Filipinler

 

Giriş:
FİLİPİNLER

Filipinler’in Geçmişi:


Arkeolojik ve paleontolojik
teorilere göre Homo sapienler MÖ 50,000lerde Palawan dolaylarında
yaşamıştır. Negritoların da Filipinler’e 30,000 yıl önce geldiği
düşünülmektedir. Kullandıkları muhtemel yol da buz çağında Asya
kıtası ile bölgeyi bağlayan toprak parçasıdır. Filipin halkının
çoğunun ataları MÖ 2,500 yıllarında Tayvan’dan gelen ve kuzey Luzon
dolaylarına yerleşen topluluktur. Bunlar daha sonra Filipinler’e
yayılmış ve daha sonra Güneydoğu Asya’da ve Batı Pasifik Adaları’nda
sömürge kurmuşlardır. 1,000 yıl boyunca Arap, Çinli ve Hintli
tüccarlarla ticaret yapmışlardır. Bu durum Avrupalılar Filipinler’e
gelinceye kadar sürmüştür. İspanya’nın hizmeti altındaki Portekizli
Macellan ve mürettebatı Mart 1521’de bu bölgeye gelen ilk
Avrupalılardır.


Filipin Adaları 16. yüzyılda
İspanyol sömürgesi haline geldi. İspanyol-Amerikan savaşının
ardından burası 1898’de Birleşik Devletlere devredildi.1935’te
Filipinler kendi kendini yöneten cumhuriyet haline geldi.  Manuel
Quezon başkan seçildi ona 10 yıl içinde bağımsızlığı kazanma görevi
verildi. 1942’de adalar II: Dünya Savaşı sırasında Japonya’nın
egemenliği altına girdi. Birleşik Devletler kuvvetleri ve
Filipinliler 1944–45 yıllarında kontrolü geri almak için beraber
mücadele verdi. 4 Temmuz 1946’da Filipinler Cumhuriyeti
bağımsızlığına ulaştı.1986’da halk gücü ile Ferdinand Marcos
görevinden azledildi ve Corazon Aquina başkan seçildi. Birkaç kez
askeri darbe hareketi ile karşılaşsa da ülkeyi ve ülke ekonomisini
korumaya çalıştı. 1992’de Fidel Ramos başkan seçildi ve onun
döneminde ülke istikrarlı bir şekilde büyüdü. Aynı yıl Birleşik
Devletler, adalardaki askeri üslerini kapattı. 1998’de Joseph
Estrada başkan seçildi. Onun dönemi oldukça sakin geçti. Ocak
2001’de Estrada’nın rüşvetçilik ile suçlandığı davanın düşmesi
sonucunda ikinci bir halk gücü hareketi Estrada’nın istifasını
istedi. Mayıs 2004’te 6 yıl sürecek olan dönemi için Macapagal
Arrayo başkan seçildi. Filipin yönetimi, Birleşik Devletler Yabancı
Terörist listesinde adı bulunan üç terör örgütünden tehdit
almaktadır. 2006 ve 2007’de önemli elebaşların yakalanması ve
öldürülmesi ile ilgili başarılar elde edildi.  

 


Askerlik
 

Filipinler Kuvvet Komutanlıkları:

Filipinler Silahlı Kuvvetleri: Ordu, Donanma(Deniz birlikleri
dâhil), Filipinler Hava Kuvvetleri (2006)   
Askeri
görev yaşı ve zorunluluk:
18 yaşına
girenler gönüllü veya zorunlu olarak askerlik hizmetini yerine
getirebilirler. (2001)

Coğrafya
 

Filipinler’in Konumu:
Güneydoğu
Asya’daki takımada ülkesi Filipinler Denizi ve Güney Çin Denizi
arasındadır. Vietnam’ın doğusundadır.   

Filipinler’in Coğrafi Koordinatları:
13 00 K,
122 00 D

Filipinler’in Harita dizini:
Güneydoğu
Asya

Filipinler’in Yüzölçümü:
toplam:
300,000 km²

toprak: 298,170 km²

su:
1,830 km²

Filipinler Yüz ölçüm karşılaştırma:
Ülkenin
yüzölçümü Arizona’dan biraz büyüktür.

