Ekvator

 

 

Giriş: EKVATOR
Ekvator’un Geçmişi: İnsan topluluklarından kalan izler, ülkenin tarihini MÖ 3,500’e götürmektedir. Valdivia, Quitus ve Canari gibi birçok medeniyet bu topraklarda doğdu. Her medeniyet kendi mimarisini, el sanatlarını ve dini inançlarını oluşturdu.Yapılan savaşlar ve ülkeler arası evlilikler sonucunda İnka İmparatorluğu bölgeye hâkim oldu. İmparatorluğun kurucusu olan Cusco’nun ölümünden sonra taht kavgaları sebebiyle imparatorluk ikiye bölündü. Atahualpa kardeşi Huascar’ı yenmek ve ülkeye tek başına hâkim olmak için İspanyollardan yardım istedi. Fakat İspanyolların niyetleri farklıydı ve 16. yüzyılın ortalarında İnka İmparatorluğu İspanyolların eline geçti.Yaklaşık üç yüzyıl süren İspanya sömürge dönemi sonunda Ltin Amerika’da İspanya’ya karşı ilk bağımsızlık mücadeleleri verilmeye başlandı. 1822’de Quito, Pichincha Savaşında bağımsızlığını ilan etti. 1830’da da Gran Kolombiya kendini ayrı bir cumhuriyet olarak ilan etti. Yine aynı yılda ülkenin isme Ekvator Cumhuriyeti olarak değiştirildi. 1904 ve 1942 yılları arasında komşu ülkelerle yaptığı savaşlar sonucunda bir miktar toprak kaybetti. 1941’de sınır antlaşmazlığı sebebiyle Peru ve Ekvator arasında savaş çıktı. Savaş sonrasında Ekvator, El Oro ilinin ve Loja ilinin bir kısmının kontrolünü kaybetti. Birleşik Devletlerin baskısıyla savaş durduruldu. 1999’da her iki ülke uzlaşmaya vardı.
Coğrafya
Ekvator’un Konumu: Güney Amerika’nın batısında olan ülke; Kolombiya ve Peru arasındadır. Ekvator çizgisi, ülkeden geçmektedir. Ayrıca Pasifik Okyanusu’na sınırı bulunmaktadır.
Ekvator’un Coğrafi Koordinatları: 2 00 G, 77 30 B
Ekvator’un Harita dizini: Güney Amerika
Ekvator’un Yüzölçümü: toplam: 283,560 km²toprak: 276,840 km²su: 6,720 km²

Not: Galapagos Adalarını da kapsamaktadır.

Ekvator Yüz ölçüm karşılaştırma: Ülkenin yüzölçümü Nevada’dan biraz küçüktür.
Ekvator’un Kara sınırları: Toplam: 2,010 kmKomşu ülkeler: Peru 1,420 km, Kolombiya 590 km
Ekvator’un Kıyı boyu: 2,237 km
Ekvator’un Deniz hakları: karasal deniz:200 nmkıtasal şelf: 2,500 m izobattan 100 nm
Ekvator’da İklim: Kıyı boyunca tropikal iklim görülmektedir, iç kısımlardaki yüksek alanlar daha serindir ve Amazon ormanları düzlüklerinde de tropikal iklim etkindir.
Ekvator’da Zemin: Kıyılarda ovalar ve iç kesiminde yüksek alanlar vardır. Doğudaki ormanların bulunduğu arazi de düzdür.
Ekvator’un Rakım uç değerleri: En alçak noktası: Pasifik Okyanusu 0 mEn yüksek noktası: Chimborazo 6,267 m
Ekvator’un Doğal Kaynakları: Petrol, balık, kereste, su gücü
Ekvator’un Toprak kullanımı: Tarım alanı: % 5.71Sürekli tarım ürünleri: % 4.81Diğer: % 89.48 (2005)
Ekvator’da Sulanan arazi: 8,650 km² (2003)
Ekvator’da Doğal afetler: Sıkça oluşan deprem hareketleri, toprak kaymaları, volkanik hareketler, seller ve belli zamanlardaki kuraklıklar
Ekvator’un Çevre – bugünkü sorunları: Ormanlık alanların tahribatı, toprak erozyonu, çölleşme, su kirliliği, Amazon bölgesi ve Galapagos Adaları gibi ekolojik duyarlılığı fazla olan bırakılan petrol ürünleri atıklarının yarattığı kirlilik
Ekvator Çevre – uluslar arası anlaşmalar: Gruplar: Antarktik – Çevre Protokolü, Antarktik Antlaşması, Biyofarklılık, İklim Değişikliği, İklim Değişimi – Kyoto Protokolü, Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Tehlikeli Atıklar, Deniz hayatının korunması, Ozon tabakasının korunması, Gemi Kirliliği, Tropikal Kereste – 83, Tropikal Kereste – 94, Sulak Alanlarİmzalanmış ama onaylanmamış: Belirtilen antlaşmalardan hiçbiri
Ekvator Coğrafya – not: Andes’teki Cotopaksi dünyadaki en hareketli volkanik dağdır.
Halk
Ekvator’un Nüfusu: 13,755,680 kişi (Temmuz 2007 tahmini)
Yaş dağılımı: 0–14 yaş: % 32.6 ( erkek 2,282,319/ kadın 2,196,685)15–64 yaş: % 62.3 ( erkek 4,271,848/ kadın 4,301,149)65 yaş ve üstü: % 5. ( erkek 330,302/ kadın 373,377)

