Bolivya

 


Giriş:

BOLİVYA

Bolivya’nın Geçmişi:


Peru’nun üst kısmı olarak
bilinen Bolivya, Lima Naipliğin yönetimi altındaydı. Bolivya’nın
gümüş madenleri İspanya İmparatorluğunun dikkatini cezp etmiştir.
Napolyon savaşları esnasında İspanya’nın bölge üzerinde yönetimi
zayıfladı. Bağımsızlığı kazanma mücadeleleri 1809’da başladı ve 16
yıl sürdü. 1825’de Simon Bolivar’ın başını çektiği Bolivya’daki
ayaklanma sonucunda İspanya yönetiminden ayrıldı.

Ülkenin tarihinde 200’e yakın darbeler ve karşı darbeler
gerçekleşti. Demokratik sivil yönetim 1982’de sağlandı. Ülke,
yöneticiler ülkedeki yoksulluk, sosyal rahatsızlık, kanun dışı
uyuşturucu kaçakçılığı gibi birçok büyük sorunla mücadele ediyor.


Aralık 2005’te Bolivyalılar,
Sosyalist eğilimli Evo Moreles’i başkan seçtiler. Evo Morales’in
aldığı oy oranı 1982’den beri bir liderin aldığı en yüksek oy
oranıdır. Ülkenin geleneksel politik sınıfı değiştirme sözü
verdikten ve toplumun fakir toplumunu güçlendirme sözü verdikten
sonra yönetimin başına geçti. Fakat itilaflı stratejileri
uygulamasının hemen ardından Andean batının Amerikan-Hindu
topluluğunun ve doğudaki yerli olmayan topluluk arasındaki ırkçı ve
ekonomik gerilimleri alevlendirdi. Nüfusun çoğunu oluşturan yerli
halkın yaşam şartları acınacak halde kaldı. 

 


Askerlik
 

Bolivya Kuvvet Komutanlıkları:
Bolivya
Silahlı Kuvvetleri: Bolivya Ordusu, Bolivya Donanması, Bolivya Hava
Kuvvetleri (2007)
Askeri
Görev Yaşı Ve Zorunluluk:
18 yaşına
girenler gönüllü olarak orduya katılabilirler; eğer gönüllülerin
sayısı hedeften daha az ise  zorunlu askerlik alımı yapılır. Zorunlu
olarak askerlik hizmetine alınan gençler en az 14 yaşındadır.
Zorunlu eğitim süresi12 aydır. (2004)

Coğrafya
 

Bolivya’nın Konumu:
Orta
Güney Amerika’da bulunan ülke Brezilya’nın güney batısındadır.  

Bolivya’nın Coğrafi Koordinatları:
17 00 G,
65 00 B

Bolivya’nın Harita Dizini:
Güney
Amerika

Bolivya’nın Yüzölçümü:
toplam:
1,098,580 km²

toprak: 1,084,390 km²
su:
14,190 km²

Bolivya Yüz Ölçüm Karşılaştırma:
Ülkenin
yüzölçümü Montana’nın üç katından biraz küçüktür.

Bolivya’nın

Kara Sınırları:
Toplam:
6,940 km
Komşu
ülkeler: Arjantin 832 km, Brezilya 3,423 km, Şili 860 km, Paraguay
750 km, Peru 1,075 km

Bolivya’nın Kıyı Boyu:
0 km

Bolivya’nın Deniz Hakları:
Hiçbir
hakkı yoktur.

Bolivya’da İklim:
Yüksek
bir platonun olduğu ve dağların çevirdiği arazide tepeler, Amazon
Çanağında alçak ovalar yer alır.    

Bolivya’da Zemin:
Ada
ülkesi olduğu için kıyılar genellikle alçaktır; büyük adaların iç
kesimlerinde dağlar bulunmaktadır.

Bolivya’nın Rakım Uç Değerleri:
En alçak
noktası: Rio Paraguay 90 m

En yüksek noktası: Nevado
Sajama 6,542 m

Bolivya’nın Doğal Kaynakları:
Kalay,
doğal gaz, petrol, çinko, tungsten, antimoni, gümüş, demir, kurşun,
altın, kereste, su gücü  

Bolivya’nın Toprak Kullanımı:
Tarım
alanı: % 2.78

Sürekli tarım ürünleri: % 0.19
Diğer:
% 97.03 (2005)

Bolivya’da Sulanan Arazi:
1,320 km²
(2003)

Bolivya’da Doğal Afetler:

Kuzeydoğuda mart ve nisan aylarında sel olayları olmaktadır.     

