Çek Cumhuriyeti

Giriş: ÇEK CUMHURİYETİ
Çek Cumhuriyeti’nin Geçmişi: Arkeolojik kazılar ülkenin tarihinin Neolitikdöneme kadar dayandığını göstermektedir. MÖ 3. yüzyılda Kelt göçmenleri ve birinci yüzyılda Germen kökenli Marcomanni ve Quadi kabileleri ülkeye yerleşti. Kavimler göçü esnasında Germen kabileleri Orta Avrupa’nın batısına ve güneyine doğru kaydı. Bölgeye Kafkasya’dan ve Karadeniz çevresinden gelen Slavlar ve Kafkasyalılar(Hunlar, Avarlar ve Bulgarlar) bölgeye yerleşti. Slavların Avarlarla mücadelesini destekleyen Frankish tüccar Samo Orta Avrupa’daki Slav devletinin ilk hükümdarı oldu. 8. yüzyılda Moravia prensliği kuruldu.Roma İmparatorluğunun yıkılmasından sonra Bohemia (Çek Devleti) Avusturya ve daha sonra Avusturya – Macaristan’ın yönetimi altına girdi. I. Dünya Savaşı’na Avusturya – Macaristan’ın çökmesi sonucu Çekoslovakya cumhuriyeti kuruldu. II. Dünya Savaşından sonra Çekoslovakya, Sovyet etkisi altına girdi. 1946’da yapılan seçimler sonucunda oyların % 38’ini alan Komünistler, Çekoslovakya parlamentosunda en büyük parti oldu. 40 yıl boyunca ülkede komünistlerin yönetimi altında kaldı. Bu dönemde birçok sosyal yenilikler yapıldı. Komünist yönetimi, ülkedeki bütün üretim gelirlerini kamulaştırdı. 1989’da Sovyet, eski gücünü kaybedince Çekoslovakya özgürlüğünü elde etti. 1 Ocak 1993’te Slovakya ve Çek Cumhuriyeti ayrıldı.Çek Cumhuriyeti, 12 Mart 1999’da NATO’ya girdi. 1 Mayıs 2004’te ise AB’ye tam üye oldu.
Coğrafya
Çek Cumhuriyeti’nin Konumu: Avrupa’nın iç kesimine bulunan ülke Almanya’nın güneydoğusundadır.
Çek Cumhuriyeti’nin Coğrafi Koordinatları: 49 45 K, 15 30 D
Çek Cumhuriyeti’nin Harita dizini: Avrupa
Çek Cumhuriyeti’nin Yüzölçümü: toplam: 78,866 km²toprak: 77,276 km²su: 1,590 km²
Çek Cumhuriyeti Yüz ölçüm karşılaştırma: Yüzölçümü; Güney Karolayna’dan biraz daha küçüktür.
Çek Cumhuriyeti’nin Kara sınırları: Toplam: 2,290.2 km.Sınır Komşuları: Avusturya 466.3 km, Almanya 810.3 km,Polonya 761.8 km, Slovakya 251.8 km
Çek Cumhuriyeti’nin Kıyı boyu: Denize kıyısı yoktur.
Çek Cumhuriyeti’nin Deniz hakları: Denize kıyısı olmadığı için doğal olarak deniz hakları da yoktur.
Çek Cumhuriyeti’nde İklim: Ülkede ılıman iklim görülmektedir. Yazlar serin geçerken kışlar soğuk, bulutlu ve yağışlıdır.
Çek Cumhuriyeti’nde Zemin: Batıdaki Bohemia, alçak dağların çevirdiği ovalardan, tepelerden ve platolardan oluşmaktadır. Doğudaki Moravia, yüksek alanlarla kaplıdır.
Çek Cumhuriyeti’nin Rakım uç değerleri: En alçak noktası: Elbe Nehri 115 mEn yüksek noktası: Snezka 1,602 m
Çek Cumhuriyeti’nin Doğal Kaynakları: Sert ve yumuşak kömür, kereste, kaolin, kil, grafit
Çek Cumhuriyeti’nin Toprak kullanımı: Tarım alanı: % 38.82Sürekli tarım ürünleri: % 3Diğer: % 58.18 (2005)
Çek Cumhuriyeti’nde Sulanan arazi: 240 km² (2003)
Çek Cumhuriyeti’nde Doğal afetler: Seller
Çek Cumhuriyeti’nin Çevre – bugünkü sorunları: Kuzeybatı Bohemia ve kuzey Moravia’da görülen hava ve su kirliliği insan sağlığına karşı tehlike teşkil etmektedir. Asit yağmurları da ormanları tahrip etmektedir. Ülkeyi AB standartlarına ulaştırmak için harcanan çabalar kirlenmeyi bir nebze de olsa önleyebilir.
Çek Cumhuriyeti Çevre – uluslar arası anlaşmalar: Gruplar: Hava Kirliliği, Hava Kirliliği-Nitrojen Oksitler, Hava Kirliliği-Kalıcı Organik kirleticiler, Hava Kirliliği-Sülfür 85, Hava Kirliliği-Sülfür 94, Hava Kirliliği-Uçucu Organik Bileşenler, Antarktika-Çevresel Protokol, Antarktika Antlaşması, Biyofarklılık, İklim Değişikliği, İklim değişikliği-Kyoto Protokolü, Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Deniz Kanunu, Çevresel Modifikasyon, Tehlikeli Atık Maddeler, Deniz hayatının korunması, Ozon tabakası korunması, Gemi Kirliliği, Sulak Alanlar, Balina Avcılığıİmzalanmış ama onaylanmamış: Belirtilen antlaşmalardan hiçbiri
Çek Cumhuriyeti Coğrafya – not: Denize kıyısı bulunmamaktadır. Avrupa’daki en eski ve en önemli kara güzergâhlarına sahiptir. Moravia Kapısı, kuzey Avrupa ovası ve orta Avrupa’daki Denube arasında askeri bir koridordur.
Halk
Çek Cumhuriyeti’nin Nüfusu: 10,228,744 kişi (Temmuz 2007 tahmini)
Yaş dağılımı: 0-14 yaş: % 14.1 ( erkek 738,391/ kadın698,999)15-64 yaş: % 71.2 ( erkek 3,657,877/ kadın3,627,493)65 yaş ve üstü: % 14.7 ( erkek 588,531/ kadın917,453) (2007 tahmini.)
Çek Cumhuriyeti’nde Ortalama yaş: Toplam: 39.5 yaşErkek: 37.9 yaşKadın: 41.3 yaş (2007 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nde Nüfus artış oranı: % -0.071 (2007 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nde Doğum oranı: 8.96 doğum/1000 nüfus (2007 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nde Ölüm oranı: 10.64 ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nde Net göç oranı: 0.97 göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nde Cinsiyet oranı: Doğumda: 1.06 erkek/kadın15 yaş altı: 1.056 erkek/kadın15-64yaş arası: 1.008 erkek/kadın