Filipinler’in

Kara sınırları:
Kara
sınırı bulunmamaktadır.    

Filipinler’in Kıyı boyu:
36,289 km
Filipinler’in Deniz hakları:
Karasal
deniz:1898’deki antlaşmaya göre 100 nm ye kadar uzanan düzensiz
çokgen dikkate alınır. 1970lerden beri Güney Çin Denizi’nde 285 nm
ye kadar uzanan çokgen şekli bölgede deniz hakkı olduğu iddia
etmektedir.  

Özel ekonomik bölge: 200 m


Kıtasal şelf: sömürge derinliğine kadar

Filipinler’de İklim:
Denizel
ılıman iklim hâkimdir. Kuzeydoğusunda Kasımdan Nisana kadar muson
yağmurları görülür. Güneybatıda ise Mayıstan Ekime kadar muson
yağmurları düşer.

Filipinler’de Zemin:
Daralan
ve genişleyen kıyı kesimler yer alır. Genellikle dağlıktır.


Filipinler’in Rakım uç değerleri:
En alçak
noktası: Filipin Denizi 0 m 
En
yüksek noktası: Apo Dağı 2,954 km

Filipinler’in Doğal Kaynakları:
Kereste,
petrol, nikel, kobalt, gümüş, altın, tuz, bakır

Filipinler’in Toprak kullanımı:
Tarım
alanı: % 19

Sürekli tarım ürünleri: %
16.67

Diğer:
% 64.33 (2005)

Filipinler’de Sulanan arazi:
15,500
km² (2003)

Filipinler’de Doğal afetler:


Tayfunların sık sık olduğu
bölge her yıl 15 fırtına tarafından etkilenmektedir ve bunların 5–6
tanesi oldukça şiddetlidir. Toprak kaymaları, aktif volkan
hareketleri, yıkıcı depremler ve tsunamiler görülür.


Filipinler’in Çevre – bugünkü sorunları:


İki nehri ayıran bölgelerde
kontrolsüz olarak gerçekleştirilen orman tahribatı, toprak erozyonu,
büyük şehirlerde hava ve su kirliliği, mercan kıyılarının alçalması,
balıkların beslenmeleri için önemli olan kıyı mangrov
bataklıklarında artan kirlilik


Filipinler Çevre – uluslar arası anlaşmalar:


Gruplar: Hava Kirliliği,
Biyofarklılık, İklim Değişikliği, İklim Değişimi – Kyoto Protokolü,
Çölleşme, Tehlikedeki Türler, Tehlikeli Atıklar, Deniz Kanunu, Deniz
Boşaltımı, Deniz hayatının korunması, Gemi Kirliliği, Ozon
tabakasının korunması,  Tropikal Kereste – 83, Tropikal Kereste –
94, Sulak Alanlar, Balina Avcılığı


İmzalanmış ama onaylanmamış:
Hava Kirliliği-Kalıcı Organik Kirletici Maddeler


Filipinler

Coğrafya – not:


Filipin takımadası 7,107
adadan oluşmaktadır ve Güneydoğu Asya’nın ana su kaynaklarının
çoğunun üzerindedir: Güney Çin Denizi, Filipinler Denizi, Sulu
Denizi, Celebes Denizi, Luzon Boğazı


Filipinler, 1998 Asya mali
krizinden komşuları kadar fazla etkilenmedi. Bunun başlıca sebepleri
ise deniz aşırı memleketlerde çalışan işçilerin yıllık para
havaleleri, varlık fiyatlarında çok yüksek artışların olmaması ve
daha az borca sahip olmasıdır. GSYİH 2002–2006 yılları arasında
ortama % 5 arttı. Bu büyümeyi sağlayanlar da hizmet sektöründe devam
eden esneklik, artan ihracat ve tarım üretimidir. Fakat
Filipinler’in nüfus artışı ve gelir dağılımındaki dengesizlik
dikkate alındığında büyüme anlamında daha çok yol kat etmesi
gerekiyor. 