Bolivya’nın Çevre – Bugünkü Sorunları:
Arazide
tarımsal amaçla ve tropik kereste için uluslar arası talep için
ağaçların kesilmesi orman alanlarının tahribatına sebep olmaktadır.
Aşırı otlatma ve yetersiz ekim dikim metotları sonucu toprak
erozyonu, çölleşme, biyofarklılığın kaybı, içme ve tarım amaçlı
kullanılan su kaynaklarına endüstriyel atıkların karışması


Bolivya Çevre – Uluslar Arası Anlaşmalar:
Gruplar:
Biyofarklılık, İklim Değişikliği, İklim Değişimi – Kyoto Protokolü,
Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Tehlikeli Atıklar, Deniz Kanunu, Deniz
hayatının korunması, Ozon tabakasının korunması,  Gemi Kirliliği,
Tropikal Kereste – 83, Tropikal Kereste – 94, Sulak Alanlar

İmzalanmış ama onaylanmamış: Çevresel Modifikasyon, Deniz Yaşamının
Korunması, Ozon Tabakasının Korunması

Bolivya

Coğrafya – Not:
Denize
kıyısı yoktur. Lago Titicaca’nın kontrolünü paylaşır. Peru ile
dünyanın en yüksek gemi seferine elverişli göle sahiptir.  

Ekonomi
 

Bolivya’da Ekonomiye Genel Bakış:


Latin Amerika ülkeleri
arasında en fakir ülkelerden biri olan Bolivya 1980lerin başında
büyük bir ekonomik kriz yaşadıktan sonra bazı reformlar
gerçekleştirdi. Reformlar gerçek GSİYH’nin büyümesini kısmen
sağladı. 1990larda ortalama % 4 büyüdü ve yoksulluk oranı düştü.
Fakat 1999’da ekonomik büyüme küresel para akışının yavaşlaması,
politik belirsizlik, halkın rahatsızlığı ve mali eksiklikler
sebebiyle durma noktasına geldi. Bu yaşanan olumsuzluklar da
yatırımcının ülkeye olan güvenini kaybettirdi. 2005’te yönetim
petrole ve gaz firmalarına daha yüksek vergiler getiren doğal gaz
kanunu çıkardı ve üretici firmalardan yeni işletme antlaşmaları
imzalamaları istedi. Morales yönetimi madencilik, elektrik,
telekomünikasyon, ulaşım ve ormancılık gibi sektörlerde kontrolü
sağlamayı planlanmaktadır. Komşu ülkelerin doğal gaz talebi üzerine
gerçek GSYİH büyüdü. IMF ve Dünya Bankası 2006’da Bolivya’nın 1.8
milyar $lık borcunu affetti.


Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla (GSYİH) (Satın Alma Gücü Paritesi):
27.87
milyar $ (2006 tahmini)

Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla (GSYİH) (Resmi Döviz Kuru):

10.33
milyar $ (2006 tahmini)

Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla (GSYİH) – Gerçek Büyüme Hızı):
% 4.5
(2006 tahmini)

Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla (GSYİH) – Kişi Başına (PPP):
3,100 $
(2006 tahmini)

Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla (GSYİH) – Sektörlere Göre Dağılım:
Tarım: %
12.8

Endüstri: % 36.1

Hizmet: % 51.2 (2006 tahmini)
İş
Gücü:
4.3
milyon kişi (2006 tahmini)
İş
Gücü- İş Alanlarına Göre:
Tarım:
mevcut değil

Endüstri: mevcut değil

Hizmet: mevcut değil

İşsizlik Oranı:
% 7.8
kentsek kesimlerde; kırsal kesimlerde işsizlik daha fazla (2006
tahmini)

Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus:
% 64
(2004 tahmini)

Yüzdelik Paya Göre Ev Geliri Ya Da Gideri:
En az: %
10: % 1.3

En fazla: % 10: % 32 (1999)

Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları):
% 4.3
(2006 tahmini)

Bolivya Bütçesi:
Gelirler:
4.153 milyar $  

Giderler: 3.619 milyar $, 741
milyon $lık sermaye giderleri dâhil.
(2006
tahmini)

Bolivya’da Tarım – Ürünleri:
Soya
fasulyesi, kahve, kakao, pamuk, mısır, şeker pancarı, pirinç,
patates, kereste,

Sanayiler:

Madencilik, maden eritme, petrol, yiyecek ve meşrubat, tütün, el
sanatları, giyecek  

