişmiştir. Gerçek GDP büyümesi 2006’da %8’i aşmıştır. Geçen birkaç yıldaki ilerlemeye karşın, Afganistan aşırı derecede fakir,karayla kaplı ve yüksek oranda dış yardıma ,tarıma ve komşu ülkelerle ticarete bağımlıdır. Nüfusun çoğu ev, temiz su, elektrik,medikal yardım ve iş yoksunluğu çekmeye devam etmektedir. Suç,güvensizlik ve Afgan Hükümeti’nin ülkenin tüm bölümlerinde yasaları genişletmedeki başarısızlığı gelecekteki ekonomik büyüme için mücadele gibi görünüyor. Bu muhtemelen 10 yıllık kalıntılarını,devam eden yardımları ve bugün dünyada en düşük seviyeler arasında bulunan Afganistan’ın yaşam standardını önemli ölçüde yükseltecek dikkati çekecektir. Uluslar arası toplum Afganistan’ın gelişimine bağlıyken, 2002’den beri 3 bağış konferansında 24 milyar dolara söz veren  Kabul’ün birçok mücadelenin üstesinden gelmesi gerekecektir. Gelişen haşhaş tarımı ve büyüyen haşhaş ticareti Kabul’un en önemli politik kaygılarından biri olarak kaçak ekonomik aktivite ve tezgahlarda kabaca 3 milyar dolar üretiyor. Diğer uzun dönem mücadeleleri bütçe sürdürülebilirliğini,iş yaratmayı,yolsuzluğu,hükümet kapasitesini ve savaştan zarar görmüş altyapıları yeniden inşa etmeyi kapsıyor. 

GDP (purchasing power parity):

21.5 milyar dolar (2004 tahmini.)

 

GDP (official exchange rate):

8.8 milyar dolar (2006 tahmini.)

GDP – real growth rate:

$8.4% (2006 tahmini.)

 

GDP – per capita (PPP):

$800 (2004 tahmini.)

 

GDP – composition by sector:

tarım: 38%

endüstri: 24%

hizmet: 38%

not: veriler haşhaş üretimini kapsamıyor (2005 tahmini.)

Labor force:

15 milyon (2004 tahmini.)

Labor force – by occupation:

tarım: 80%

endüstri: 10%

hizmet: 10% (2004 tahmini.)

Unemployment rate:

40% (2005 tahmini.)

Population below poverty line:

53% (2003)

Household income or consumption by percentage share:

en az 10%: NA%

en çok 10%: NA%

 

Ekonomiye genel bakış:
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi):
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı):
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) – kişi başına (PPP):
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım:
İş gücü:
İş gücü- iş alanlarına göre:
İşsizlik oranı:
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus:
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:
Enflasyon oranı (tüketici fiyatları): (consumer prices):16.3% (2005 tahmini.)
Bütçe: gelirler: 269 milyon dolarharcamalar: 41.7 milyon dolarlık maddi harcamaları kapsayan 561 milyon dalar

not: Afganistan henüz Yeniden yapılanma Kredi Fon’undan 273 milyon dolar ve Yasa ve Kural Kredi Fon’undan 63 milyon dolar almıştır. (FY04/05 tahmini bütçe.)

 

Tarım – Ürünler: haşhaş,buğday,yemiş,pamuk,koyun eti ve derisi,kuzu derisi
Sanayiler: az oranda tekstil,sabun,mobilya,ayakkabı,gübre,çimento,el yapımı halı,doğal gaz,kömür,bakır
Endüstriyel üretimin gelişme hızı: NA%
Elektrik üretimi: 734.3 milyon kWh (2004)
Elektrik tüketimi: 782.9 milyon kWh (2004)
Elektrik ihracatı: 0 kWh (2004)
Elektrik ithalatı: 100 milyon kWh (2004)
Petrol üretimi: 0 bbl/gün (2004)
Petrol tüketimi: 4,500 bbl/gün (2004 tahmini.)
Petrol ihracatı: NA bbl/gün
Petrol ithalatı: NA bbl/gün
Doğal gaz üretimi: 20 milyon cu m (2004 tahmini.)
Doğal gaz tüketimi: 20 milyon cu m (2004 tahmini.)
İhracat: $471 milyon; not – kaçak ve yeniden ihracı (2005 tahmini.)
İhracat malları: haşhaş,meyve ve yemişler,el yapımı halılar,pamuk,keten,deri ve postlar,önemli ve yarı önemli taşlar
İhracat ortakları: US 25.8%, Hindistan 21.2%, Pakistan 20.3%, Finlandiya 4.1% (2005)
İthalat: $3.87 milyar dolar (2005 tahmini.)
İthalat malları: maddi mallar, yiyecekler, tekstiller, petrol ürünleri
İthalat ortakları: Pakistan 39%, US 9.6%, Almanya5.6%, Hindistan 5.3%, Türkiye 4.2%, Türkmenistan 4.1% (2005)
Dış borç: 8 milyar dolar çift taraflı borç,çoğu Rusya’ya; Afganistan Çok taraflı Gelişim Bankalarına 500 milyon dolar borçludur.(2004)
Ekonomik yardım – alıcı 2004 yılının Mart ayında  Afganistan’ın yeniden yapılanması için Berlin Bağış Konferansı’nda 60’tan fazla ülke ve uluslar arası finansal kurum tarafından uluslar arası sözler verilmiştir . eylül 20042e kadar 8.9 milyar dolara ulaşmıştır 2004-09
Para birimi (kod): afghani (AFA)
Döviz kurları: kişi başına düşen Afghani-ABD doları için- 46 (2006), 47.7 (2005), 48 (2004), 49 (2003), 41 (2002)
Mali yıl: 21 – 20 Mart 
İletişim
Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar: 280,000 (2005)
Telefonlar – cep telefonu: 1.4 milyon (2005)
Telefon sistemi: genel tahakkuk:çok kısıtlı telefon ve telgraf servisi;birçok Afgan büyük şehirlerde cep telefonu kullanıyormahalli: telefon servisi 2005 ve 2006’da bir çok kablosuz telefon servisiyle gelişmektedir; yaklaşık 100 Afgan’dan 4’ü kablosuz telefona sahiptir;ana telefon hatları sınırlı kalmaktadır