65 yaş ve üzeri: 0.641 erkek/kadın

Toplam Nüfus: 0.951 erkek/kadın (2007 tahmini)

Çek Cumhuriyeti’nde Bebek ölüm oranı: Toplam: 1000 canlı doğumda 3.86 ölümErkek: 1000 canlı doğumda 4.21 ölümKadın: 1000 canlı doğumda 3.49 ölüm (2007 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nde Ortalama yaşam süresi: Toplam nüfus: 76.42 yaşErkek: 73.14 yaşKadın: 79.88 yaş (2007 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nde Doğurganlık oranı: 1.22 çocuk/kadın (2007 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nde Uyruk: İsim: Çek (tekil veya çoğul)Sıfat: Çek
Çek Cumhuriyeti’nde Etnik gruplar: % 90.4 Çek, % 3.7 Moravialı, % 1.9 Slovak, % diğerleri (2001 nüfus sayımı)
Çek Cumhuriyeti’nde Dinler: % 26.8 Romen Katolik, % 2.1 Protestan, % 3.3 diğerleri, % 8.8 belirlenmemiş, %59 hiçbir dinle alakası olmayan (2001 nüfus sayımı)
Çek Cumhuriyeti’nde Diller: % 94.8 Çekçe, % 2 Slovakça, % 2.3 diğerleri, % 0.8 belirlenmemiş (2001 nüfus sayımı)
Çek Cumhuriyeti’nde Okuryazarlık oranı: Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup yazabilir.Toplam Nüfus: % 99Erkek: % 99

