Kosta Rika

 

Giriş: KOSTA
RİKA
Kosta
Rika’nın Geçmişi:


İspanyollar tarafından her ne
kadar da 16. yüzyılda keşfedilmiş olsa Kosta Rika’yı sömürgeleştirme
çabaları birçok sebepten dolayı başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
Sivrisineklerin mesken tuttuğu bataklıkların yaygın olması, öldürücü
sıcaklık, yerli halkın direnmesi ve korsanlar tarafından zaman zaman
saldırıya uğraması buranın işgal edilmesini güçleştirmiştir. 1563’de
Cartago’nun kalıcı yerleşmeleri bölgenin daha verimli ve daha serin
olan kuzey kısımlarında başladı. Bölge 250 yıl boyunca sömürge
olarak kaldı. 1821’de Kosta Rika, bazı Orta Amerika bölgeleri ile
birlikte İspanya’dan ayrılıp bağımsızlığını duyuranlardan biri oldu.
2 yıl sonra ise Orta Amerika Orta Amerika Birleşik Bölgelere
katıldı. Fakat bu federasyon 1838’de dağıldı. Aynı yıl egemenliğini
ve bağımsızlığını resmen ilan etti.  19. yüzyılın sonlarından bu
yana kısa süren iki şiddet olayı ülkenin demokratik gelişimini
bozdu. Tarım sektörünün ağır bastığı ülke bunun yanında teknoloji ve
turizm sektörlerini de güçlendirmek için gayret sarf etmektedir.
Ülkede yaşam standardı yüksektir. Toprak sahipliği yaygındır.


Askerlik
 
Kosta
Rika Kuvvet Komutanlıkları:
Düzenli
askeri birliği bulunmamaktadır. Kamu Güvenliği Bakanlığı, Yönetim ve
Polis mevcuttur. (2006)
Askeri
görev yaşı ve zorunluluk:
18 yaşına
girenler için zorunludur. (2004)

Coğrafya
 
Kosta
Rika’nın Konumu:
Orta
Amerika’da bulunan ülkenin Karahip Denizi ve Kuzey Pasifik Denizi
ile sınırı bulunmaktadır. Nikaragua ve Panama’nın arasında yer
almaktadır.
 
Kosta
Rika’nın Coğrafi Koordinatları:
10 00 K,
84 00 B
Kosta
Rika’nın Harita dizini:
Orta
Amerika ve Karahipler
Kosta
Rika’nın Yüzölçümü:
toplam:
51,100 1,080

toprak: 50,660 km²
su:
440 km²

Not:
Coco Adası dâhil.
Kosta
Rika Yüz ölçüm karşılaştırma:
Yüzölçümü
Batı Virjinya’dan biraz küçüktür.  
Kosta
Rika’nın

Kara sınırları:
Toplam:
639 km

Komşu ülkeler: Nikaragua 309
km, Panama 330 km   
Kosta
Rika’nın Kıyı boyu:
1,290 kmKosta
Rika’nın Deniz hakları:
Karasal
deniz:12 nm
Özel
ekonomi bölgesi: 200 nm

Kıtasal şelf: 200 nm
Kosta
Rika’da İklim:
Dönence
ve dönence altı iklimi hâkimdir. Aralıktan nisana kadar yağış
görülmez. Mayıstan kasıma kadar yağış düşer. Yüksek kesimler daha
serindir.
Kosta
Rika’da Zemin:
Engebeli
dağların ayırdığı kıyı ovaları bulunmaktadır. Bu dağlardan bazıları
büyük volkan konileridir ve toplam yüze yakın volkan konisi
oluşmuştur.   
Kosta
Rika’nın Rakım uç değerleri:
En alçak
noktası: Pasifik Okyanusu 0 m

En yüksek noktası: Cerro
Chirripo 3,810 m
Kosta
Rika’nın Doğal Kaynakları:
Su gücü  Kosta
Rika’nın Toprak kullanımı:
Tarım
alanı: % 4.4

Sürekli tarım ürünleri: % 5.87
Diğer:
% 89.73 (2005)
Kosta
Rika’da Sulanan arazi:
1,080 km²Kosta
Rika’da Doğal afetler:


Bazen meydana gelen depremler,
Atlantik Okyanusu kıyısı boyunca kasırgalar, yağışları bol olduğu
zamanlarda alçak kesimlerde sel olayları ve toprak kaymaları, aktif
volkanlar

Kosta
Rika’nın Çevre – bugünkü sorunları:


Orman alanlarının tahribatı ve
toprak kullanım metodunun değişimi(büyük oranda büyükbaş hayvanlar
ve tarım alanı için), toprak erozyonu, kıyının kirlenmesi,
balıkların yaşam alanlarının korunması, katı atıkların
değerlendirilmesi, hava kirliliği

Kosta
Rika Çevre – uluslar arası anlaşmalar:


Gruplar: Biyofarklılık, İklim
Değişikliği, İklim Değişikliği –Kyoto Protokolü, Çölleşme,
Tehlikedeki Türler, Tehlikeli Atık Maddeler, Deniz İkmali, Çevresel
Modifikasyon, Ozon tabakası korunması, Sulak Alanlar, Balina
Avcılığı


İmzalanmış ama onaylanmamış:
Deniz Yaşamının Korunması

Kosta Rika Çevre Notu:


İkisi şu an bile aktif olan
dört volkan ülkenin ortasında başkent San Jose’a yakın bölgede
yükselmektedir. Volkanlardan biri olan Irazu 1963 ve 1965 yılları
arasında patlamış ve büyük tahribata sebep olmuştur.


Ekonomi
  Kosta
Rika’da Ekonomiye genel bakış:


Kosta Rika’nın ekonomisinin
temeli turizme, tarıma ve elektronik aletlerinin ihracatına dayanır.
Yoksulluk oranı ülke çapında son 20 yıldır % 20 civarındadır.
Yönetim tarafından koyulan sosyal güvenlik ağı yönetim
harcamalarında artan mali zorunluluklardan dolayı kaldırıldı.
Nikaragua’dan gelen insan göçü ülke açısından oldukça büyük bir
sorundur. 300,000 ile 500,000 arasında olduğu düşünülen Nikaragualı
göçmenler bir yandan Kosta Rika için iş gücü oluşturuyor diğer
yandan sosyal refah sisteminde büyük bir yük teşkil ediyor. Ülkenin
politik istikrarı, yüksek eğitim seviyesi ve turizm kaynakları
yabancı yatırımcıları cezp etmektedir. Yönetim iç ve dış açıklarını
ve büyük iç borcunu kapatmak için uğraşmaktadır. Tıpkı birçok ülkede
olduğu gibi Kosta Rika’da enflasyon oranını düşürmek büyük bir
sorundur. Artan ithalat fiyatları, iş pazarındaki sıkılıklar, mali
açıklar ve büyük iç borç önemli engellerdir. Ülkenin vergi sistemini
ve kamu harcamalarındaki gidişatı değiştirmesi gerekir. Şu an başta
olan yönetim Birleşik Devletler – Orta Amerika Serbest Ticaret
Antlaşmasını uygulamak amacıyla bu gerekli reformları uygulamaya
geçirmek için öncelikli sıraya almıştır. Bu antlaşmanın gereklerini
uygularsa ülkede yatırımların artması beklenmektedir.

 
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) (satın alma gücü paritesi):
 50.89
milyar $ (2006 tahmini)
 
Gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH) (resmi döviz kuru):

 % 21.39
(2006 tahmini)
 
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – gerçek büyüme hızı):
 % 7.9
(2006 tahmini)
 
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – kişi başına (PPP):
 12,500 $
(2006 tahmini)
 
Gayrisafi yurtiçi hâsıla (GSYİH) – sektörlere göre dağılım:
 Tarım: %
8.6

Endüstri: % 31

Hizmet: % 60.4 (2006 tahmini)
 İş
gücü:
 1.866
milyon
Not:
Bu resmi tahmin kanuni ve kanun dışı yollarla Kosta Rika’da yaşayan
Nikaragualıları kapsamaktadır. (2006 tahmini)
 İş
gücü- iş alanlarına göre:
 Tarım: %
20

Endüstri: % 22

Hizmet: % 58 (1999 tahmini)
 
İşsizlik oranı:
 % 6.6
(2006 tahmini)
 
Yoksulluk sınırı altındaki nüfus:
 % 18
(2000)
 
Yüzdelik paya göre ev geliri ya da gideri:
 En az: %
10: % 1.1

En fazla: % 10: % 36.8 (2002)
 
Enflasyon oranı (tüketici fiyatları):
% 12.1
(2006 tahmini)
 Kosta
Rika Bütçesi:
Gelirler:
3.134 milyar $  

Giderler: 3.475 milyar $;
mevcut olmayan sermaye giderleri dâhil. (2006 tahmini)
 Kosta
Rika’da Tarım – Ürünleri:
Muz,
ananas, kahve, kavun, süs bitkileri, şeker, mısır, pirinç, fasulye,
patates, et, kereste
 
