Irak

Giriş: IRAK
Irak’ın
Geçmişi:

Irak, tarihte iki
nehir arası anlamına gelen Mezopotamya olarak bilinmektedir.
Burası dünyada ilk bilinen medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır.
Sümerler, Babilliler ve Asurlular bu medeniyetlerden en çok
bilinenlerindendir. Bu medeniyetler ilk yazıyı kullanmışlar ve
bilim, matematik, astronomi ve felsefe gibi konularda ileri
gitmişlerdir.

MÖ 6. yüzyılda
Büyük Cyrus, bu bölgesi işgal etmiş ve bölgenin yönetimi
yaklaşık dört yüzyıl boyunca Achaemenid İmparatorluğu altında
kaldı. Daha sonra bölgeye sırasıyla Büyük İskender ve Sasaniler
hâkim oldu.

7. yüzyıla
gelindiğinde ise ülkede İslam yayılmaya başladı. Özellikle
İslam’ın doğuşundan hemen sonra ülkeye yayılmaya başlaması
ülkenin İslamiyet’in doğduğu Arap Yarımadasına yakın olmasından
kaynaklanıyordu. Abbasi Halifeliği, 8. yüzyılda Bağdat’ı
başkenti ilan etti ve Bağdat Arap dünyasının ve Müslümanlığın
merkezi haline geldi. Bağdat, Orta Çağ’daki en büyük
başkentlerden bir tanesiydi.

1257’de Moğol
imparatoru Hulagu Kağan, Abbasi halifesinden Bağdat’ı
kendilerine teslim etmelerini istedi. Abbasi halifesi, hakanını
isteğini reddedince Hulagu Kağan, Abbasi halifeliğini ve Bağdat
Kütüphanesini yıktı. Bu yıkımdan sonra bölge hiçbir zaman eski
önemine ulaşamadı.

I. Dünya Savaşı’na
kadar ülkenin yönetimi Osmanlı İmparatorluğu’nun yönetimindeydi.
Fakat imparatorluk savaşı kaybedince İngiliz kuvvetleri
Osmanlıları bölgeden çıkardı. Irak, 1932’de bağımsızlığını ilan
etti. 1958’de cumhuriyet ilan edildi. Fakat 2003 yılına kadar
ülkeyi askeri kökenliler yönetti. Bunların sonuncusu olan Saddam
Hüseyin, 2003’de Birleşik Devletlerin müdahalesiyle rejime son
verildi. BMGK, Irak’ta vekil bir yönetim oluşturdu ve 20 Haziran
2004’te yapılan seçimlerden sonra Irak’ın yönetimini yeni
seçilen hükümete teslim etti.

Coğrafya  
Irak’ın Konumu: Orta Doğu’da
bulunan ülkenin Basra Körfezi ile sınırı vardır. İran ve
Kuveyt’in arasında yer almaktadır.
Irak’ın Coğrafi
Koordinatları:
33 00 K, 44 00 D
Irak’ın Harita
dizini:
Orta Doğu
Irak’ın
Yüzölçümü:
toplam:
437,072km²
toprak:
432,162
km² su:
4,910km²
Irak Yüz ölçüm
karşılaştırma:
Ülkenin yüzölçümü
Idaho’nun iki katından biraz büyüktür.
Irak’ın
Kara sınırları:
Toplam:
3,650
km Komşu ülkeler: İran 1,458 km,
Ürdün 181 km, Kuveyt 240 km, Suudi Arabistan 814 km, Suriye 605
km, Türkiye 352 km
Irak’nın Kıyı
boyu:
58 km
Irak’ın Deniz
hakları:
karasal
deniz:12 nm
kıtasal şelf: belirlenmemiş
Irak’ta İklim: Ülkenin büyük bir
bölümü çöllerle kaplıdır. Kışlar serin ve ılık geçerken yazlar
kuru, sıcak ve bulutsuzdur. İran ve Türkiye sınırı boyunca
dağlık kesimlerde ilkbahara kadar yerde kalan kar yağışları ile
kış mevsimi oldukça sert geçer. Bu karların erimesiyle de zaman
zaman orta ve güney Irak’ta sel olayları yaşanır.
Irak’ta Zemin: Ülkenin büyük bir
kesimi çöllerle kaplı iken İran sınırına yakın yerlerde
sazlıklarla kaplı bataklıklar bulunur. İran ve Türkiye sınırı
boyunca dağlar uzanır.
Irak’nın Rakım
uç değerleri:
En alçak
noktası: Basra Körfezi 0 m
En yüksek noktası: Adsız zirve
3,611 m. Bu zirve Gundah Zhur (3,607 m) veya Kuh-e Hajji-Ebrahim
(3,595 m) değildir.
Irak’ın Doğal
Kaynakları:
Petrol, doğal gaz,
fosfat, sülfür
Irak’ın Toprak
kullanımı:
Tarım alanı:
%
13.12Sürekli tarım ürünleri: % 0.61