Kadın: % 99 (2003 tahmini)

Yönetim
Çek Cumhuriyeti’nin Ülke adı: Kabul Edilen Uzun Biçimi: Çek CumhuriyetiKabul Edilen Kısa Biçimi: Çek CumhuriyetiMahalli uzun biçimi: Ceska Republika

Mahalli kısa biçimi: Cesko

Çek Cumhuriyeti’nin Bağımlılık durumu:
Çek Cumhuriyeti’nin Yönetim biçimi: Parlamenter demokrasi
Çek Cumhuriyeti’nin Başkenti: İsim: PragCoğrafi koordinatları: 40 55 K, 21 00 DZaman farkı: UTC+1 (Standart zaman boyunca Washington DC’den 6 saat ileri)

Gün ışığından yararlanma süresi: +1saat, Mart ayı son Pazar günü başlar; Ekim ayı son Pazar günü sona erer.

Çek Cumhuriyeti’nin İdari bölgeleri: 13 bölge ve bir başkent*: Jihocesky Kraj, Jihomoravsky Kraj, Karlovarsky Kraj, Kralovehradecky Kraj, Liberecky Kraj, Moravskoslezsky Kraj, Olomoucky Kraj, Pardubicky Kraj, Plzensky Kraj, Praha (Prag)*, Stredocesky Kraj, Ustecky Kraj, Vysocina, Zlinsky Kraj
Çek Cumhuriyeti’nde Bağımsızlık: 1 Ocak 1993 (Çekoslovakya’nın ikiye ayrılması) (Çek Cumhuriyeti ve Slovakya)
Çek Cumhuriyeti’nin Milli Bayramı: Çek Kuruluş Günü – 28 Ekim (1918)
Çek Cumhuriyeti Anayasası: 16 Aralık 1992 resmen hazırlandı; 1 Ocak 1993’de yürürlüğe girdi.
Çek Cumhuriyeti’nde Kanun sistemi: Medeni kanunu Avusturya – Macaristan kurallarına dayanmaktadır. Zorunlu ICJ yargılama hakkını kabul etmedi. Hukuk düzeninde; Avrupa Güvenlik Kurumu ve Birliği uygun şekilde olmak ve Marksist – Leninist hukuk düşüncesinden kurtulmak için değişiklikler oldu.
Çek Cumhuriyeti’nde Oy hakkı: 18 yaş; evrensel
Çek Cumhuriyeti’nin Katıldığı uluslar arası örgütler: ACCT (gözlemci), Avustralya Grubu, BIS, BSEC (gözlemci), CE, CEI, CERN, EAPC, EBRD, EIB, ESA (ortak ülke), EU, FAO, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt (imza yetkisine sahip), ICRM, IDA, IEA, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, ITUC, MIGA, MONUC, NAM (misafir), NATO, NEA, NSG, OAS (gözlemci), OECD, OIF (gözlemci), OPCW, OSCE, PCA, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNITAR, UNMEE, UNMIL, UNOMIG, UNWTO, UPU, WCL, WCO, WEU (bağlantılı), WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO, ZC
Çek Cumhuriyeti’nin Bayrak şekli: Üstte beyaz ve alt kısımda kırmızı olmak üzere iki eşit şerit ve bayrağın direğe asılan kısmında mavi ikizkenar üçgen bulunmaktadır. Çekoslovakya’nın bayrağına benzemektedir.
Ekonomi
Çek Cumhuriyeti’nde Ekonomiye genel bakış:
Çek Cumhuriyeti; gelişmiş ekonomisiyle Avrupa Birliği’nin kişi başı ortalama GSYİH’nin % 80’ine sahip olan bir ülkedir.Orta ve Doğu Avrupa’da Komünizm sonrası ekonomisi en dengeli ve refah düzeyi yükselen ülkelerden biri olmuştur. 2000 ve 2005 yılları arasındaki büyüme başta Almanya olmak üzere birçok AB ülkesine yaptığı ihracat sayesinde ekonomide büyük ilerlemeler oldu. İhracatlar sayesinde GSYİH’ ye göre döviz açığı % 3’e düştü. Faiz oranlarının düşmesi, kredi kar kullanımının artması ve ipotekle kredi çekme imkânlarının artması yerel talebi arttırmıştır. Bankacılık, telekomünikasyon ve enerji özelleştirmelerindeki hareketler de yabancı yatırımcılara katkı sağlamaktadır.2006 yılının sonuna doğru halk mali farkı GSYİH’nin % 4’ü kadar düşürmek amacıyla hükümet 2004’ün başlarında KDV’de artışa gitti ve sosyal harcamaları kısıtladı. Bununla birlikte Haziran 2006’daki seçimler için yapılan sosyal harcamalardaki önemli artış, hükümetin bu amaca ulaşamayacağını açıkça göstermektedir.
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi):
224 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):
118.8 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı):
% 6.1 (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP):
21,900 $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım:
Tarım: % 2.8Endüstri: % 37.8Hizmet: % 58.4 (2006 tahmini)
İş gücü:
5.31 milyon kişi (2006 tahmini)
İş gücü- iş alanlarına göre:
Tarım: % 4.1Endüstri: % 37.6Hizmet: % 58.3 (2003)
İşsizlik oranı:
% 8.4 (2006 tahmini)
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus:
Mevcut Değil.
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:
En az: % 10: % 4.3En fazla: % 10: % 22.4 (1992)
Enflasyon oranı (tüketici fiyatları): % 2.7 (2006 tahmini)
Çek Cumhuriyeti Bütçesi: Gelirler: 57.88 milyar $Giderler: 62.53 milyar $, mevcut olmayan sermaye giderleri dâhil.(2006 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nde Tarım – Ürünleri: Buğday, patates, şeker kamışı, sarmaşık, meyve, domuz, kümes hayvancılığı
Sanayiler: Metalürji, makine ve malzemeleri, motorlu araçlar, cam, silah
Çek Cumhuriyeti’nin Endüstriyel üretimin gelişme hızı: % 9.5 (2006 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nin Elektrik üretimi: 79.14 milyar kWh (2004)
Çek Cumhuriyeti’nin Elektrik tüketimi: 58.8 milyar kWh (2004)
Çek Cumhuriyeti’nin Elektrik ihracatı: 24.6 milyar kWh (2004)
Çek Cumhuriyeti’nin Elektrik ithalatı: 9.8 milyar kWh (2004)
Çek Cumhuriyeti’nin Petrol üretimi: 15,240 bbl/gün (2004 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nin Petrol tüketimi: 203,100 bbl /gün (2004 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nin Petrol ihracatı: 26,670 bbl /gün (2001)
Çek Cumhuriyeti’nin Petrol ithalatı: 182,000 bbl/ gün (2001)
Çek Cumhuriyeti’nin Doğal gaz üretimi: 216 milyon cu m (2004 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nin Doğal gaz tüketimi: 9.6 milyar cu m (2004 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nde İhracat: 89.34 milyar $ f.o.b. (2006 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’de İhracat malları: Makine ve taşımacılık malzemeleri % 52, kimyasal maddeler, % 5, % 9 ham maddeler ve yakıt (2003)
Çek Cumhuriyeti’nde İhracat ortakları: Almanya % 35.5, Slovakya % 8.7, Avusturya % 5.5, Polonya % 5.5, Fransa % 5.3, Birleşik Krallık % 4.6, İtalya % 4.3 (2005)
Çek Cumhuriyeti’nde İthalat: 87.7 milyar $ f.o.b (2006 tahmini)
Çek Cumhuriyeti’nde İthalat malları: Makine ve taşımacılık malzemeleri % 46, ham maddeler ve yakıt % 15, kimyasallar % 10 (2003)
İthalat ortakları: Almanya % 30, Rusya % 5.7, Slovakya % 5.4, Çin % 5.1, Polonya % 5, İtalya % 4.8, Fransa % 4.5, Hollanda % 4 (2005)
Çek Cumhuriyeti Dış borç: 50.2 milyar $ (30 June 2006)
Çek Cumhuriyeti Ekonomik yardım – alıcı AB’de mevcut olan yapısal ayarlama ve uyum fonundan 2.4 milyar $ (2004–2006)
Çek Cumhuriyeti’nin Para birimi (kod): Çek Korunası (CZK)
Döviz kurları: Çek Korunasının Amerikan Dolarına oranı: 22.596 (2006), 23.957 (2005), 25.7 (2004), 28.209 (2003), 32.739 (2002)
Çek Cumhuriyeti’nde Mali yıl: Takvim yılı
İletişim
Çek Cumhuriyeti’nde Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar: 3,217,300 (2005)
Çek Cumhuriyeti’nde Telefonlar – cep telefonu: 11.776 milyon (2005)
Çek Cumhuriyeti’nde Telefon sistemi: Genel Değerlendirme: Çek Telekomünikasyon sistemindeki özelleştirme ve modernizasyon ülke için geç bir başlangıç oldu ama istikrarlı bir şekilde devam ediyor. Cep telefonu kullanıcılarındaki artış oldukça şaşırtıcıdır. .Yerel: Sistemin % 86 dijital sistemle değiştiriliyor. Bakır olan abone sistemlerinin kalitesi Asimetrik Dijital Abone Hattı ile arttırılmaktadır. Ana sistemler fiber optik kablolardan oluşmaktadır.Uluslar arası: Ülke kodu 420, uydu dünya istasyonları – 2 Intersputnik (Atlantik ve Hint Okyanusu bölgeleri) 1 Intelsat, 1 Eutelsat, 1 Inmarsat, 1 Globalstar
Çek Cumhuriyeti’nde Radyo yayın istasyonları: AM 31, FM 304, kısa dalga 17 (2000)
Çek Cumhuriyeti’nde Televizyon yayın istasyonları: 150 (ek olarak 1,434 kesintisiz yayın) (2000)
Internet ülke kodu: .cz
Çek Cumhuriyeti İnternet sahibi: 2.267 milyon (2006)
Internet kullanıcıları: 5.1 milyon (2005)
Taşımacılık
Çek Cumhuriyeti’nde Hava alanları: 121 (2006)
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava alanları: Toplam: 46
3,047 m’ den fazla: 22,438’den 3,047 m ’e: 101,524’den 2,437 m ‘e: 13