Sanayiler:
Mikro
işlemler, yiyecek işleme, tekstil ve giyim, yapı malzemeleri, gübre,
plastik ürünler
 Kosta
Rika’nın Endüstriyel üretimin gelişme hızı:
% 8.4
(2006 tahmini)
 Kosta
Rika’nın Elektrik üretimi:
8.4
milyar kWh (2004)
 Kosta
Rika’nın Elektrik tüketimi:
7.574
milyar kWh (2004)
 Kosta
Rika’nin Elektrik ihracatı:
440
milyon kWh (2004)
 Kosta
Rika’nın Elektrik ithalatı:
202
milyon kWh (2004)
 Kosta
Rika’nın Petrol üretimi:
0 bbl/gün
(2004)
 Kosta
Rika’nın Petrol tüketimi:
44,000
bbl /gün (2004 tahmini)
 Kosta
Rika’nın Petrol ihracatı:
0 bbl
/gün
 Kosta
Rika’nın Petrol ithalatı:
0 bbl/
gün
 Kosta
Rika’nın Doğal gaz üretimi:
0 cu m
(2004 tahmini)
 Kosta
Rika’nın Doğal gaz tüketimi:
0 cu m
(2004 tahmini)
 Kosta
Rika’da İhracat:
7.931
milyar $  (2006 tahmini)
 Kosta
Rika’da İhracat malları:
Muz,
ananas, kahve, kavun, süs bitkileri, şeker, tekstil ürünleri,
elektronik malzemeler, tıbbi malzeme
 Kosta
Rika’da İhracat ortakları:
Birleşik
Devletler % 29.1, Hollanda % 13, Çin % 12.5, Birleşik Krallık % 6.6
(2006)
 Kosta
Rika’da İthalat:
10.88
milyar $  (2006 tahmini)
 Kosta
Rika’da İthalat malları:
Ham
madde, tüketici maddeleri, ana malzeme, petrol
 
İthalat ortakları:
Birleşik
Devletler % 40.9, Venezuela % 5.4, Meksika % 5.3, İrlanda % 4.9,
Japonya % 4.9, Brezilya % 4.6, Çin % 4 (2006)
 Kosta
Rika Dış borç:
6.42
milyar $ (30 Haziran 2006 tahmini)
 Kosta
Rika Ekonomik yardım – alıcı
Yardım
almıyor.
 Kosta
Rika’nın Para birimi (kod):
Kosta
Rika Kolonu
 Döviz
kurları:
Kosta
Rika Kolonunun Amerikan Dolarına oranı: 511.3 (2006), 477.79 (2005),
437.91 (2004), 398.66 (2003), 359.82 (2002)
 Kosta
Rika’da Mali yıl:
Takvim
Yılı   
 Halk Kosta
Rika’nın Nüfusu:
4,133,884
kişi (Temmuz 2007 tahmini)
Yaş
dağılımı:
0–14 yaş:
% 27.8 ( erkek 587,395 / kadın 560,408)
15–64
yaş: % 66.4 ( erkek 1,388,114 / kadın 1,357,157)
65 yaş
ve üstü: % 5.8 ( erkek 111,758 / kadın 129,052) (2007 tahmini.)
Kosta
Rika’da Ortalama yaş:
Toplam:
26.8 yaş
Erkek:
26.3 yaş
Kadın:
27.2 yaş (2007 tahmini)
Kosta
Rika’da Nüfus artış oranı:
% 1.412
(2007 tahmini)
Kosta
Rika’da Doğum oranı:
18.02
doğum/1000 nüfus (2007 tahmini)
Kosta
Rika’da Ölüm oranı:
4.39
ölüm/1000 nüfus (2007 tahmini)
Kosta
Rika’da Net göç oranı:
0.48
göçmen/1000 nüfus (2007 tahmini)
Kosta
Rika’da Cinsiyet oranı:
Doğumda:
1.05 erkek/kadın
15 yaş
altı: 1.048 erkek/kadın

15-64yaş arası: 1.023 erkek/kadın

 