Filipinler ayrıca yüksek
petrol fiyatları, dolar borcuna uygulanan yüksek faiz oranlar ve
yüksek enflasyon oranı ile karşı karşıya. Mali sıkıntılar, altyapıyı
ve sosyal harcamaları finanse edilmesini imkânsız hale
getirmektedir.  Ülkenin büyüyen mali açığı sebebiyle borç açığı da
giderek artmaktadır. Bu da Manila’yı borç hizmetindeki ulusal
yönetim bütçesinin büyük bir kısmını harcamaya zorlamaktadır. Enerji
sektöründeki karsız kamu girişimleri yönetimin borcuna borç
katmaktadır. Kasım 2005’te artan KDV oranının uygulanması yönetimin
mali kapasitesine karşı güveni arttırdı ve Pezo’ya değer kazandırdı.

 
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi):
 449.8
milyar $ (2006 tahmini)
 
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):

 116.9
milyar $ (2006 tahmini)
 
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı):
 % 5.4
(2006 tahmini)
 
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP):
 5,000 $
(2006 tahmini)
 
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım:
 Tarım: %
14.2

Endüstri: % 32.1

 


Hizmet: % 53.7 (2006 tahmini)
  İş
gücü:
 35.79
milyon kişi (2006 tahmini)
 İş
gücü- iş alanlarına göre:
 Tarım: %
36

Endüstri: % 15


Hizmet: % 49 (2004 tahmini)
 
İşsizlik oranı:
 % 7.9
(2006 tahmini)
 
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus:
 % 40
(2001 tahmini)
 
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:
 En az: %
10: % 2.3

En fazla: % 10: % 31.1 (2003)
 
Enflasyon oranı (tüketici fiyatları):
% 6.2
(2006 tahmini)
 
Filipinler Bütçesi:
Gelirler:
19.53 milyar $  

Giderler: 20.74 milyar $,
mevcut olmayan sermaye giderleri dâhil.

(2006
tahmini)
 
Filipinler’de Tarım – Ürünleri:
Şeker
pancarı, Hindistan cevizi, pirinç, mısır, muz, manyok, ananas, mango,
domuz eti, yumurta, sığır eti, balık
 
Sanayiler:

Elektronik, giyim, ayak giyimi, ecza ürünleri, kimyasallar, orman
ürünleri, yiyecek işleme, petrol rafinesi, balıkçılık
 
Filipinler’in Endüstriyel üretimin gelişme hızı:
% 4.8
(2006 tahmini)
 
Filipinler’in Elektrik üretimi:
56.57
milyar kWh (2005)
 
Filipinler’in Elektrik tüketimi:
49.75
milyar kWh (2005)
 
Filipinler’in Elektrik ihracatı:
0 kWh
(2005)
 
Filipinler’in Elektrik ithalatı:
0 kWh
(2005)
 
Filipinler’in Petrol üretimi:
25,320
bbl/gün (2004 tahmini)
 
Filipinler’in Petrol tüketimi:
342,000
bbl /gün (2004 tahmini)
 
Filipinler’in Petrol ihracatı:
0 bbl
/gün (2001)
 
Filipinler’in Petrol ithalatı:
312,000
bbl/ gün (2003)
 
Filipinler’in Doğal gaz üretimi:
2.9
milyar cu m (2004 tahmini)
 
Filipinler’in Doğal gaz tüketimi:
2.9
milyar cu m (2004 tahmini)
 
Filipinler’de İhracat:
47.2
milyar $ f.o.b  (2006 tahmini)
 
Filipinler’de İhracat malları:
Yarı
iletkenler ve elektronik ürünler, taşımacılık malzemeleri, giyim,
bakır ürünler, petrol ürünleri, Hindistan cevizi yağı, meyve

 
Filipinler’de İhracat ortakları:
Çin %
24.5, Birleşik Devletler % 15.2, Japonya % 12.2, Singapur % 8.3,
Hong Kong % 7.6, Malezya % 4.4, Hollanda % 4 (2006)
 
Filipinler’de İthalat:
51.6
milyar $ f.o.b (2006 tahmini)
 
Filipinler’de İthalat malları:

Elektronik ürünler, mineral yakıtlar, makine ve taşımacılık
malzemeleri, demir ve çelik, tekstil kumaşları, tahıllar,
kimyasallar, plastik
 
