Arnavutluk

 

 

Giriş: Arnavutluk
Arnavutluk’un Geçmişi: Avrupa’nın güneydoğusunda yer alan Arnavutluk tarih öncesi çağlardan beri yaşanılan bir ülkedir. İlk yerleşim, günümüz Arnavutlarının muhtemel atası olan İllyranlar tarafından Paleolitik Dönemde yapılmıştır. Konumu ve komşuları olan savaşçı İmparatorluklar nedeniyle Arnavutluk tarihinde çok fazla şiddeti barındırır. Yunanlar, Romalılar, Bizanslılar, Venedikliler ve Osmanlılar izlerini ve kalıntılarını bırakıp yok olmuşlardır.1990 ve 1992 yılları arasında Arnavutluk 46 yıl süren yanacı düşmanı komünist rejime son verdi ve çok partili demokrasi sistemine geçti. Bu geçiş doğal olarak hükümetin ilgilenmesi gereken yüksek işsizlik oranı, ülkenin genelinde görülen yaygın rüşvetçilik, döküntü halde olan bir altyapı, iyi donanmlı suç örgütleri ve savaşçı politik rakipler gibi sorunları beraberinde getirdi. Arnavutluk 1991 yılında çok partili seçimleri yaparak büyük bir demokratik atılım tapmıştır fakat eksiklikler hala devam etmektedir. Uluslararası gözlemciler seçimi, 1997 yılında yaşanan piramit dalaverelerinin tekrarlanmamasından dolayı büyük ölçüde adil ve özgür olarak değerlendirdiler. 2005 yılı genel seçimlerinde Demokratik Parti ve müttefikleri hükümetin boyutunu küçültecekleri, ekonomik büyümeyi sağlayacakları ve suç ve rüşvetle başa çıkacakları yönündeki sözleri üzerine kesin bir zafer kazandılar. Özellikle gücün derli toplu değişmi manasına gelen seçim, ileriye atılan önemli bir adım olarak düşünüldü. Arnavutluk’un ekonomisinin büyümesine rağmen yetersiz enerji ve ulaşım altyapısı ve kayıtdışı ekonominin büyüklüğü ülkrnin Avrupa’nın en fakir ülkeleri arasında yer almasını sağlar. Arnavutluk güney-doğu Avrupa’da yaşanan etnik kökenler arası tansiyonun düşürülmesi yonünde yardımcı bir rol oynadı ve hala NATO ve AB üyesi olma yolundadır. Afganistan ve Irak’taki birlikleriyle Arnavutluk, terörizme karşı açılan küresel savaşta önemli bir konuma sahiptir.
Arnavutluk Coğrafyası
Arnavutluk’un Konumu: Güney-doğu Avrupadadır.Adriyatik ve İyon Denizlerine kıyısı bulunan Arnavutluk, Yunanistan ile Sırbistan ve Karadağ’ın arasındadır.
Arnavutluk’un Coğrafi Koordinatları: 41 00 K, 20 00 D
Arnavutluk’un Harita dizini: Avrupa
Arnavutluk’un Yüzölçümü: toplam: 28,748 km²toprak: 27,398 km²su: 1,350 km²
ArnavutlukYüz ölçüm karşılaştırma: Maryland’dan çok az küçüktür.
Arnavutluk’unKara sınırları: Toplam: 720 kmSınır Komşuları: Yunanistan 282 km, Makedonya 151 km, Karadağ 172 km, Sırbistan 115 km
Arnavutluk’unKıyı boyu: 362 km
Arnavutluk’unDeniz hakları: karasal deniz:12 nmKıtasal şelf: 200-m derinlik veya işletme derinliği
Arnavutluk’taİklim: Ilımandır; Kışlar serin, bulutlu ve yağışlıdır; yazlar sıcak, kurak ve güneşlidir; ülkenin iç kısımları daha serin ve daha yağışlıdır.
Arnavutluk’ta Zemin (Toprak Yapısı- Arazi) : Genelde dağlık ve tepeliktir; kıyı boyunca küçük ovalar bulunur.
Arnavutluk’unRakım uç değerleri: En alçak noktası: Adriyatik Denizi 0 mEn yüksek noktası: Maja e Korabit 2,764 m
Arnavutluk’unDoğal Kaynakları: Petrol, doğal gaz, kömür, boksit, kromit, bakır, demir, nikel, tuz, kereste, su gücü.
Arnavutluk’unToprak kullanımı: Tarım alanı: % 20.1Sürekli tarım ürünleri: %4.21Diğer: %75.69 (2005)
Arnavutluk’taSulanan arazi: 3,530 km²
Arnavutluk’ta Doğal afetler: Yıkıcı depremler; güney-batı kıyılarında tsunami oluşur; seller, kuraklık.
Arnavutluk’unÇevre – bugünkü sorunları: Ormanların aşırı tahribatı; toprak erozyonu; endüstriyel ve yerel atıklardan kaynaklanan su kirliliği.
ArnavutlukÇevre – uluslar arası anlaşmalar: Gruplar: Biyofarklılık ,İklim Değişikliği ,İklim değişikliği-Kyoto Protokolü, Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Deniz Kanunu, Tehlikeli Atık Maddeler, Ozon tabakası korunması, Bataklık Alanlarİmzalanmış ama onaylanmamış: seçilmiş anlaşmalardan hiçbiri
ArnavutlukCoğrafya – not: Otranto Boğazında(Adriyatik Denizi İyon Denizi’ne ve Akdenize bag bağlar.) stratejik bir konuma sahiptir.
Arnavutluk Halkı
Arnavutluk’unNüfusu: 3,600,523 kişi (Temmuz 2007 tahmini)
Yaş dağılımı: 0-14 yaş: % 24.1 ( erkek 454,622 / kadın 413,698 )15-64 yaş: % 66.6 ( erkek 1,228,497 / kadın 1,170,489 )65 yaş ve üstü: %9.3 ( erkek 154,352 / kadın 178,865 ) (2007 tahmini.)
Arnavutluk’ta Ortalama yaş: Toplam: 29.2 yaşErkek: 28.6 yaşKadın: 29.8 yaş (2007 tahmini)
Arnavutluk’taNüfus artış oranı: %0.529 (2007 tahmini)
Arnavutluk’taDoğum oranı: 15.16 doğum/1000 nüfus (2007 tahmini)
Arnavutluk’taÖlüm oranı: 5.33 ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini)
Arnavutluk’taNet göç oranı: – 4.54 göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini)
Arnavutluk’ta Cinsiyet oranı: Doğumda: 1.1 erkek/kadın15 yaş altı: 1.099 erkek/kadın15-64yaş arası: 1.05 erkek/kadın