Diğer: %
86.27
(2005)
Irak’ta Sulanan
arazi:
35,250km²
(2003)
Irak’ta Doğal
afetler:
Toz ve kum
fırtınaları, seller
Irak’ın Çevre –
bugünkü sorunları:
Hükümet su kontrol
birlikleri nehir yataklarını değiştirerek bataklık alanları
kuruttu. Bu bölgelerde binlerce yıldır yaşayan Arapların yerleri
değiştirildi. Doğal hayatın tahribatı da bölgedeki vahşi yaşamı
tehdit etmektedir. İçilebilir suyun yetersizliği, hava ve su
kirliliği, toprak aşınması ve erozyon, çölleşme ülke için önemli
sorunlardadır.
Irak Çevre –
uluslar arası anlaşmalar:
Gruplar:
Antarktik Antlaşması, Biyofarklılık, İklim Değişikliği, Deniz
Kanunu
İmzalanmış ama
onaylanmamış: Çevresel Modifikasyon
Irak
Coğrafya – not:Dicle ve Fırat’ın
birleştiği bölgede bulunmaktadır ve Basra Körfezi’nin hemen yanı
başındadır.
Halk Irak’ın Nüfusu:27,499,638
kişi (Temmuz 2007 tahmini)
Yaş dağılımı:0-14 yaş: %
39.4
( erkek
5,509,736/ kadın
5,338,722
)
15-64 yaş: %
57.6 ( erkek
8,018,841/ kadın 7,812,611
)
65 yaş ve üstü: % 3 ( erkek
386,321/
kadın
433,407
)
(2007 tahmini.) Irak’ta
Ortalama yaş:
Toplam: 20
yaş
Erkek: 19.9 yaşKadın: 20 yaş (2007 tahmini)Irak’ta Nüfus
artış oranı:
%
2.618
(2007 tahmini)
Irak’ta Doğum
oranı:
31.44doğum/1000
nüfus (2007 tahmini)
Irak’ta Ölüm
oranı:
5.26
ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini)
Irak’ta Net göç
oranı:
0 göçmen/1000
nüfus (2007 tahmini)
Irak’ta
Cinsiyet oranı:
Doğumda:
1.05
erkek/kadın
15 yaş altı:
1.032
erkek/kadın15-64yaş arası:
1.026
erkek/kadın65 yaş ve üzeri:
0.891
erkek/kadınToplam Nüfus:
1.024
erkek/kadın (2007 tahmini)
Irak’ta Bebek
ölüm oranı:
Toplam: 1000
canlı doğumda
47.04
ölüm
Erkek: 1000 canlı doğumda
52.73
ölümKadın: 1000 canlı doğumda