İthalat ortakları:
Japonya %
15.9, Birleşik Devletler % 13.7, Çin % 10.1, Singapur % 8.9, Tayvan
% 7.2, Suudi Arabistan % 4.8, Güney Kore % 4.7, Hong Kong % 4.6,
Tayland % 4.6 (2006)
 
Filipinler Dış borç:
54.06
milyar $ (2006 tahmini)
 
Filipinler Ekonomik yardım – alıcı
ODA,
532.4 milyon $ – sorumluklar dâhilinde (2005)
 
Filipinler’in Para birimi (kod):
Filipin
Pezosu
 Döviz
kurları:
Filipin
Pezosunun Amerikan Dolarına oranı: 51.246 (2006), 55.086 (2005),
56.04 (2004), 54.203 (2003), 51.604 (2002)
 
Filipinler’de Mali yıl:
Takvim
Yılı  
 Halk 
Filipinler’in Nüfusu:

91,077,287 kişi (Temmuz 2007 tahmini)
Yaş
dağılımı:
0–14 yaş:
% 34.5 ( erkek 16,043,257 / kadın 15,415,334)
15–64
yaş: % 61.3 ( erkek 27,849,584 / kadın 28,008,293)

65 yaş
ve üstü: % 4.1 ( erkek 1,631,866 / kadın 2,128,953)

(2007
tahmini)

Filipinler’de Ortalama yaş:
Toplam:
22.7 yaş
Erkek:
22.2 yaş

Kadın:
23.3 yaş (2007 tahmini)

Filipinler’de Nüfus artış oranı:
% 1.764
(2007 tahmini)

Filipinler’de Doğum oranı:
24.48
doğum/1000 nüfus (2007 tahmini)

Filipinler’de Ölüm oranı:
5.36
ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini)

Filipinler’de Net göç oranı:
-1.48
göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini)

Filipinler’de Cinsiyet oranı:
Doğumda:
1.05 erkek/kadın
15 yaş
altı: 1.041 erkek/kadın


15-64yaş arası: 0.994 erkek/kadın

65 yaş
ve üzeri: 0.767 erkek/kadın

Toplam
Nüfus: 0.999 erkek/kadın (2007 tahmini)

Filipinler’de Bebek ölüm oranı:
Toplam:
1000 canlı doğumda 22.12 ölüm
Erkek:
1000 canlı doğumda 24.85 ölüm

Kadın:
1000 canlı doğumda 19.25 ölüm (2007 tahmini)

Filipinler’de Ortalama yaşam süresi:
Toplam
nüfus 70.51 yaş
Erkek:
67.61 yaş

Kadın:
73.55 yaş (2007 tahmini)

Filipinler’de Doğurganlık oranı:
3.05
çocuk/kadın (2007 tahmini)

Filipinler’de Uyruk:
İsim:
Filipin (tekil veya çoğul)
Sıfat:
Filipinli

Filipinler’de Etnik gruplar:


Tagalog % 28.1, Cebuano %
13.1, Ilocano % 9, Bisaya/Binisaya % 7.6, Hiligaynon Ilonggo % 7.5,
Bikol % 6, Waray % 3.4, diğerleri % 25.3 (2000 nüfus sayımı)


Filipinler’de Dinler:


% 80.9 Roma Katolik, % 5
Müslüman, Protestan % 2.8,  Iglesia ni Kristo % 2.3, Aglipayan % 2,
diğer Hıristiyan % 4.5, diğerleri % 1.8, belirlenmemiş % 0.6,
hiçbiri % 0.1 (2000 nüfus sayımı)


Filipinler’de Diller:


Filipince (resmi dil,
Tagalog’a dayanır.) ve İngilizce (resmi), 8 önemli lehçe: Tagalog,
Cebuano, Ilocano, Hiligaynon veya Ilonggo, Bicol, Waray, Pampango,
ve Pangasinan


Filipinler’de Okuryazarlık oranı:
Tanım: 15
yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam
Nüfus: % 92.6

 

Erkek:
% 92.5

Kadın:
% 92.7 (2000 nüfus sayımı)

İletişim
 
Filipinler’de Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar:
3.438
milyon (2004)

Filipinler’de Telefonlar – cep telefonu:
32.81
milyon (2005)

Filipinler’de Telefon sistemi:
Genel
Değerlendirme: Uluslar arası radyo telefon ve denizaltı kablo
hizmeti iyidir. Yerel ve ada-içi hizmet yeterlidir.
Yerel:
11 dünya istasyonu ile yerel uydu sistemi mevcuttur. Her bir sabit
telefon hattı abonesine 10 cep telefonu abonesi düşmektedir. 