65 yaş ve üzeri: 0.863 erkek/kadın

Toplam Nüfus: 1.042 erkek/kadın (2007 tahmini)

Arnavutluk’taBebek ölüm oranı: Toplam: 1000 canlı doğumda 20.02 ölümErkek: 1000 canlı doğumda 20.46 ölümKadın: 1000 canlı doğumda 19.54 ölüm (2007 tahmini)
Arnavutluk’ta Ortalama yaşam süresi: Toplam nüfus: 77.6 yaşErkek: 74.95 yaşKadın: 80.53 yaş (2007 tahmini)
Arnavutluk’ta Doğurganlık oranı: 2.03 çocuk/kadın (2007 tahmini)
Arnavutluk’taUyruk: İsim: Arnavut(lar)Sıfat: Arnavut
Arnavutluk’taEtnik gruplar: Arnavut %95, Yunan %3, diğerleri %2 (Vlach, Roman (Çingene), Sırp, Makedon, Bulgar) (1989 tahmini)
not: 1989’da , diğer istatistiklere göre Yunan nüfusu %1 ile (Resmi Arnavutluk istatistikleri) %12 arasında değişiklik gösterir. (Bir Yunan Kuruluşu verileri.)
Arnavutluk’taDinler: Müslüman %70, Arnavut Ortodoksu %20, Roma Katoliği %10
not: yüzdelik oranlar tahminidir; kişilerin hangi dine mensup olduklarını belirten kesin bilgiler mevcut değildir. 1967’de tüm cami ve kiliseler kapatıldı ve dini ibadetler yasaklandı. Kasım 1990’da Arnavutluk özel dini ibadete izin vermeye başladı.
Arnavutluk’taDiller: Albanian (resmi dil – Tosk lehçesinden türemiştir.), Yunanca, Vlach, Romanca, Slavi lehçeleri
Arnavutluk’ta Okuryazarlık oranı: Tanım: 9 yaş ve üzeri okuyup yazabilir.,Toplam Nüfus: % 98.7Erkek: %99.2