uluslararası:ülke kodu – 93; Kabul’de 5 VSAT kurulmuştur, Herat, Mazar-e-Sharif, Kandahar,ve Jalalabad uluslar arası ve mahalli ses ve bilgi iletişimini sağlamaktadır

Radyo yayın istasyonları: AM 21, FM 5, kısa dalga 1 (Pashtuca, Afghanca,Persçe (Darice), Urduca ve İngilizce bültenler,) (2006)
Televizyon yayın istasyonları: en azından 7 (Kabul’da bir devlet televizyonu ve 34 taşradan 6’sında bölgesel televizyonlar) (2006)
Internet ülke kodu: .af
İnternet sahibi: 22 (2006)
Internet kullanıcıları: 30,000 (2005)
Taşımacılık
Hava alanları: 46 (2006)
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava alanları: toplam: 113,047 m üstü: 3

2,438 m’den 3,047 m’ye: 3

1,524 m’den 2,437 m’ye: 3

914 m’den 1,523 m’ye: 1

914 m altı: 1 (2006)

 

Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan) hava alanları: toplam: 353,047 m üstü: 1

2,438 m’den 3,047 m’ye: 5

1,524 m’den 2,437 m’ye: 16

914 m’den 1,523 m’ye: 4

914 m altı: 9 (2006)

 

Karayolları: Heliports:9 (2006)

Pipelines:

gaz 466 km (2006)

Roadways:

toplam: 34,782 km

döşenmiş: 8,229 km

döşenmemiş: 26,553 km (2004)

Limanlar ve terminaller: 1,200 km (Başlıca 500 DWT’ye kadar gemileri kaldıran Amu Darya) (2005)Ports and terminals:

Kheyrabad, Shir Khan

Military
Military branches:Afgan Ulusal Ordusu(Afgan Hava Kuvveti’ni kapsar) (2006)

Military service age and obligation:

22 yaş;4 yıl zorunludur (2005)

Manpower available for military service:

erkek yaş 22-49: 4,952,812

kadın yaş 22-49: 4,663,963 (2005 tahmini.)

Manpower fit for military service:

erkek yaş 22-49: 2,662,946

kadın yaş 22-49: 2,508,574 (2005 tahmini.)

Manpower reaching military service age annually:

erkek yaş 18-49: 275,362

kadın yaş 22-49: 259,935 (2005 tahmini.)

Military expenditures – percent of GDP:

1.9% (2006 tahmini.)

Diğer Bilgiler
Disputes – international:Pakistan:BM ve diğer uluslar arası yardımlarla, 2.3 milyon Afgan mültecinin hala 1 milyondan azı kendi istekleriyle kalmıştır; Pakistan teklif etmiştir ve Afganistan çit yapımına ve sınırları boyunca mayın döşemeye karşı çıkmıştır; Koalisyon ve Pakistan güçleri Afganistan sınırlarını kontrol ve terörist ve diğer illegal olaylara set çekmek için uzak kabile bölgelerini izlemeye devam etmektedir

Refugees and internally displaced persons:

IDPler: 136,565 (Kuraklık v istikrarsızlık yüzünden Pashtunlar ve Kuchiler daha çok güneyde ve batıda yerlerini değiştirmişlerdir) (2006)

Illicit drugs:

haşhaşın dünyadaki en büyük üreticisi:2005’te tarım %48 azalmayla 107,400 hektar’a düşmüştür; daha iyi hava ve salgın hastalıkların olmayışı haşhaş mahsulünü normal seviyeye dönüştürmüştür,potansiyel haşhaş üretimi sadece %10’luk düşüşle 4,475 metrik tona düşmüştür;eğer tüm haşhaş çiçekleri sürdürülebilseydi,526 metrik ton eroinin üretilebileceği tahmin edilmektedir; ülke çapında birçok narkotik laboratuar:uyuşturucu ticareti istikrarsızlığın kaynağıdır ve bazı devlet karşıtı gruplar bu ticaretten faydalanmaktadır;önemli mahalli uyuşturucu kullanımı:Avrupa’daki eroin tüketiminin %80-90’ıAfgan haşhaşından gelir;yasal olmayan finansal ağ yoluyla(kaynak esrar) narkotiğe açık para aklama