52.73
ölüm (2007 tahmini)
Irak’ta
Ortalama yaşam süresi:
Toplam
nüfus:
69.31
yaş Erkek:
68.04
yaşKadın:
70.65
yaş (2007 tahmini)
Irak’ta
Doğurganlık oranı:
4.07 çocuk/kadın
(2007 tahmini)
Irak’ta Uyruk:İsim: Iraklı
(tekil veya çoğul)
Sıfat: IraklıIrak’ta Etnik
gruplar:
% 75–80 Arap, %
15-20 Kürt, % 5 Türkmen, Asur kökenli ve diğerleri
Irak’ta Dinler:% 97 Müslüman (%
60-65 Şii, %30-32 Sünni) % 3 Hıristiyan ve diğerleri
Irak’ta Diller:Arapça, Kürtçe
(Kürt bölgelerinde resmi dil), Asurluca, Ermenice, Türkçe
Irak’ta
Okuryazarlık oranı:
Tanım: 15
yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam Nüfus: % 74.1 Erkek: % 84.1

Kadın: % 64.2 (2004 tahmini)
Yönetim Irak’ın
Ülke adı:Kabul Edilen
Uzun Biçimi: Irak Cumhuriyeti
Kabul Edilen Kısa Biçimi: IrakMahalli uzun biçimi:

Al Jumhuriyah al Iraqiyah

Mahalli kısa biçimi:
Al IraqIrak’ın
Bağımlılık durumu:
 Irak’ın Yönetim
biçimi:
Ülkenin yönetim
biçimi parlamenter demokrasidir.
Irak’ın
Başkenti:
İsim: BağdatCoğrafi koordinatları:

33 21 K, 44 25 D

Zaman farkı: UTC+3 (Standart zaman boyunca Washington DC’den
8 saat ileri)Irak’ın İdari
bölgeleri:
18 yönetim
bölgesi: Al Anbar, Al Basrah, Al Muthanna, Al Qadisiyah, An
Najaf, Arbil, Süleymaniye, At Ta’mim, Babil, Bağdat, Dahuk, Dhi
Qar, Diyala, Karbala’, Maysan, Ninawa, Salah ad Din, Wasit.
Irak’ta
Bağımsızlık:
3 Ekim 1932
(İngiliz yönetimi altındaki Milletler Cemiyeti mandasından
ayrılması)
Not: 28
Haziran 2004’te Koalisyon Geçici Yönetimi, egemenliği seçimlerde
yeni Irak yönetimine bıraktı.
Irak’ın Milli
Bayramı:
İhtilal Günü
– 3 Temmuz (1968)
Not: Bu
tatil, Saddam Hüseyin rejimi zamanında kutlanıyordu. Irak
Hükümeti henüz ulusal bir gün ilan etmedi.
Irak Anayasası:15 Ekim 2005’te
onaylandı.(Anayasa İnceleme Komitesi tarafından 2007’de bu
anayasa ile ilgili referandum yapılabilir.)
Irak’ta Kanun
sistemi:
Irak anayasasının
belirlediği çerçeve dâhilinde Avrupa medeni hukukunun ve İslam
hukukunun etkisi olmuştur.
Irak’ta Oy
hakkı:
18 yaş; evrensel
ve zorunlu
Irak’ın
Katıldığı uluslar arası örgütler:
ABEDA, AFESD, AMF,
CAEU, FAO, G-77, IAEA, IBRD, ICAO, ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC,
IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, ISO, ITU, LAS, NAM, OAPEC,
OIC, OPEC, PCA, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNWTO, UPU, WCO, WFTU,
WHO, WIPO, WMO, WTO (gözlemci)
Irak’ın Bayrak
şekli:
Üstten alta
olmak üzere üç yatay şerit ve bu şeritlerin renkleri sırasıyla
kırmızı, beyaz ve siyahtır. Beyaz şeridin ortasında yatay bir
çizgi üzerinde üç yeşil beş uçlu yıldız vardır. Ortadaki
yıldızın sağında Allahü kelimesi ve ortadaki yıldızın solunda
Ekber kelimesi Arapça yazılmıştır. Bu yazı 1991’de Körfez krizi
zamanda eklenmiştir. Suriye’nin bayrağına benzer.