Kadın: %98.3 (2001 nüfus sayımı)

Yönetim
Arnavutluk’unÜlke adı: Kabul Edilen Uzun Biçimi: Arnavutluk CumhuriyetiKabul Edilen Kısa Biçimi: Arnavutlukmahalli uzun biçimi: Republika e Shqiperise

mahalli kısa biçimi: Shqiperia

Önceki ismi: Arnavutluk Sosyalist Halk Cumhuriyeti

Arnavutluk’un Bağımlılık durumu:
Arnavutluk’unYönetim biçimi: Yeni ortaya çıkan demokrasi.
Arnavutluk’un Başkenti: İsim: Tirancoğrafi koordinatları: 41 20 K, 19 50 Dzaman farkı: UTC+1(Standart zaman boyunca Washington Dc’den 6 saat ileri)

Gün ışığından yararlanma süresi: +1saat, Mart ayı son Pazar günü başlar; Ekim ayı son Pazar günü sona erer.

Arnavutluk’unİdari bölgeleri: 12 yöre: Berat, Diber, Durres, Elbasan, Fier, Gjirokaster, Korce, Kukes, Lezhe, Shkoder, Tirane, Vlore
Arnavutluk’ta Bağımsızlık: 28 Kasım 1912 (Osmanlı İmparatorluğu’ndan)
Arnavutluk’unMilli bayramı: Kurtuluş Günü, 28 Kasım (1912)
Arnavutluk Anayasası: Meşhur 22 Kasım 1998 referandumuyla kabul edildi; 28 Kasım 1998’de yayınlandı.
Arnavutluk’taKanun sistemi: Sivil Hukuk Sistemi vardır, zorunlu ICJ yargılama yetkisini kabul etmedi; Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin vatandaşlarını yargılamasına izin verdi.
Arnavutluk’taOy hakkı: 18 yaş; evrensel
Arnavutluk’unKatıldığı uluslar arası örgütler: BSEC, CE, CEI, EAPC, EBRD, FAO, IAEA, IBRD, ICAO, ICCt, ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO (vekil), ITU, ITUC, MIGA, OIC, OIF, OPCW, OSCE, PFP, SECI, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNOMIG, UNWTO, UPU, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO
Arnavutluk’unBayrak şekli: Kırmızı zemin üzerinde iki başlı siyah bir kartal vardır.
ArnavutlukEkonomisi
Arnavutluk’ta Ekonomiye genel bakış:
Diğer Balkan komşularının arkasından gelen Arnavutluk, modern açık pazar ekonomisine zor bir geçiş gerçekleştirmektedir. Hükümet, şiddet olaylarını azalmak ve Gri ekonomiyi en aza indirgemek için önlemler almaktadır. Ekonomi, yurt dışından gelen özellikle Yunanistan ve İtalya’da yaşayan gurbetçilerin gönderdikleri yıllık 500-600milyon $ civarındaki para ile desteklenmektedir; bu para yükselen dış ticaret açığını dengelemektedir. GSYİH’nın çeğreğini oluşturan Tarım, yetersiz ve küçük olan arsaların yaygınlığından, belirsiz mülk edinme haklarından ve modern malzemelerin eksikliğinden dolayı gerileme göstermektedir. Enerji kıtlığı, yetersiz ve antikalaşmış altyapı, yabancı yatırımın ülkeye çekilmesini ve desteklenmesini imkansız kılan Arnavutluk’un zayıf olan iş ortamının oluşmasına yol açmıştır. Vlore yakınlarında yapılması planlanan jeotermal enerji santralı ve enerjinin iletimi ve taşınmasındaki yeni olanaklar nihayet enerji sıkıntısı bir nebze olsun azaltacaktır. Hükümet aynı zamanda, ekonomik gelişmenin önünde bir engel gibi duran demir yolu ve karayolu ağlarını da yavaş yavaş iyileştirmektedir. Olumlu yönden bakılacak olursa, 2003-06 yılları arasında gelişme fazlaydı ve enflasyon düşük ve durağandı.