Bolivya’nın Endüstriyel Üretimin Gelişme Hızı:
% 5.7
(2004 tahmini)

Bolivya’nın Elektrik Üretimi:
4.472
milyar kWh (2004)

Bolivya’nın Elektrik Tüketimi:
4.168
milyar kWh (2004)

Bolivya’nın Elektrik İhracatı:
0 kWh
(2004)

Bolivya’nın Elektrik İthalatı:
9 milyon
kWh (2004)

Bolivya’nın Petrol Üretimi:
42,000
bbl/gün (2005 tahmini)

Endonezya’nın Petrol Tüketimi:
47,000
bbl /gün (2004 tahmini)

Bolivya’nın Petrol İhracatı:
Mevcut
değil

Bolivya’nın Petrol İthalatı:
Mevcut
değil

Bolivya’nın Doğal Gaz Üretimi:
10.05
milyar cu m (2004 tahmini)

Bolivya’nın Doğal Gaz Tüketimi:
2.14
milyar cu m (2004 tahmini)

Bolivya’da İhracat:
3.668
milyar $ f.o.b  (2006 tahmini)

Bolivya’da İhracat Malları:
Doğal
gaz, soya fasulyesi ve soya ürünleri, ham petrol, çinko filizi,
kalay

Bolivya’da İhracat Ortakları:
Brezilya
% 42.7, Birleşik Devletler % 12, Arjantin % 10.6, Kolombiya % 7.5,
Japonya % 6.1, Peru % 4.7 (2006)

Bolivya’da İthalat:
2.934
milyar $ f.o.b (2006 tahmini)

Bolivya’da İthalat Malları:
Petrol
ürünleri, plastik, kağıt, uçak ve uçak parçaları, hazır yiyecek,
otomobil, böcek ilaçları, soya fasulyesi

İthalat Ortakları:
Brezilya
% 24.6, Arjantin % 18.8, Şili % 12.2, Birleşik Devletler % 9.2, Peru
% 7.3 (2006)  

Bolivya Dış Borç:
5.916
milyar $ (2006 tahmini)

Bolivya Ekonomik Yardım – Alıcı
221
milyon $ (2005 tahmini)

Bolivya’nın Para Birimi (Kod):
Peso
Döviz
Kurları:
Pesonun
Dolarına oranı: 8.0159 (2006), 8.0661 (2005), 7.9363 (2004), 7.6592
(2003), 7.17 (2002)

Bolivya’da Mali Yıl:
Takvim
Yılı  
Halk  

Bolivya’nın Nüfusu:
9,119,152
kişi (Temmuz 2007 tahmini)
Yaş
Dağılımı:
0-14 yaş:
% 34.3 ( erkek 1,593,509 / kadın 1,532,155)
15-64
yaş: % 61.1 ( erkek 2,730,359 / kadın 2,841,872)
65 yaş
ve üstü: % 4.6 ( erkek 187,123 / kadın 234,134)

(2007
tahmini)

Bolivya’da Ortalama Yaş:
Toplam:
22.2 yaş
Erkek:
21.5 yaş
Kadın:
22.9 yaş (2007 tahmini)

Bolivya’da Nüfus Artış Oranı:
% 1.42
(2007 tahmini)

Bolivya’da Doğum Oranı:
22.82
doğum/1000 nüfus (2007 tahmini)

Bolivya’da Ölüm Oranı:
7.44
ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini)

Bolivya’da Net Göç Oranı:
-1.18
göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini)

Bolivya’da Cinsiyet Oranı:
Doğumda:
1.05 erkek/kadın
15 yaş
altı: 1.04 erkek/kadın

15-64yaş arası: 0.961 erkek/kadın

65 yaş
ve üzeri: 0.799 erkek/kadın

Toplam
Nüfus: 0.979 erkek/kadın (2007 tahmini)

Bolivya’da Bebek Ölüm Oranı:
Toplam:
1000 canlı doğumda 50.43 ölüm
Erkek:
1000 canlı doğumda 53.93 ölüm
Kadın:
1000 canlı doğumda 46.76 ölüm (2007 tahmini)

Bolivya’da Ortalama Yaşam Süresi:
Toplam
nüfus: 66.19 yaş
Erkek:
63.53 yaş
Kadın:
68.97 yaş (2007 tahmini)

Bolivya’da Doğurganlık Oranı:
2.76
çocuk/kadın (2007 tahmini)