(2007 tahmini.)

Ekvator’da Ortalama yaş: Toplam: 23.9 yaşErkek: 23.4 yaşKadın: 24.3 yaş (2007 tahmini)
Ekvator’da Nüfus artış oranı: % 1.554 (2007 tahmini)
Ekvator’da Doğum oranı: 21.91 doğum/1000 nüfus (2007 tahmini)
Ekvator’da Ölüm oranı: 4.21 ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini)
Ekvator’da Net göç oranı: -2.16 göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini)
Ekvator’da Cinsiyet oranı: Doğumda: 1.05 erkek/kadın15 yaş altı: 1.039 erkek/kadın15-64yaş arası: 0.993 erkek/kadın

65 yaş ve üzeri: 0.885 erkek/kadın

Toplam Nüfus: 1.002 erkek/kadın (2007 tahmini)

Ekvator’da Bebek ölüm oranı: Toplam: 1000 canlı doğumda 22.1ölümErkek: 1000 canlı doğumda 26.5ölümKadın: 1000 canlı doğumda 17.47 ölüm (2007 tahmini)
Ekvator’da Ortalama yaşam süresi: Toplam nüfus: 76.62 yaşErkek: 73.74 yaşKadın: 79.63 yaş (2007 tahmini)
Ekvator’da Doğurganlık oranı: 2.63 çocuk/kadın (2007 tahmini)
Ekvator’da Uyruk: İsim: Ekvatorlu (tekil veya çoğul)Sıfat: Ekvatorlu
Ekvator’da Etnik gruplar: % 65 mestizo Amerikan-Hindu ve beyazın karması), % 25 Amerikan-Hindu, % 7 İspanyol ve diğerleri
Ekvator’da Dinler: % 95 Roma Katolik, % 5 diğerleri (sayısı birkaç bini bulan Müslümanlar ve yine sayısı binde biraz fazla olan Yahudiler vardır. Yahudilerin çoğu Alman veya İtalyan kökenlidir.)
Ekvator’da Diller: İspanyolca(resmi), Amerikan-Hindu dilleri (özellikle Quechua)
Ekvator’da Okuryazarlık oranı: Tanım: 15 yaş ve üzeri okuyup yazabilir.Toplam Nüfus: % 91Erkek: % 92.3

Kadın: % 89.7 (2001 nüfus sayımı)

Yönetim
Ekvator’un Ülke adı: Kabul Edilen Uzun Biçimi: Ekvator CumhuriyetiKabul Edilen Kısa Biçimi: EkvatorMahalli uzun biçimi: Republica del Ecuador