20.46 milyar $ not: Arnavutluk resmi GSYİH’ nın yaklaşık %50’si kadar geniş olan, geniş gri bir ekonomiye sahiptir. (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi):
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı): 9.306 milyar $ (2006 tahmini)
%5(2006 tahmini)
  Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) – kişi başına (PPP):
5,700 $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım:
Tarım: %23.3Endüstri: %18.8Hizmet: % 57.9 (2006 tahmini)
  İş gücü:
1.09 Milyon. Not: 352,000 gçömen işci bu sayıya dahil değildir.( Eylül 2006 tahmini)
İş gücü- iş alanlarına göre:
Tarım: %58Endüstri: %15Hizmet: %27 ( Eylül 2006 tahmini)
İşsizlik oranı:
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus:
%13.8 Resmi rakamdır: fakat tarım ikinci plana atılırsa bu rakam %30’ları aşar.( Eylül 2006 tahmini)
%25 (2004)
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:
En az: 10%:Mevcut Değil.En fazla: 10%: Mevcut Değil.
Enflasyon oranı (tüketici fiyatları): %2.5 (2006 tahmini)
Arnavutluk Bütçesi: Gelirler: 2.608 milyar $Giderler: 3.1 milyar $ , 710 milyon $’lık sermaye giderleri dahil. (2007 tahmini)
Arnavutluk’ta Tarım – Ürünleri: Buğday, Mısır, patates, sebzeler, meyveler, şeker pancarı, üzüm; et, mandıra ürünleri.
Sanayiler: Besin işleme, dokuma ve giyim sanayileri; kereste, petrol, çimento, kimyasal, maden, temel metal sanayileri ve su gücü.
Arnavutluk’un Endüstriyel üretimin gelişme hızı: % 3.4 (2005 tahmini)
Arnavutluk’un Elektrik üretimi: 5.451 milyar kWh (2005)
Arnavutluk’un Elektrik tüketimi: 3.53 milyar kWh (2005)
Arnavutluk’un Elektrik ihracatı: 729 milyon kWh (2005)
Arnavutluk’un Elektrik ithalatı: 385 milyon kWh (2005)
Arnavutluk’un Petrol üretimi: 3,600 varil/gün (2005 tahmini)
Arnavutluk’un Petrol tüketimi: 25,200 varil /gün (2005 tahmini)
Arnavutluk’un Petrol ihracatı: 0 varil /gün (2005 tahmini)
Arnavutluk’un Petrol ithalatı: 21,600 varil/ gün (2005 tahimini)
Arnavutluk’un Doğal gaz üretimi: 30 milyon cu m (2004 tahmini)
Arnavutluk ‘in Doğal gaz tüketimi: 30 milyon cu m (2004 tahmini)
Arnavutluk’ta İhracat: 763.2 milyon $ f.o.b. (2006 tahmini)
Arnavutluk’ta İhracat malları: Dokuma ürünleri ve ayakkabı; asfalt, metaller ve metal cevherleri, ham petrol; sebzeler, meyveler ve tütün.
Arnavutluk’un İhracat ortakları: İtalya %72.4, Yunanistan %10.5, Sırbistan ve Karadağ %5 (2005)
Arnavutluk’ta İthalat: 2.901 milyar $ f.o.b (2006 tahmini)
Arnavutluk’ta İthalat malları: Makine ve malzemeleri, besin maddeleri, dokuma ürünleri ve kimyasallar.
İthalat ortakları: İtalya %29.3, Yunanistan %16.4, Türkiye %7.5, Çin %6.6, Almanya %5.4, Rusya %4 (2005)
Arnavutluk Dış borç: 1.55 milyar $ (2006 tahmini)
Arnavutluk Ekonomik yardım alıcı:

ODA, $366 milyon$ Not: En çok yardımı İtalya, AB ve Almanya’dan alır.