Uluslar arası: Ülke kodu 63, diğerlerinin arasında Hong Kong’a,
Guam’a, Singapur’a, Tayvan’a, Japonya’ya, Brunei’ye ve Malezya’ya
denizaltı kabloları ulaşmaktadır. (2006)

Filipinler’de Radyo yayın istasyonları:
AM 375,
FM 596; kısa dalga 4 (2006)

Filipinler’de Televizyon yayın istasyonları:
233 (ek
olarak 1,480 CATV ağı) (2006)

Internet ülke kodu:
.ph
Filipinler İnternet sahibi:
111,262
(2006)

Taşımacılık
 
Filipinler’de Hava alanları:
256
(2006)
Döşeli
pistleri (asfalt) olan hava alanları:
Toplam:
83

3,047 m’ den fazla: 4
2,438’den 3,047 m ‘e: 7


1,524’den 2,437 m ‘e: 26


914’den 1,523 m’ e: 36

914 m
altı: 10 (2006)

Döşenmemiş pistli (asfalt olmayan) hava alanları:
Toplam:
173

1,524’den 2,437 m ‘e: 5


914’den 1,523 m’ e: 69

914 m
altı: 99 (2006)

Karayolları:
Toplam:
200,037 km

Asfaltlanmış: 19,804 km


Asfaltlanmamış: 180,233 km  (2003)

Filipinler’de Limanlar ve terminaller:
Cagayan
de Oro, Cebu, Davao, Iligan, Iloilo, Manila, Surigao

Yönetim
 
Filipinler’in

Ülke adı:
Kabul
Edilen Uzun Biçimi: Filipinler Cumhuriyeti
Kabul
Edilen Kısa Biçimi: Filipinler


Mahalli uzun biçimi: Republika ng Pilipinas


Mahalli kısa biçimi: Pilipinas

Filipinler’in Bağımlılık durumu:
 
Filipinler’in Yönetim biçimi:
Ülkenin
yönetim biçimi cumhuriyettir.   

Filipinler’in Başkenti:
İsim:
Manila

Coğrafi koordinatları: 14 35
K, 121 00 D

Zaman
farkı: UTC+8 (Standart zaman boyunca Washington DC’den 12 saat
ileri)

Filipinler’in İdari bölgeleri:
79 il ve
117 kiralanmış şehir bulunmaktadır.


İller:

Abra, Agusan del Norte, Agusan del Sur, Aklan, Albay, Antique,
Apayao, Aurora, Basilan, Bataan, Batanes, Batangas, Biliran, Benguet,
Bohol, Bukidnon, Bulacan, Cagayan, Camarines Norte, Camarines Sur,
Camiguin, Capiz, Catanduanes, Cavite, Cebu, Compostela, Davao del
Norte, Davao del Sur, Davao Oriental, Eastern Samar, Guimaras,
Ifugao, Ilocos Norte, Ilocos Sur, Iloilo, Isabela, Kalinga, Laguna,
Lanao del Norte, Lanao del Sur, La Union, Leyte, Maguindanao,
Marinduque, Masbate, Mindoro Occidental, Mindoro Oriental, Misamis
Occidental, Misamis Oriental, Mountain Province, Negros Occidental,
Negros Oriental, North Cotabato, Northern Samar, Nueva Ecija, Nueva
Vizcaya, Palawan, Pampanga, Pangasinan, Quezon, Quirino, Rizal,
Romblon, Samar, Sarangani, Siquijor, Sorsogon, South Cotabato,
Southern Leyte, Sultan Kudarat, Sulu, Surigao del Norte, Surigao del
Sur, Tarlac, Tawi-Tawi, Zambales, Zamboanga del Norte, Zamboanga del
Sur, Zamboanga Sibugay