Mahalli kısa biçimi: Ecuador

Ekvator’un Bağımlılık durumu:
Ekvator’un Yönetim biçimi: Yönetim biçimi cumhuriyettir.
Ekvator’un Başkenti: İsim: QuitoCoğrafi koordinatları: 0 13 G, 78 30 BZaman farkı: UTC–5 (Standart zaman boyunca Washington DC ile aynı)
Ekvator’un İdari bölgeleri: 22 bölge: Azuay, Bolivar, Canar, Carchi, Chimborazo, Cotopaxi, El Oro, Esmeraldas, Galapagos, Guayas, Imbabura, Loja, Los Rios, Manabi, Morona-Santiago, Napo, Orellana, Pastaza, Pichincha, Sucumbios, Tungurahua, Zamora-Chinchipe
Ekvator’da Bağımsızlık: 24 Mayıs 1822 (İspanya’dan ayrılması)
Ekvator’un Milli Bayramı: Bağımsızlık Günü (Quito’nun bağımsızlığı), (10 Ağustos 1809)
Ekvator Anayasası: 10 Ağustos 1998’de yürürlüğe girdi.
Ekvator’da Kanun sistemi: Medeni hukuk sistemine dayanmaktadır. Zorunlu ICJ yargılama hakkını kabul etmedi.
Ekvator’da Oy hakkı: 18 yaş; evrensel ve zorunlu; 18 – 65 yaş arasındaki okuryazar kişiler için zorunlu, 65 yaşının üzerindekiler için tercihe bağlı
Ekvator’un Katıldığı uluslar arası örgütler: CAN, CSN, FAO, G-77, IADB, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, ITUC, LAES, LAIA, Mercosur (ortak), MIGA, MINUSTAH, NAM, OAS, OPANAL, OPCW, PCA, RG, UN, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNMIL, UNMIS, UNOCI, UNWTO, UPU, WCL, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO
Ekvator’un Bayrak şekli: Üstten alta olmak üzere üç yatay şerit ve bu şeritlerin renkleri sırasıyla sarı, mavi ve kırmızıdır. Sarı renkteki şerit diğer şeritlerden iki kat büyüktür. Bayrağın tam ortasında arma bulunmaktadır. Kolombiya’nın bayrağına çok benzer. Kolombiya’nın bayrağı daha küçüktür ve bayrağın ortasında arma yoktur.
Ekonomi
Ekvator’da Ekonomiye genel bakış:
Ekvator, ihracat gelirlerinin % 40’ını ve merkezi yönetim bütçe gelirlerinin üçte birini karşılayan petrol kaynaklarına sahiptir. Dolayısıyla dünya pazarındaki dalgalanmalar, yerel pazar üzerinde de etkisi olmaktadır. 1990’ların sonuna doğru ülkede en kötü ekonomik kriz dönemi yaşandı. Doğal afetler ve 1999’daki dünya pazarındaki petrol fiyatlarındaki sert düşüşler ülke ekonomisini olumsuz yönde etkiledi. GSYİH % 6 küçüldü ve yoksulluk oranı arttı. Bankacılık sektörü de çökme noktasına geldi. Ülkenin parası % 70 değer kaybetti. 2000 Ocak’ında Mahaud hükümeti devrildi. Askeri desteği arkasına alan Gustavo Noboa başbakan oldu. Mart 2000’de alınan karar sonucunda ABD Doları’nın para birimi olması kararlaştırıldı. Para biriminin değişmesi ile ülkenin ekonomisi düzelmeye başladı. 2003’e gelindiğinde Lucio Gutierrez yönetimindeki ülke, yine petrol fiyatlarından kar elde etmeye başladı. Son olarak Alfredo Palacio’nun yaptığı ekonomik reformlarla ülkenin petrol fiyatlarına karşı olan hassaslığı azaltıldı.
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi):
61.52 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):
32.73 milyar $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı):
% 4.1 (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP):
4,500 $ (2006 tahmini)
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım:
Tarım: % 6.3Endüstri: % 33.5Hizmet: % 60.2 (2006 tahmini)
İş gücü:
4.57 milyon kişi (2006 tahmini)
İş gücü- iş alanlarına göre:
Tarım: % 8Endüstri: % 24Hizmet: % 68(2001)
İşsizlik oranı:
% 10.6 resmi oran; ama nüfusun % 47’sinde geçinecek kadar iş imkânı yok. (2006 tahmini)