Ekonomi Irak’ta Ekonomiye genel bakış:Irak ekonomisinde petrolün payı
oldukça büyüktür. Dış kaynakların % 95’ini petrol sağlamaktadır.
Ağustos 1990’da Irak’ın Kuveyt’e el koyması uluslar arası
ekonomik yaptırımlara sebep oldu. Büyük askeri veya iç güvenlik
kuvvetlerini destekleyen yönetim politikaları ekonomiye zarar
verdi. BM Güvenlik Konseyi, Irak’ın belirli bir program altında
insan ihtiyaçları için petrol ihraç etmesi için yetki verdi.
Birleşik Devletlerin başını çektiği askeri zafer birçok merkezi
yönetimin çökmesiyle sonuçlandı. İsyancıların saldırıları,
yağmalama ve sabotajlar ekonomiyi yeniden yapılandırmak için
sarf edilen gayretlerin bir kısmını boşa çıkardı. Politik
belirsizliğe rağmen, ekonomik politikaları uygulamak amacıyla
gerekli kurumları kurmaya devam ediyor.
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH)
(satın alma gücü paritesi):
87.9 milyar
$ (2006 tahmini)
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):
40.66 milyar
$ (2006 tahmini)
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı):
% 2.4 (2006
tahmini)
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP):
2,900 $
(2006 tahmini)
Gayrisafi
yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım:
Tarım: %
7.3
Endüstri: %
66.6Hizmet: %
26.1
(2006 tahmini)
İş gücü:7.4 milyon
kişi (2004 tahmini)
İş gücü- iş
alanlarına göre:
Tarım:
Mevcut değil
Endüstri: Mevcut değilHizmet: Mevcut değil İşsizlik oranı:% 25-30 (2006
tahmini)
Yoksulluk
sınırı altındaki nüfus:
Mevcut değil
(2005)
Yüzdelik paya
göre ev geliri ya da gideri:
En az: % 10:
Mevcut değil
En fazla: %
10: Mevcut değil (2004)
Enflasyon oranı
(tüketici fiyatları):
% 64.8 (2006
tahmini)
Irak Bütçesi:Gelirler:
33.4
milyar $
Giderler:
41
milyar $ (2006 tahmini)
Irak’da Tarım –
Ürünleri:
Buğday, arpa,
pirinç, pamuk, sığır, koyun, kümes hayvanları
Sanayiler:Petrol, kimyasal,
tekstil ürünleri, deri, yapı ürünleri, yiyecek işleme, gübre,
metal yapım/işleme
Irak’ın
Endüstriyel üretimin gelişme hızı:
Mevcut değil (2006
tahmini)
Irak’ın
Elektrik üretimi:
34.6 milyar
kWh (2004)
Irak’ın
Elektrik tüketimi:
33.3 milyar
kWh (2004)
Irak’ın
Elektrik ihracatı:
0 kWh (2004)Irak’ın
Elektrik ithalatı:
2.02 milyar
kWh (2004)
Irak’ın Petrol
üretimi:
2.13 milyon
bbl/gün Not: 2002’de savaş öncesi dönemde üretim
2.02
milyon bbl/gün idi. (2005 tahmini)
Irak’ın Petrol
tüketimi:
377,000 bbl
/gün (2004 tahmini)
Irak’in Petrol
ihracatı:
1.5 milyon bbl
/gün
Irak’ın Petrol
ithalatı:
0 bbl/ gün Irak’ın Doğal
gaz üretimi:
1.75 milyar
cu m (2004 tahmini)
Irak’nın Doğal
gaz tüketimi:
1.75 milyar
cu m (2004 tahmini)
Irak’ta
İhracat:
32.19 milyar
$ f.o.b (2006 tahmini)
Irak’da İhracat
malları:
Ham petrol % 84,
yakıt harici hammadde % 8, yiyecek ve canlı hayvan % 5
Irak’ta İhracat
ortakları:
Birleşik Devletler
% 49.7, İtalya % 10.4, İspanya % 6.3, Kanada % 5.6 (2005)
Irak’ta
İthalat:
20.76 milyar
$ f.o.b (2006 tahmini)
Irak’ta İthalat
malları:
Yiyecek, ilaç,
sanayi ürünleri
İthalat
ortakları:
Türkiye % 23.4,
Suriye % 23.1, Birleşik Devletler % 11.7, Ürdün % 6.3 (2005)
Irak Dış borç:81.48 milyar
$ (30 Haziran 2006 tahmini)
Irak Ekonomik
yardım – alıcı
2004 – 2007
yılları arasında Birleşik Devletler hariç toplam 13.5 milyar $
yardım aldı. Ülkenin aldığı yardım toplam 33 milyar $’dır.
Irak’ın Para
birimi (kod):
Yeni Irak Dinarı
(22 Ocak 2004’ten beri)
Döviz kurları:Irak
Dinarının Amerikan Dolarına oranı:

1,466
(2006),
1,475 (2005) 1,890
(2003’ün ikinci yarısı),
0.3109

(2001)
Irak’ta Mali
yıl:
Takvim Yılı İletişim Irak’ta
Telefonlar – kullanımdaki ana hatlar:
1.547 milyon
(2005)
Irak’ta
Telefonlar – cep telefonu:
8.7 milyon
(2005)
Irak’ta Telefon
sistemi:
Genel
Değerlendirme: 2003’te Irak’ın özgürlüğünün beklenmeyen etkileri
ülkedeki telekomünikasyon hizmeti zarar gördü. Usaid, şalter
bağlantılarını sağladı ve yeni cep telefonu ve uydu iletişim
tesisi inşa etti.
Yerel: 2003’teki savaş
zamanında zarar gören hatlar ve şalterler tamir edildi. Ama
zaman zaman yapılan sabotajlar hala hatlara zarar vermektedir.
Cep telefonu hizmeti birçok büyük kentte mevcuttur. Ülke 3 GSM
operatörü faaliyettedir.
Uluslar arası: Ülke kodu 964,
Uydu dünya istasyonları – 2 Intelsat, (1 Atlantik Okyanusu ve 1
Hint Okyanusu), 1 Intersputnik (Atlantik Okyanusu bölgesi), ve 1
Arabsat (faaliyette değil) (2006)


Irak’ta Radyo
yayın istasyonları:
17 aylık düzensiz
bir medya gelişiminden sonra ülkede 80 radyo istasyonu kuruldu.
Irak’ta
Televizyon yayın istasyonları:
21 (1997) Internet ülke
kodu:
.iqIrak İnternet
sahibi:
5 (2006) Internet
kullanıcıları:
36,000 (2005)
Taşımacılık Irak’ta Hava
alanları:
110 (2006) Döşeli pistleri
(asfalt) olan hava alanları:
Toplam: 77

3,047 m’ den fazla: 20 2,438’den 3,047 m ‘e: 97

1,524’den 2,437 m ‘e: 5

914’den 1,523 m’ e: 6

914 m altı: 9 (2006) Döşenmemiş
pistli (asfalt olmayan) hava alanları:
Toplam: 333,047 m’ den fazla: 2

2,438’den 3,047 m ‘e: 4

1,524’den 2,437 m ‘e: 4

914’den 1,523 m’ e: 13

914 m altı:10 (2006) Karayolları:Toplam:
45,550km
Asfaltlanmış:
38,399
kmAsfaltlanmamış:
7,151
km (2004)
Irak’ta
Limanlar ve terminaller:
Al Basrah, Khawr az Zubayr, Umm
Qasr
Askerlik Irak Kuvvet
Komutanlıkları:
Irak Silahlı
Kuvvetleri: Irak Ordusu (Irak Özel Operasyon Kuvvetlerini
kapsar), Irak Donanması (Önceki adı Irak Kıyı Savunma
Kuvvetleri), Irak Hava Kuvvetleri (Önceki adı Irak Ordusu Hava
Birlikleri)dir. (2005)
Askeri görev
yaşı ve zorunluluk:
Tüm gönüllüler
orduya katılabilir. Yeni Irak Kuvvetleri, yaşları 18–40 arasında
değişen yeni bir profesyonel Irak askeri kuvvetleri kuruyor.
Yeni ordunun kurulma amacı, ülkeyi dış tehditlerden korumak ve
bu dönmedeki ayaklanmaları engellemektir.