(2003 tahmini)

Arnavutluk’un Para birimi (kod): LekNot: Lek’in çoğulu Leke’dir.
Döviz kurları: Leke’nin Amerikan Dolarına oranı: 98.384 (2006), 102.649 (2005), 102.78 (2004), 121.863 (2003), 140.155 (2002)
Arnavutluk’ta Mali yıl: Takvim yılı
İletişim
Arnavutluk’ta Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar: 255,000 (2003)
Arnavutluk’ta Telefonlar – cep telefonu: 1.259 milyon (2004)
Arnavutluk’ta Telefon sistemi: Genel Değerlendirme: Sabit hatlara yeni yatırımlar yapılmasına rağmen, sabit hat yoğunluğu 100 kişiye 7 hat ile Avrupa’nın en düşüğüdür. Fakat, mobil telefon kullanımı yaygın ve etkilidir.Yerel: Sabit hatların azlığı, 1996’dan beri var olan mobil Gsm şebekeleri tarafından dengelenmektedir.2003 yılı itibariyle iki şirken Arnavutluk’un diğer Balkan komşularından daha geniş bir kapasite ve yoğunluklar mobil Gsm serivisi sunuyor.Uluslar arası: Ülke kodu 355; sabit hatlar yetersizdir; mobil Gsm servis yeterlidir; Uluslar arası iletişim fiber optik kablolarla ve gerekli olduğunda mikrodalga telsiz yayınıyla Tiran’dan İtalya ve Yunanistan yoluyla yapılır.(2003)
Arnavutluk’ta Radyo yayın istasyonları: AM 13, FM 46, kısa dalga 1, (2005)
Arnavutluk’ta Televizyon yayın istasyonları: 65 (3 ulusal, 62 yerel); 2 kablolu şebeke (2005)
Internet ülke kodu: .al
Arnavutluk İnternet hostu sayısı: 430 (2006)
Internet kullanıcıları: 75,000 (2005)
Taşımacılık
Arnavutluk’ta Hava alanları: 11 (2006)
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava alanları: toplam: 3 2,438’den 3,047 m ‘e: 3 (2006)
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan) hava alanları: toplam: 8
3,047’den fazla: 11,524’den 2,437 m ‘e: 2914’den 1,523 m’ e: 1

914 m altı: 4 (2006)

Karayolları: Toplam: 18,000 kmAsfaltlanmış: 7,020 kmAsfaltlanmamış: 10,980 (2003)
Arnavutluk’ta Limanlar ve terminaller: Durres, Sarande, Shengjin, Vlore
Askeri
Arnavutluk Kuvvet Komutanlıkları: Genel Kurmay Başkanlığı, Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Lojistik Destek komutanlığı, Eğitim ve Doktrin Komutanlığı (2007)
Askeri görev yaşı ve zorunluluk: 19 yaş (2004)
Askeri hizmet için mevcut insan gücü: yaşları 18-49 arası erkekler: 809,524 kişi yaşları 18-49 arası kadınlar: 784,199 kişi (2005 tahmini)
Askeri hizmet için uygun insan gücü: yaşları 18-49 arası erkekler: 668,526 kişi yaşları 18-49 arası kadınlar: 648,334 kişi (2005 tahmini)
Askeri hizmete hazır hale gelen insan gücü(yıllık)
yaşları 18-49 arası erkekler: 37,407 kişiyaşları 18-49 arası kadınlar: 34,587 kişi (2005 tahmini)