65 yaş
ve üzeri: 0.866 erkek/kadın

Toplam
Nüfus: 1.02 erkek/kadın (2007 tahmini)
Kosta
Rika’da Bebek ölüm oranı:
Toplam:
1000 canlı doğumda 9.45 ölüm
Erkek:
1000 canlı doğumda 10.32 ölüm
Kadın:
1000 canlı doğumda 8.53ölüm (2007 tahmini)
Kosta
Rika’da Ortalama yaşam süresi:
Toplam
nüfus: 77.21 yaş
Erkek:
74.61 yaş
Kadın:
79.94 yaş (2007 tahmini)
Kosta
Rika’da Doğurganlık oranı:
2.21
çocuk/kadın (2007 tahmini)
Kosta
Rika’da Uyruk:
İsim:
Kosta Rikalı (tekil veya çoğul)
Sıfat:
Kosta Rikalı
Kosta
Rika’da Etnik gruplar:
 % 94
beyaz (mestizo dâhil), % 3 zenci, % 1 Amerikan-Hintli, % 1 Çinli, %
1 diğerleri
Kosta
Rika’da Dinler:
% 76.3
Roma Katolik, % 13.7 Protestan, % 1.3 Yehova’nın Şahitleri, % 0.7
diğer Protestan, % 4.8 diğerleri, % 3.2 hiçbiri
Kosta
Rika’da Diller:
İngilizce
(resmi), İngilizce
Kosta
Rika’da Okuryazarlık oranı:
Tanım: 15
yaş ve üzeri okuyup yazabilir.
Toplam
Nüfus: % 96
Erkek:
% 95.9

Kadın:
% 96.1 (2003 tahmini)

Taşımacılık
 Kosta
Rika’da Hava alanları:
157
(2006)
Döşeli
pistleri (asfalt) olan hava alanları:
Toplam:
32

2,438’den 3,047 m ‘e: 2

1,524’den 2,437 m ‘e: 2


914’den 1,523 m’ e: 19

914 m
altı: 9 (2006)

Karayolları:
Toplam:
35,330 km

Asfaltlanmış: 8,621 km

Asfaltlanmamış: 26,709 km (2004)
Kosta
Rika’da Limanlar ve terminaller:
Kaldera,
Limon Limanı

Yönetim
 Kosta
Rika’nın

Ülke adı:
Kabul
Edilen Uzun Biçimi: Kosta Rika Cumhuriyeti
Kabul
Edilen Kısa Biçimi: Kosta Rika
Yerel
Uzun Adı: Republica de Costa Rica

Yerel
Kısa Adı: Costa Rica
Kosta
Rika’nın Bağımlılık durumu:
 Kosta
Rika’nın Yönetim biçimi:
Ülkenin
yönetim biçimi demokratik cumhuriyettir.  
Kosta
Rika’nın Başkenti:
İsim: San
Jose  

Coğrafi koordinatları: 9 56 K,
84 05 B
Zaman
farkı: UTC–6 (Standart zaman boyunca Washington Dc’den 1 saat geri)
Kosta
Rika’nın İdari bölgeleri:
7 il:
Alajuela, Cartago, Guanacaste, Heredia, Limon, Puntarenas, San Jose
Kosta
Rika’da Bağımsızlık:
15 Eylül
1821 (İspanya’dan ayrılma)
Kosta
Rika’nın Milli Bayramı:

Bağımsızlık Günü – 15 Eylül (1821)
Kosta
Rika Anayasası:
7 Kadım
1949’da yürürlüğe girdi.  
Kosta
Rika’da Kanun sistemi:
İspanyol
sivil hukukuna dayanmaktadır. Yasamaya ilişkin hukuki uygulamalar
Yüce Mahkeme’nin denetimindedir. Zorunlu ICJ yargılama yetkisini
kabul etmektedir.
Kosta
Rika’da Oy hakkı:
18 yaş;
evrensel ve zorunlu
Kosta
Rika’nın Katıldığı uluslar arası örgütler:
BCIE,
CACM, FAO, G–77, IADB, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICRM, IDA, IFAD,
IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, IMSO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITSO,
ITU, ITUC, LAES, LAIA (gözlemci), MIGA, NAM (gözlemci), OAS, OPANAL,
OPCW, PCA, RG, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, Latin Birliği, UNWTO, UPU,
WCL, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO
Kosta
Rika’nın Bayrak şekli:
Beş yatay
şerit ve şeritlerin renkleri üstten alta olmak üzere mavi, beyaz,
kırmızı (iki kat kalın), beyaz ve mavidir. Kırmızı şeridin gönder
tarafında beyaz eliptik diskin içinde arma bulunmaktadır. Armanın
üzerine beyaz şeridin içinde AMERICA CENTRAL, ve bu şeridin hemen
altında ve armanın üzerinde REPUBLICA COSTA RICA yazısı göze çarpar.