Bolivya’da Uyruk:
İsim:
Bolivyalı (tekil veya çoğul)
Sıfat:
Bolivyalı

Bolivya’da Etnik Gruplar:
% 30
Quechua, % 30 mestizo (karışık beyaz ve Amerikan-Hindu ataları), %
25 Aymara, % 15 beyaz

Bolivya’da Dinler:
% 95 Roma
Katolik, % 5 Protestan(İsa’nın öğretileri ile ilgili Metodist)

Bolivya’da Diller:
İspanya
(resmi), Quechua (resmi), Aymara (resmi)

Bolivya’da Okuryazarlık Oranı:
Tanım: 15
yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam
Nüfus: % 86.7
Erkek:
% 93.1

Kadın:
% 80.7 (2001 nüfus sayımı)

İletişim
 
Bolivya’da Telefonlar – Kullanımdaki Ana Hatlar:
646,300
(2005)

Bolivya’da Telefonlar – Cep Telefonu:
2.421
milyon (2005)

Bolivya’da Telefon Sistemi:
Genel
Değerlendirme: yeni üyeler bürokratik zorluklarla karşılaşmaktadır.
Birçok telefon hattı La Paz ve diğer şehirlerde toplanmaktadır.
Yerel:
Eski ana hat sistemine sahiptir. Şu an geliştirilmektedir. Dijital
radyo röleleri bulunmaktadır. Cep telefonu sistemi
geliştirilmektedir. 

Uluslar arası: Ülke kodu 591, Uydu dünya istasyonları – 1 Intelsat,
(Pasifik Okyanusu)

Bolivya’da Radyo Yayın İstasyonları:
AM 171,
FM 73, kısa dalga 77 (1999)

Bolivya’da Televizyon Yayın İstasyonları:
48 (1997)

Internet Ülke Kodu:
.bo
Bolivya İnternet Sahibi:
20,085
(2006)

Internet Kullanıcıları:
480,000
(2005)

Yönetim
 
Bolivya’nın

Ülke Adı:
Kabul
Edilen Uzun Biçimi: Bolivya Cumhuriyeti
Kabul
Edilen Kısa Biçimi: Endonezya

Mahalli uzun biçimi: Republica de Bolivia


Mahalli kısa biçimi: Bolivia

Bolivya’nın Bağımlılık Durumu:
 
Bolivya’nın Yönetim Biçimi:
Ülkenin
yönetim biçimi cumhuriyettir.

Bolivya’nın Başkenti:
İsim: La
Paz (yönetim başkenti)

coğrafi koordinatları: 16 30
G, 68 09 B
zaman
farkı: UTC-4 (Standart zaman boyunca Washington DC’den 1 saat ileri)

Not:
Sucre (anayasa başkenti)

Bolivya’nın İdari Bölgeleri:
9 bölge:
Beni, Chuquisaca, Cochabamba, La Paz, Oruro, Pando, Potosi, Santa
Cruz, Tarija

Endonezya’da Bağımsızlık:
6 Ağustos
1825 (İspanya’dan ayrılma)

Endonezya’nın Milli Bayramı:

Bağımsızlık Günü – 6 Ağustos (1825)

Bolivya Anayasası:
2 Şubat
1967; Ağustos 1994’te gözden geçirildi. 6 Ağustos 2007’de  anayasa
ile ilgili referandum yapıldı.    

Bolivya’da Kanun Sistemi:
İspanya
hukukuna ve Napolyon kanununa dayanır. Zorunlu ICJ yargılama
yetkisini kabul etmez.

Bolivya’da Oy Hakkı:
18 yaş
evrensel ve zorunlu (evliler için); 21 yaş evrensel ve zorunlu
(bekarlar için)

Bolivya’nın Katıldığı Uluslar Arası Örgütler:
CAN, CSN,
FAO, G-77, IADB, IAEA, IBRD, ICAO, ICCt, ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRCS,
ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO (muhabir), ITSO, ITU,
LAES, LAIA, Mercosur (üye), MIGA, MINUSTAH, MONUC, NAM, OAS, OPANAL,
OPCW, PCA, RG, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, Latin Birliği, UNMIL,
UNMIS, UNMISET, UNOCI, UNWTO, UPU, WCL, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO,
WTO

Bolivya’nın Bayrak Şekli:
Üç eşit
yatay şerit ve bu şeritlerin rengi üstten alta olmak üzere kırmızı,
sarı ve yeşildir. Sarı şeridin üstünde Bolivya arması bulunmaktadır.
Gana’nın bayrağına benzer.