Kiralanmış şehirler:

Alaminos, Angeles, Antipolo, Bacolod, Bago, Baguio, Bais, Balanga,
Batangas, Bayawan, Bislig, Butuan, Cabanatuan, Cadiz, Cagayan de Oro,
Calamba, Calapan, Calbayog, Candon, Canlaon, Cauayan, Cavite, Cebu,
Cotabato, Dagupan, Danao, Dapitan, Davao, Digos, Dipolog, Dumaguete,
Escalante, Gapan, General Santos, Gingoog, Himamaylan, Iligan,
Iloilo, Isabela, Iriga, Kabankalan, Kalookan, Kidapawan, Koronadal,
La Carlota, Laoag, Lapu-Lapu, Las Pinas, Legazpi, Ligao, Lipa,
Lucena, Maasin, Makati, Malabon, Malaybalay, Malolos, Mandaluyong,
Mandaue, Manila, Marawi, Markina, Masbate, Muntinlupa, Munoz, Naga,
Olongapo, Ormoc, Oroquieta, Ozamis, Pagadian, Palayan, Panabo,
Paranaque, Pasay, Pasig, Passi, Puerto Princesa, Quezon, Roxas,
Sagay, Samal, San Carlos (Negros Occidental), San Carlos (Pangasinan),
San Fernando (La Union), San Fernando (Pampanga), San Jose, San Jose
del Monte, San Pablo, Santa Rosa, Santiago, Silay, Sipalay, Sorsogon,
Surigao, Tabaco, Tacloban, Tacurong, Tagaytay, Tagbilaran, Taguig,
Tagum, Talisay (Cebu), Talisay (Negros Oriental), Tanauan, Tangub,
Tanjay, Tarlac, Toledo, Tuguegarao, Trece Martires, Urdaneta,
Valencia, Valenzuela, Victorias, Vigan, Zamboanga


Filipinler’de Bağımsızlık:
12
Haziran 1898 (İspanya’dan bağımsızlık istendi.), 4 Temmuz 1946
(Birleşik Devletlerden ayrılma)

Filipinler’in Milli Bayramı:

Bağımsızlık Günü – 12 Haziran (1898)

Filipinler Anayasası:
2 Şubat
1987’de onaylandı; 11 Şubat 1987’de yürürlüğe girdi.    

Filipinler’de Kanun sistemi:
İspanyol
ve Anglo-Amerikan hukukuna dayanır. Belli şartlar altında zorunlu
ICJ yargılama yetkisini kabul etti

Filipinler’de Oy hakkı:
18 yaş;
evrensel

Filipinler’in Katıldığı uluslar arası örgütler:


APEC, APT, ARF, AsDB, ASEAN,
BIS, CP, EAS, FAO, G–24, G–77, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt (imza
yetkisine sahip), ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO,
IMSO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITSO, ITU, ITUC, MIGA, MINUSTAH,
NAM, OAS (gözlemci), ONUB, OPCW, PIF (üye), UN, UNCTAD, UNESCO,
UNHCR, UNIDO, Latin Birliği, UNMIL, UNMIS, UNOCI, UNWTO, UPU, WCL,
WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO


Filipinler’in Bayrak şekli:


İki eşit yatay şerit ve bu
şeritlerin renkleri üstten alta olmak üzere mavi (barışı ve adaleti
temsil eder) ve kırmızı (cesareti temsil eder); gönder tarafındaki
beyaz eşkenar üçgen eşitliği temsil eder. Üçgenin ortasında 8 ışınlı
sarı bir güneş yer alır. Işınlardan her biri İspanya’dan
bağımsızlığını kazanan illeri temsil eder. Üçgenin her bir köşesinde
sarı, küçük, beş uçlu yıldız da ülkedeki üç önemli coğrafi bölgeyi
gösterir: Luzon, Visayas, and Mindanao; bayrağın tasarımı 1897’ye
dayanır. Savaş zamanında bayrak ters çevrilir ve kırmızı şerit
yukarıya gelir.