914’den 1,523 m’ e: 2

914 m altı: 19 (2006)

Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan) hava alanları: Toplam: 751,524’den 2,437 m ‘e: 1914’den 1,523 m’ e: 25

914 m altı:49 (2006)

Karayolları: Toplam: 127,747 kmAsfaltlanmış: 127,747 km ( 518 km lik ekspres yolu da kapsar.)(2004)
Çek Cumhuriyeti’ndeki Limanlar ve terminaller: Decin, Prag, Usti nad Labem
Askerlik
Çek Cumhuriyeti Kuvvet Komutanlıkları: Çek Cumhuriyeti Ordusu: Birleşik Kuvvetler Komutanlığı (Orduyu ve Hava Kuvvetlerini kapsar), Destek ve Eğitim Kuvvetleri Komutanlığı (2007)
Askeri görev yaşı ve zorunluluk: 18 ve 50 yaşları arasındakiler gönüllü olarak askerlik hizmeti yapabilir. Askeri hizmeti tamamen profesyonel askerliğe çevriliyor ve Ocak 2004’ten itibaren tüm kuvvetler artık askerliğe alınan gönüllü gençlere bağlı değildir. Bu sürecin 2007’nin sonuna kadar tamamlanması planlıyor.Ülke 12 Mart 1999’dan beri NATO’ya üyedir. Askeri harcamalar GSYİH’nin yaklaşık % 1.8’i kadarıdır.