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus:
% 38.5 (2005)
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:
En az: % 10: % 2En fazla: % 10: % 32Not: Sadece şehirlerdeki yerleşmeler için geçerli (Ekim 2003)
Enflasyon oranı (tüketici fiyatları): % 3.4 (2006 tahmini)
Ekvator Bütçesi: Gelirler: 11.5milyar $Giderler: 10.46 milyar $, (1.6 milyar $’lık sermaye giderleri dâhil.)(2006 tahmini)
Ekvator’da Tarım – Ürünleri: Muz, kahve, kakao, pirinç, patates, şeker kamışı, sığır, koyun, domuz, et, domuz eti, süt ürünleri, balık
Sanayiler: Petrol, yiyecek işleme, tekstil ürünleri, ağaç ürünleri, kimyasallar
Ekvator’un Endüstriyel üretimin gelişme hızı: % 5 (2006 tahmini)
Ekvator’un Elektrik üretimi: 12.2 milyar kWh (2004)
Ekvator’un Elektrik tüketimi: 12.95 milyar kWh (2004)
Ekvator’un Elektrik ihracatı: 35 milyon kWh (2004)
Ekvator’un Elektrik ithalatı: 1.642 milyar kWh (2004)
Ekvator’un Petrol üretimi: 493,200 bbl/gün (2005 tahmini)
Ekvator’un Petrol tüketimi: 148,000 bbl /gün (2004 tahmini)
Ekvator’un Petrol ihracatı: 387,000 bbl /gün
Ekvator’un Petrol ithalatı: 0 bbl/ gün
Ekvator’un Doğal gaz üretimi: 170 milyon cu m (2004 tahmini)
Ekvator’un Doğal gaz tüketimi: 170 milyon cu m (2004 tahmini)
Ekvator’da İhracat: 12.56 milyar $ (2006 tahmini)
Ekvator’da İhracat malları: Petrol, muz, çiçek, balık
Ekvator’da İhracat ortakları: Birleşik Devletler % 50.6, Peru % 7.9, Almanya % 4.3, Kolombiya % 4.3 (2005)
Ekvator’da İthalat: 10.81 milyar $ (2006 tahmini)
Ekvator’da İthalat malları: Araçlar, tıbbi ürünler, telekomünikasyon malzemeleri, elektrik
İthalat ortakları: Birleşik Devletler %22.1, Kolombiya % 14.8, Venezuela % 7.7, Brezilya % 7.2, Çin % 5.2 (2005)
Ekvator Dış borç: 18.1 milyar $ (2006 tahmini)
Ekvator Ekonomik yardım – alıcı 216 milyon $ (2002)
Ekvator’un Para birimi (kod): Amerikan Doları
Döviz kurları: Amerikan Doları kullanılmaktadır. 2000’de Amerikan Doları’na geçildi.
Ekvator’da Mali yıl: Takvim Yılı
İletişim
Ekvator’da Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar: 1.701 milyon (2005)
Ekvator’da Telefonlar – cep telefonu: 6.246 milyon (2005)
Ekvator’da Telefon sistemi: Genel Değerlendirme: genel olarak gelişme aşamasındaYerel: yetersiz ve güvenilir değilUluslar arası: Ülke kodu 593, Uydu dünya istasyonları – 1 Intelsat, (Atlantik Okyanusu) (1997)
Ekvator’da Radyo yayın istasyonları: AM 392, FM 35, kısa dalga 29 (1999)
Ekvator’da Televizyon yayın istasyonları: 7 ( ve 14 sürekli yayın) (1997)
Internet ülke kodu: .ec
Ekvator İnternet sahibi: 19,027 (2006)
Internet kullanıcıları: 616,000 (2005)
Taşımacılık
Ekvator’da Hava alanları: 359 (2006)
Döşeli pistleri (asfalt) olan hava alanları: Toplam: 98
3,047 m’ den fazla: 32,438’den 3,047 m ‘e: 41,524’den 2,437 m ‘e: 19914’den 1,523 m’ e: 24914 m altı: 43 (2006)
Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan) hava alanları: Toplam: 261914’den 1,523 m’ e: 33914 m altı: 228 (2006)
Karayolları: Toplam: 43,197 kmAsfaltlanmış: 6,467 kmAsfaltlanmamış: 36,730 km (2004)
Ekvator’da Limanlar ve terminaller: Esmeraldas, Guayaquil, La Libertad, Manta, Puerto Bolivar
Askerlik
Ekvator Kuvvet Komutanlıkları: Ordu, Donanma (Donanma Piyadeleri, Donanma Havacılığı, Sahil Güvenlik) Hava Kuvvetleri (2007)
Askeri görev yaşı ve zorunluluk: 20 yaşına girenler için zorunlu askerlik hizmeti vardır. 12 ay süren askeri eğitimi vardır.